New Honorific and Religious Inscriptions from Colonnaded Street of Termessos
LIBRI XI (2025) 131-147
Geliş Tarihi: 08.07.2025 | Kabul Tarihi: 30.08.2025
DOI: 10.5281/zenodo.17111701
Elektronik Yayın Tarihi: 12.09.2025
Abstract: This article presents three new honorific inscriptions and two new religious inscriptions from the colonnaded street of Termessos. They were discovered during the 2017 and 2018 surveys con-ducted by the author in the city of Termessos. All of the inscriptions belong to the Roman Imperial Period. The first inscriptions belongs to an honorific monument for Marcus Aurelius Ploutarchianus Chares. He triumphed in the wrestling competition of children’s category. The second inscription belongs to an another honorific monument for a statue of the demos erected by Tiberius Claudius Plato alias Tiberius. The third and fourth inscriptions refer to agalmata for Artemis Ephesia, Apollo Patroos and Artemis(?) in the city. The last inscription is for an unknown person, who was honoured as a “son of the city”.
Keywords: Apollo Patroos, Artemis Ephesia, Mousa, Agalma, Demos, Son of City, Termessos
Öz: Bu makalede Termessos’un sütunlu caddesinde bulunan üç adet yeni onurlandırma yazıtı ve iki adet dinsel yazıt ele alınmaktadır. Bu yazıtlar, yazar tarafından 2017 ve 2018 yılları arasında Termessos kentinde yürütülen yüzey araştırmaları sırasında keşfedilmiştir. Yazıtların tamamı Roma İmparatorluk Dönemi’ne aittir. Birinci yazıt, çocuklar kategorisindeki güreş müsabakasında zafer kazanmış olan Marcus Aurelius Ploutarkhianos Khares için dikilen bir onurlandırma anıtına aittir. İkinci yazıt Tibe¬rius Claudius Platon nam-ı diğer Tiberius tarafından dikilen demos heykeline aittir. Dördüncü ve beşinci yazıtlar Artemis Ephesia, Apollon Patroos ve Artemis için kentte dikilen heykellerden bahset¬mektedir. Son yazıt ise kentin oğlu olarak onurlandırılan ve adı bilinmeyen bir kişi içindir.
Anahtar sözcükler: Apollon Patroos, Artemis Ephesia, Mousa, Heykel, Demos, Kentin Oğlu, Termessos
Adak M. 2020, “Pamphylia ve Pisidia’da Kent Eşrafı ve Resmi Unvanları”. Eds. O. Tekin, C. H. Roosevelt & E. Akyürek, Tarih Boyunca Anadolu’da Hayırseverlik. I. Uluslararası Suna & İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Sempozyumu, 26–29 Mart 2019 Antalya, Antalya, 47-72.
Arslan M. & Tüner Önen N. 2021, “New Honorific Inscriptions from Termessos for Emperor Hadrianus and His Wife Sabina”. Libri 7, 245–252.
Arslan M. & Tüner Önen N. 2022, “Two New Epitaphs from Termessos”. Libri 8, 203-208.
Arslan M. & Tüner Önen N. 2023, “Termessos’tan Ele Geçen İlk Mil Taşı”. Eds. F. Cluzeau, Ö. Acar, N. Ediz Okur & V. Taşçı, Sophron: Güler Çelgin’e Armağan Yazılar, İstanbul, 63-73.
Baz F. 2020, “2018 Yılı Termessos Epigrafik Yüzey Araştırmasının Genel Sonuçları”. AST 37/2, 91-97.
Baz F. 2023, “Two New Graves and Some Fragmentary Inscriptions from Termessus”. Libri 9, 91-97.
Baz F. 2024a, “Eine Badeanlage für Frauen (gynaikeion balaneion) in Termessos”. ZPE 231, 243-248.
Baz F. 2024b, “A New Cult Structure of Artemis and its Altar for Artemis Polias in Termessus”. AClassMed 7, 37-55.
Corsten T. 2010, ”Names in -ΙΑΝΟΣ in Asia Minor: A Preliminary Study”. Eds. Catling & F. Marchand, Onomatologos: Studies in Greek Personal Names Presented to Elaine Matthews, Oxford, 456-463.
Çelgin A. V. 1997, Termessos Tarihi. Unpublished Associate Professorship Thesis, İstanbul.
Çelgin A. V. 2001–2002, “Termessos Tanrıları ve Kent Alanı’ndan Artemis’in Yeni Epithet ve Kültlerini Belgeleyen Üç Yazıt (Bir Ön Değerlendirme)”. Adalya 5, 121-136.
Çelgin A. V. 2002, “Termessos’taki Artemis Tapınakları: Epigrafik Verilere Göre Genel bir Değerlendirme”. Anadolu Araştırmaları 16, 87-114.
Çelgin A. V. 2003a, “Termessos Egemenlik Alanında Artemis Kültleri I: Ahırtaş Örentepe (Kelbessos) Antik Yerleşmesindeki “Artemis Kelbessis” Kültü. Son Epigrafik Araştırmaların Katkılarına Bir Bakış”. Adalya 6, 119-140.
Çelgin A. V. 2003b, “Termessos Egemenlik Alanında Artemis Kültleri II: Keldağ/Göldağ (Neapolis) Antik Yerleşmesindeki “Aspalos-Artemis Akraia” Kültü. Epigrafik ve Arkeolojik Veriler Işığında Bir Değerlendirme”. Adalya 6, 141-170.
Çelgin A. V. 2007, “Termessos Örneği Bağlamında Agon’ların Antik Kent Yaşamındaki Yeri ve Son Epigrafik Araştırmaların Agonistik Yazıt Repertuvarına Katkısı”. Colloquium Anatolicum VI, 27-47.
Çelgin A. V. 2023, “Termessos’tan Yeni Onur ve Mezar Yazıtları”. Eds. F. Cluzeau, Ö. Acar, N. Ediz Okur & V. Taşçı, Sophron Güler Çelgin’e Armağan Yazılar, İstanbul, 145-172.
Çelgin A. V. & Kürkçü M. 2016, “Termessos’ta Yeni Keşfedilen Pan Temenosu”. Eds. B. Takmer & E. N. Akdoğu-Arca & N. Gökalp-Özdil, Vir Doctus Anatolicus: Studies in Memory of Sencer Şahin/Sencer Şahin Anısına Yazılar, İstanbul, 238-258.
Çelgin A. V. & Arslan M. 2022, “Termessos’tan Yurt Dışına Kaçırılan Sıra Dışı Bir Kültür Varlığı: Tanrıça Ma Tauropolos’a Adak Olarak Sunulmuş Minyatür Rahip Pektorali”. Eds. M. Demirel, M. Arslan, S. Atalay, U. Orhan, Antalya’nın Arkeolojik Mirası, Antalya Müzesi 100 yaşında, Ankara, 380-402.
Çokbankir N. 2011. “Pamphylia, Lykia, Kilikia ve Pisidia’da Epigrafik Verilerle Roma İmparatorluk Dönemi’nde Atletik Oyunların Finansı.” Olba 19, 307-330.
Eck W. 2000, “Latein als Sprache politischer Kommunikation in Städten der östlichen Provinzen”. Chiron 30, 641-660.
Erten E. 2018, “Termessos ve Teritoryumunda Helios Kültü”. Eds. M. Arslan & F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler, İstanbul, 401-426.
Farrington A. 2008, “ΘΕΜΙΔΕΣ and the Local Elites of Lycia, Pamphylia and Pisidia”. Eds. A. D. Rizakis & F. Camia, Pathways to Power. Civic Elites in the Eastern Part of the Roman Empire Proceedings of the International Workshop held at Athens, Atina, 241-249.
Hedrick C. W. 1988, “The Temple and Cult of Apollo Patroos in Athens”. AJA 92, 185-210.
Heberdey R. 1934, “Termessos”. RE VA.1, 732-775.
Horsley G. H. R. 1992, “The Mysteries of Artemis Ephesia in Pisidia: A New Inscribed Relief”. AS 42, 119-150.
Karakaya N. 2007, Hellenistik ve Roma Döneminde Pisidia Tanrıları. Unpublished Dissertation, İstanbul University, İstanbul.
Kürkçü M. 2016, “Yeni Bulgular Işığında Termessos Şehirciliğine İlişkin Değerlendirmeler”. Cedrus 4, 127-138.
Parker R. 2008, “πατρῷοι θεοί: The Cults of Sub-Groups and Identity in the Greek World”. Eds. A. H. Rasmussen & S. W. Rasmussen, Religion and Society. Rituals, Resources and Identity in the Ancient Graeco-Roman World, Rome, 201-214.
Talloen P. 2015, Cult in Pisidia: Religious Practice in Southwestern Asia Minor from Alexander the Great to the Rise of Christianity, Turnhout.
Tüner Önen N. 2017, “Yeni Yazıtlar Işığında Ata Yadigarı (Patroos) Tanrı Ksanthos Kültü”. MJH 7/2, 347-357.
Tüner Önen N. & Arslan M. 2021, “Two New Epitaphs from Termessos”. Libri 7, 227-234.
van Nijf, O. 2000a, “Inscriptions and Civic Memory in the Roman East”. Bulletin of the Institute of Classical Studies 44, 21–36.
van Nijf, O. 2000b, ”Athletics, Festivals and Greek Identity in the Roman East”. Proceedings of the Cambridge Philological Society 45, 176-200.
van Nijf, O. 2010, “Being Termessian: Local Knowledge and Identity Politics in a Pisidian City”. Ed. T. Whitmarsh, Local Knowledge and Microidentities in the Imperial Greek World, Cambridge, 163-188.
van Nijf, O. 2011, “Public Space and the Political Culture of Roman Termessos”. Eds. O. M. van Nijf, R. Alston & C. G. Williamson, Political Culture in the Greek City after the Classical Age, Leuven–Paris–Walpole, 215–242.
Kalıcı Bağlantı Adresi: http://www.libridergi.org/2025/lbr-0345
Ferit BAZ
Prof. Dr., Mimar Sinan Fine Arts University, Faculty of Arts and Sciences, Department of History, İstanbul/Türkiye. feritbaz@yahoo.com