Büyük İskender

 

H. LAMB, Büyük İskender. İstanbul 2017. Erasmus Yayınları, 342 sayfa. Çev. E. Seyrek ISBN: 9786052123126

Yazar Harold Lamb, bu eserinde Hellen gelişiminin akışını, II. Philippos’un si­yasi hayatını Büyük İskender’i ve onun yaptıklarını yedi bölümden oluşacak şekilde bizlere anlatmıştır. Yazar birinci bölümde (8-77), Batı ile Doğu ara­sında iki yüzyıl süregelen Helen Pers Savaşları’na Hellen Tarihi’ne ve İsken­der’in yaptıklarına değinmiştir. Siyasi tarihte Hellenlerin genel özelliklerinden bahsetmiş; Hellenlerin her zaman Perslere karşı ulusal savaş açtıklarını ve bu düşünceden hiçbir zaman vazgeçmediklerini ifade etmiştir. Ayrıca her zaman Hellenlerin tek bir devlet denetimi halinde olması gerektiği düşüncesinin var olduğunu; bunu ise Makedonya kralı II. Philippos’un başlattığını anlatır. II. Philippos bu uğurda bazı politikalar izlemiş ve güvenle bu politikalarını sür­dürmüştür.

Kitabın ikinci bölümde (78-105) ise Makedonya ülkesi, halkı ve krallığın­dan ve II. Philippos’un uyguladığı iç siyasetten söz edilmiştir. Yazar bu bö­lümde, İskender’in gençlik yıllarından kral ailesi içindeki anlaşmazlıklardan ve en sonunda II. Philippos’un öldürülmesi ardındaki sebeplerden bahseder.

Kitabın üçüncü bölümde (105-138), İskender’in hızlı ve enerjik bir şekilde hükümeti eline almasından iç güvenliği barışı ve huzuru sağlaması ele alınır. Bunu yaparken İskender’i sürekli uğraştıran endişe verici haber ve olayların gelişmelerine, Makedonya’ya düşmanlık besleyen kişilerin onu sürekli zor duruma düşürmeye çalışma girişimlerine ve arz edilen tehlikeleri de gözler önüne serer. Gene de İskender’in yılmak bilyen kişiliği sayesinde vakit kay­betmeden nasıl seferlere çıkıp Makedonya’yı tehdit eden Trak, İllirya ve Tri­bal halklarına karşı savaştığını ve dış tehditleri ortadan kaldırdıktan sonra kış aylarında Makedonya’ya ne şartlarda döndüğünü anlatır.

Kitabın dördüncü bölümde (139-207) ise İskender’in savaş hazırlıkların­dan para sisteminden krallığın müttefikleriyle olan ilişkilerinden, ordusundan Asya’ya geçişinden, Granikos Muharebesi’nden, Küçük Asya’nın batı kıyıları­nın ele geçirilmesinden, Halikarnasos’un fethinden, Lykia, Pamphylia ve Pisi­dia üzerinden yürüyerek kentler ve bölgeler üzerinde nasıl ve ne şekilde ha­kimiyet kurduğunu anlatır. Ardından İskender’in savaş stratejisine değinir ve Persleri nasıl alt ettiğini kaleme alır.

Kitabın beşinci bölümünde (208-266) ise Perslerin nasıl silahlandığı, Memnon’un komutası altında Pers donanması ve Hellen paralı askerlerden söz eder. İskender’in Toroslar üzerinden yürüyüşü, Kilikya’nın işgali, İssos Muharebesi, Gaza’nın fethi, Mısır’ın nasıl işgal ettiğini hikaye eder.

Kitabın altıncı bölümünde (266-314) ise Perslerin savaş hazırlıkları sıra­sında nasıl bir tutum sergilediklerinden İskender’in Suriye’ye, İran üzerinden Dicle’ye yürüyüşünden, Susa’nın işgal edilmesinden ve Persepolis seferinden bahsedilir.

Kitabın yedinci ve son bölümünde ise Perspolis’ten hareket edilmesinden başlayarak Darius’un yaptıklarından Darius’un Ekbatana’dan çekilişi ve so­nunda öldürülmesinden İskender’in Parthia’ya gitmesinden Thrakia’nın ayaklanmalarından, Agis’in ayaklanması, yenilmesi ve Hellas’ın nasıl yatıştı­rıldığı anlatılır. Son olarak İskender’in ölümü öncesi ve sonrasındaki gelişme­ler anlatılarak kitap sonlandırılır.

Kendisini hep tanrısal olarak adlandıran kendini hep onurlandıran ve bunu Hellen kentlerine zorla kabul ettiren İskender MÖ 323 yılında ölür. He­nüz otuz üç yaşında iken hayata gözlerini yumar ve ölümünden sonra impa­ratorluk dört parçaya ayrılır. Sonuç olarak toplamda 12 yıl 8 ay görev yapan İskender genç yaşta ölmesine rağmen bu kısa sürede büyük işlere imza atmış pek çok başarılı seferler düzenlemiş yeni kentler kurmuştur. Dünyanın en bü­yük askerleri dehası sınıfına girmiştir usta bir savaşçıdır.