Antik Yunan’ın Kısa Tarihi

P. J. RHODES, Antik Yunan’ın Kısa Tarihi. İstanbul 2019.
İletişim Yayınları, 260 sayfa. Çev. C. Atay. ISBN: 9789750526404

Burada tanıtımı yapılacak olan kitap, İçindekiler (5-6), Haritalar (8-12), Önsöz (13), Önemli Tarihler (15-19), Giriş (21-26), Arkaik Dönem (27-86), Klasik Dö­nem (87-192), Hellenistik Dönem (193-248), Ek Okuma Kılavuzu (249-250), Terimler Sözlüğü (251-253) ve Dizin (255-260) bölümlerinden oluşmaktadır.

Kitapta yer alan Arkaik Dönem (27-86) bölümü içinde MÖ VI. yüzyıl son­rası dönemlerin tarihlendirilmesinin daha net olduğu üzerinde durulmuş, ka­ranlık çağın son dönemlerine değinilerek kentlerdeki meclis oluşumundan bahsedilmiştir. Ayrıca Yunan halkı hakkında bilgi verilerek onların sosyal ya­pısı üzerinde durulmuştur. Öte yandan ticaret ve kolonileşme hakkında bilgi­lere de yer verilerek, ticaret yapılan materyaller okuyucuların bilgisine sunul­muştur. Eser içerisinde ticaret yapılan bölgelere de yer verilerek, kurulan ko­loniler anlatılmıştır. Kolonileşmeler hakkında da kısa kısa bilgiler yer almak­tadır. Tiranlık ile ilgili bilgilere yer verilmiş, Yunan alfabesinin ortaya çıkışın­dan bahsedilmiştir. Hellas’taki tiranlardan bahsedilmiştir. Tanrılara değinile­rek kültler hakkında bilgilere yer verilmiştir. Festivallerden ve oyunlardan söz edilmiştir. Sparta’nın konumu, kuruluşu ve zaman içindeki gelişimi ile siyasi, sosyal ve askeri faaliyetleri hakkında bilgilere de değinilmiştir. Ayrıca Sparta’nın yaptığı savaşlara, komşularıyla ve uzak müttefikleriyle ilişkilerine yer verilmiştir. Atina’nın geçmişine değinilerek Atina’daki yönetim ve yöneti­ciler hakkında bilgiler aktarılmıştır. Atina’da etkisi olan önemli kişiler üze­rinde durularak sosyal, ekonomik ve ticari hayattan bahsedilmiştir. Atina’nın yaptığı savaşlar ve tiranlar hakkında bilgilere değinilerek reformlar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Yunanların Küçük Asya ve çevresindeki faaliyetlerine yer verilerek Küçük Asya’daki yerleşik unsurlar ve krallıklar hakkında bilgilere değinilmiştir. Küçük Asya’daki mücadeleleri aktarılarak Pers-Yunan savaşla­rına yer verilmiştir.

Klasik Dönem (87-192) bölümü dâhilinde Yunan klasik dönemi hakkında bilgilere yer verilerek Atina’nın yükselmesine, döneme ilişkin eldeki belgeler ve yazıtların çeşitliliğine değinilmiştir. Perslere karşı kurulan birliklerden bah­sedilerek kurulan birlikte Atina’nın konumunu kötüye kullanmasına değinil­miştir. Delos Deniz Birliği sonrası Atina’nın zenginleşmesi ve imar faaliyetleri aktarılarak Atina’nın her alandaki üstünlüğünden bahsedilmiştir. Pers Savaş­ları sonrası Atina’daki gelişmelere yer verilerek Atina’daki iç mücadeleler ak­tarılmıştır. Atina’daki siyasal gelişmelere, demokrasinin ortaya çıkışına yer verilmiştir. Atina’daki meclis, idare şekli ve vergilerden bahsedilmiştir. Sparta ve Peloponnesoslu yurttaşlar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Eser içeri­sinde Girit, Kyrene, Sicilya ve batıdaki Yunan kentleri hakkında ayrıntılı bilgi­ler verildiği gibi Peloponnesos Savaşı’nın sebeplerine ve Arkidamos Savaşı’na da değinilmiştir. Nikyas Barışı hakkında bilgiler verilerek barışı kapsayan yıl­larda tarafların eylemlerine yer verilmiştir. Ayrıca Savaş sırasında Atina’nın tutumu ve Atina’da gelişen olaylar okuyucuya aktarılmıştır. Antik Yunanis­tan’da aileler, meslek grupları, kadınlar ve erkeklerin yaptıkları gündelik işler hakkında bilgilere de yer verilmiştir. Tanrı ve tanrıçalar üzerinde durularak Antik Yunan’daki ibadetler ve festivaller aktarılmıştır. Yunan Edebiyatı’na, heykelcilik, felsefe, görsel sanatlar, duvar resimlerine ve çömlek yapım tek­niklerine değinilmiştir. Peloponnesos Savaşı’nda Atina’nın yenilmesi sonrası gelişen olaylara yer verilerek savaş sonrası Yunan dünyasındaki istikrarsızlık hakkında bilgiler verilmiştir. Öte yandan Yunanlılar için oldukça önemli olan Küçük Asya’daki Pers satraplarının isyanları anlatılmıştır. Peloponnesos Sa­vaşı sonrasında Sparta’nın faaliyetlerine değinildiği gibi ve Atina’daki Otuzlar hakkında bilgilere yer verilmiştir. Makedonlar, kökenleri ve dilleri hakkında bilgilere değinilerek Makedonların yönetim anlayışı ortaya konmuş, bunun yanısıra Makedonların askeri yapısı hakkında bilgiler verilmiştir. II. Philip’in faaliyetleri, Babasının ölümünden sonra Büyük İskender’in tahta çıkışı, Yuna­nistan’a, Trakya ve İllyria’ya seferleri de ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Büyük İskender’in Perslerle yaptığı savaşlar hakkında bilgilere yer verilerek Hindis­tan Seferi’ne dair ayrıntılar da okuyucuların bilgisine sunulmuştur. Ayrıca İs­kender’in yönetim anlayışına değinilerek, Büyük İskender döneminde Pers­lerin durumuna ek olarak Atina’nın durumu da anlatılmıştır.

Eserin Hellenistik Dönem (193-248) bölümünde Hellenistik kelimesinin köken ve kapsamı incelenmiştir. Hellenistik dönemle ilgili epigrafik kaynakla­rın bolluğu üzerinde ayrıca durulmuştur. Sonrasında ise Büyük İskender’in ölümünü takiben komutanları arasındaki taht ve toprak kazanım mücadele­lerine yer verilmiştir. Komutanların toprak paylaşımından sonraki faaliyetleri de ele alınmıştır. Hellenistik dönemde Atina’da gelişen olaylar da aktarıldığı gibi, Hellenistik dönemde siyasal ve kültürel hayat hakkında bilgilere yer ve­rilmiştir. Öte yandan MÖ III. ve II. yüzyılda Yunanistan’da yaşanan siyasi, as­keri ve sosyal faaliyetler, Mısır ve Küçük Asya’da yaşanan olaylar ve savaşlar üzerinde durulmuştur. Son olarak ise Romalıların bölgede yükselişi ile Yuna­nistan’ı ele geçirmesi süreci anlatılmıştır. Çalışmada ele alınan konulara dair değerlendirme ve yorumlar içeren Sonsöz (245-248) kısmıyla da kitabın me­tin kısmı tamamlanmaktadır.

Kitabın sonunda ise Ek Okuma Kılavuzu (249-250), Terimler Sözlüğü (251-253) ve Dizin (255-260) kısımları yer almaktadır.