Stobaios, Anthologium, fragmenta 195-196; 197-198; 123-124; 115-116

Stobaios, Anthologium fragmenta 195-196; 197-198; 123-124; 115-116. Çev. B. Kara-bulut, Libri V (2019) 315-322.

Stobaios, Anthologium

Fragmenta 195-196; 197-198; 123-124; 115-116

Bilindiği üzere Pythagoras’ın kurduğu cemiyet yalnızca erkek düşünürlerle kalmamış kadın düşü­nürleri de öğretilerine dâhil etmiştir. Iamblikhos Pythagoras’ın hayatını anlattığı eserinde ‘en ün­lü Pythagorasçı kadınlar’ başlığı altında 17 kadın ismi listeler^[1]. Diogenes Laertios ise Pythago­ras’ın anlattığı bir hikâyeden etkilenen bir grup adamın eşlerini Pythagoras’ın doktrinlerini öğ­renmeleri için ona yolladıklarını, böylece bu kadınların da ‘Pythagorasçı kadınlar’ olarak anıldıkla­rını aktarmaktadır^[2]. Pythagoras’ın felsefesinin gerektirdiği görevler kadınlar ve erkekler için eşit derecedeydi. Ancak kadın düşünürler cinsiyetlerine uygun olduğu düşünülen etik değerler üzeri­ne yoğunlaşmışlardır. Kadınların yaşayış biçimlerini, giyim kuşamlarını, dini yükümlülüklerini ve tüm hayatlarını bir düzen içerisinde sürdürmeleri gerektiğine dair Pythagorasçı doktrinler günlük hayatta oldukça yaygınlaşmıştır. Nitekim Pythagorasçı felsefede oikonomikos başlığı altında anı­lan bu etik değerler oldukça önemli bir yere sahipti^[3].

Yeni-Pythagorasçı kadınlar eserlerini Hellenistik Dönem’de kaleme almışlardır^[4]. Bu kadınlar hak­kında bilgileri ve onlardan arda kalan mektuplar ya da fragmanları Yeni-Pythagorasçı düşünür Iamb­likhos, Yeni-Platoncu Porphyrios, Diogenes Laertios, Suida ve Stobaios gibi daha sonraki ya­zarların eserlerinde yer vermesi sonucu elde etmekteyiz. Yakın geçmişte ise H. Thesleff bu kadın­ların isimleri­ni, doğum yerlerini ve yaşadığı dönemleri derlemiştir^[5].

Bu çalışmada ise MS V. yüzyılda yaşamış Stobaios’un Anthologium eserinde Oikonomikos başlığı altında derlediği kadın düşünürlerin mektuplarının bazılarına yer verilecektir.^[6] Theano,^[7] Myia^[8] ve Me­lissa’nın ele aldığı mektuplar Pythagorasçı etik öğretiler ışığında ev idaresi konusunda öğütler sun­maktadır. Theano çocuk yetiştirilmesi ve ev yönetimi konusunda bir kadının kölelere karşı nasıl dav­ranması gerektiğine değinmektedir. Myia bebek bakımında nelere dikkat edilmesi ge­rektiği dair öğüt­ler sunmaktadır. Melissa’nın mektubu ise kadınların kozmetik ürünlerini ne de­rece kullanabileceğini anlatmaktadır.

^[1]     Iambl. vit. Pyth. 36,267.66.

^[2]     Diog. Laert. vit. phil. 8.41.

^[3]    Pythagorasçı etik anlayışının oikonomikos üzerine düşünceleri için bkz. Takmer 2016, 330-342.

^[4]    Metinlerin tarihlendirilmesi üzerine görüşler MÖ 4. yüzyıldan MS 2. yüzyıla kadar değişiklik göstermektedir. Bu tarihlendirmeler üzerine bkz. Zeller 1919; 92-115; Thesleff 1961, 30-41; buna karşılık bk. Burkert 1962. Ayrıca bk. Thesleff 1971, 72; Burkert 1972a; Burkert 1972b, 95; Fraser 1972, 493; Städele 1980, 352vd.; Waithe 1987; Kahn 2001, 74; ayrıca bk. Pomeroy 2013, 42vd.

^[5]     Thesleff 1961, 113-115.

^[6]     Stob. Anth. 195-196; 197-198; 123-124; 115-116. Bu çalışma Stobaios’un ilgili eserinde derlediği daha önce yayınlanmış çeviri metinlerinin devamı niteliği taşımaktadır, bk. Karabulut 2017.

^[7]    Pythagorasçı kadınlar arasında Theano isminde farklı dönemlerde yaşamış iki farklı kadın yer almaktadır. Antik kaynaklarda Pythagoras’ın eşi olarak geçen Theano (bkz. Diog. Laert. vit. phil. 8,42; Porp. vit. Pyth. 4; Suid. Theta 84. ayrıca Pi 3120.10) MÖ 6/5. yüzyılda yaşamıştır. Yeni-Pythagorasçı kabul edilen Theano’ya ise aşağıdaki ilgili mektuplar atfedilmiştir, bk. Thesleff 1961, 195- 98.

^[8]    Iambl. vit. Pyth. 36,267.66vd.; Myia antik kaynaklarda Pythagoras’ın kızı olarak anılmaktadır, bk. Porp. vit. Pyth. 4; Suid. Mu 1363.