Restorasyon Üzerine

E. E. VIOLLET-LE-DUC, Restorasyon Üzerine. İstanbul 2019. Janus Yayınları, 127 sayfa. Çev. A. TÜMERTEKİN & K. TÜMERTEKİN. ISBN: 9786910302

Kitap, Fransız Mimar ve Restoratör Eugéne Emmanuel Viollet-le-Duc tarafından yapılan iki çalışmanın derlemesidir. Restorasyon Üzerine, adlı bu derleme 127 sayfadır. 2019 yılında basılmıştır. Viollet le Duc’ün iki önemli çalışmasını, J. B. Lassus’la birlikte gerçekleştirdiği Paris Notre-Dame Katedrali’nin restorasyonu için bakanlığa sunulan raporu ve Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVIe siècle kitabındaki “Restorasyon” maddesini bir araya getiriyor.

Eser iki ana bölümden oluşmaktadır. İlk olarak girişte Viollet le Duc’ün hayatını anlatıldığı yıllara göre gelişmeler anlatılmıştır (7-12). Birinci ana bölüm Paris Notre-Dame Kadetrali Restorasyon Projesi: Adalet ve İbadet Bakanı’na Sunulan Rapor (17-79) dört alt bölüme ayrılmıştır. Restorasyon Üzerine Genel Düşünceler (19-31) ilk alt bölümünde; restorasyonu yapılması istenen Paris Katedralinin baştan sona neler yapılması gerektiği, yapılan işlemlerin ve malzemelerin ne kadar ücret tuttuğu, yapılacak işleri ayrıntıları ve çizimleriyle Bakan’a sunulan ilk rapor anlatılmaktadır. İkinci alt bölüm olan İnşa Edildiği Çağdan Günümüze Kadar Paris Katedrali’nin Tarihinin Betimlenmesi (31-56) bölümünde Bakan’a sunulan bu raporda Paris Katedrali’nin tüm ayrıntılarıyla incelenmesi, tarihten bu yana ne gibi aşamalardan geçtiği, önemli ve riskli bölümlerini Paris Katedrali’nin tarihini anlatarak sunmuştur. Üçüncü bölümde; Bakan’a sunulan Dış Restorasyon (57-69) raporunda, Paris Katedrali’nin dış tarafında zararlı olan yerlerini değiştirilmesi gereken yerlerini ve neler yapılabileceğinden bahsetmektedir. Ayrıca dış tarafın restorasyonunu sunduktan sonra aynı bölüm içinde iç restorasyonu için neler yapılması gerektiği hakkında önerilerde bulunmuştur. Dördüncü alt bölümde Mimar Bakan’a sunduğu Sakristi (71-75) bölümünde sakristinin nerede inşa edilmesi, eski yerinde kalmalı mı başka yere mi taşınmalı sorunsalını anlatmıştır.

Derlemenin ikinci ana bölümünde yazarın Restorasyon (79-127) isimli diğer çalışmasının derlemesi anlatılmıştır. Yeni bir düşünce olan restorasyon düşüncesi hakkındaki görüşlerini anlattığı bu çalışmada, restorasyon nasıl olmalı veya olmamalı, nasıl yapılmalı veya hiç yapılmamalı gibi sorunsallara değinmiştir. Çalışmasında yazar bir binanın ya da yapının restore edilmesi o yapının onarılması, korunması anlamına gelmediğini aktarmaktadır. Hem mimar hem restoratör aynı zamanda iyi bir araştırmacı ve eğitimci olan yazar, restorasyon hakkındaki görüşlerini aktarırken geçmişteki çalışmalardan hatta kendi çalışmalarından örnekler vererek anlatmıştır. Son olarak da çeşitli örnekler vererek ne yapılmalı sorununu anlatmıştır.

Sonuç olarak Restorasyon Üzerine adlı bu derleme Fransız Mimar ve Restoratörün çalışmalarından derlenmiştir. Ülkemizde de daha yeni ve tartışmalı bir kavram olan restorasyon düşüncesi, yapılan örneklerle hala sürekli tartışma yaratmaktadır. Restorasyona yeni başlayan veya bu yolda ilerlemek isteyen, arkeolog, tarihçi, sanat tarihçi, mimar, restoratör ve konservatör gibi araştırmacıların okuması gereken bir kaynaktır.