Three New Inscriptions from Phaselis: An Imperial Dedication, an Honorific Inscription for Aurelia Apphia, and Christian Dipinto

Three New Inscriptions from Phaselis: An Imperial Dedication, an Honorific Inscription for Aurelia Apphia, and Christian Dipinto

Murat ARSLAN
Nihal TÜNER ÖNEN

Abstract: This study presents three inscriptions from Phaselis. The first, a fragmentary limestone statue base discovered west of Hadrianus’s Gate during the 2017 excavation season, is tentatively attributed to Emperor Marcus Aurelius. Although the imperial titulature is only partially preserved, paleographic analysis points to similarities to a securely dated dedication to Lucius Verus discovered in proximate context, suggesting a possible attribution to the period of joint rule (166-169 CE). The second inscription, documented in 2012 near the acropolis gateway, preserves two chronologically distinct epigraphic phases. Phase A comprises an original eighteen-line carved honorific text for Aurelia Apphia, a member of the Phaselite civic elite who served as priestess of the Roman Imperial Cult and endowed the Palladeios Agon and associated prize competition (themis). The dedicator is restored as Apion, whose precise relation­ship to Apphia remains uncertain. Phase B consists of painted inscription (dipinto) preserved in five lines executed over plaster and fresco decoration, identified as a biblical citation from the Gospel of John (1:1, 1:3), reflecting Christian appropriation during Late Antiquity. The monument’s tertiary incorporation into the acropolis fortification walls attests to profound urban transformations at Phaselis during the Late Antique Period, providing critical evidence for civic benefaction, religious change, and spatial reconfiguration.

Keywords: Phaselis, Marcus Aurelius, Dedicatory/Honorific Inscriptions, Dipinto

Öz: Bu çalışma Phaselis’ten üç yazıt sunmaktadır. Birincisi, 2017 kazı sezonunda Hadrianus Kapısı’nın ba­tısında keşfedilen parçalı kireçtaşı heykel kaidesidir ve imparator Marcus Aurelius’a ihtiyatlı bir şekilde atfe­dilmektedir. İmparatorluk unvanı yalnızca kısmen korunmuş olsa da, paleografik analiz, yakın bağlamda keşfedilen ve kesin olarak tarihlenen bir Lucius Verus adağıyla  benzerlikler içermekte ve yazıtın impara­torların ortak hükümdarlık dönemine (MS 166-169) ait olabileceğini göstermektedir. 2012 yılında akro­polis kapısı yakınında belgelenen ikinci yazıt, kronolojik olarak farklı iki epigrafik evre içermektedir. Evre A, Roma İmparatorluk Kültü rahibesi olarak görev yapmış ve Palladeios Agon’u ile ilişkili ödüllü yarışmayı (themis) bağışlamış olan Phaselisli sivil seçkinlerden Aurelia Apphia için yazılmış orijinal on sekiz satırlık onurlandırma metnini içermektedir. Adayan kişi, Apphia ile kesin ilişkisi belirsiz olan Apion olarak restore edilmiştir. Evre B, sıva ve fresko dekorasyonu üzerine uygulanmış ve beş satırı korunmuş boyalı bir yazıttan (dipinto) oluşmakta ve Yuhanna İncili’nden (1:1, 1:3) bir alıntı olarak tanım­lanmaktadır. Bu durum Geç Antikçağ’da Hristiyan temellükünü yansıtmaktadır. Anıtın akropolis tahkimat duvarlarına üçüncül olarak dahil edilmesi, Phaselis’te Geç Antikçağ’da yaşanan derin kentsel dö­nüşümlere tanıklık etmekte ve sivil bağış, dinsel değişim ve mekânsal yeniden yapılanma için kritik kanıt sağlamaktadır.

Anahtar sözcükler: Phaselis, Marcus Aurelius, İthaf/Onurlandırma Yazıtları, Dipinto