LIBRI http://www.libridergi.org/en Epigrafi, Çeviri ve Eleştiri Dergisi Thu, 29 Oct 2026 09:23:18 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=7.1.4 The Cult of Zeus and the Possible Location of Its Sanctuary at Antiokheia Paralios http://www.libridergi.org/en/2026-en/epigraphy-26-en/lbr-0365 Thu, 29 Oct 2026 08:54:17 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9505

The Cult of Zeus and the Possible Location of Its Sanctuary at Antiokheia Paralios

Mehmet OKTAN
Mehmet TEKOCAK

LIBRI XII (2026) 189-207
Received: 07.09.2026 | Accepted: 04.10.2026
DOI: 10.5281/zenodo.23756971
Online Publication Date: 29.10.2026

Abstract: Although various cults are attested at Antiokheia Paralios, commonly known as Antiochia ad Cragum, the precise locations of their sanctuaries remain largely uncertain. Three newly discovered honorific inscriptions from the city provide further evidence for the previously attested cult of Zeus. One inscription honours an individual named Neon, who served as a priest of Zeus, while the preserved text and epigraphic context of the other two likewise point to the priesthood of Zeus. Since two of these inscriptions were discovered within the temenos of the structure known as the Peristyle Temple, this structure can now be associated with the cult of Zeus and regarded as a strong candidate for the location of his sanctuary. This proposal provides a new basis for reconsidering the possible spatial organization of the epigraphically attested cults of the Augusti and Dea Roma, as well as their relationship with the cult of Zeus.

Keywords: Antiokheia Paralios, Rough Cilicia, Zeus, Cult of the Augusti, Cult of Dea Roma, Antiokhos IV

Öz: Yaygın olarak Antiochia ad Cragum adıyla bilinen Antiokheia Paralios kentinde çeşitli kültlerin varlığı belgelenmiş olsa da bunlara ait kutsal alanların konumları büyük ölçüde belirsizliğini korumaktadır. Kentte ele geçen üç yeni onurlandırma yazıtı, daha önce de belgelenmiş olan Zeus kültüne ilişkin yeni veriler sunmaktadır. Yazıtlardan biri, Neon isimli bir kişinin Zeus rahibi olarak onurlandırıldığını belgelerken, diğer ikisinde de korunmuş metin ve epigrafik bağlam aynı rahiplik görevine işaret etmektedir. Bu yazıtlardan ikisinin Peristylli Tapınak olarak bilinen yapının temenos alanında ele geçmiş olması, söz konusu yapının Zeus kültüyle ilişkilendirilmesine ve Zeus kutsal alanının konumu açısından güçlü bir aday olarak değerlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bu öneri, kentte epigrafik olarak belgelenen Augustuslar ve Dea Roma kültlerinin olası mekânsal organizasyonlarının yanı sıra bunların Zeus kültüyle olan ilişkilerini yeniden değerlendirmek için de yeni bir çerçeve sunmaktadır.

Anahtar sözcükler: Antiokheia Paralios, Dağlık Kilikia, Zeus, İmparatorlar Kültü, Dea Roma Kültü, Antiokhos IV

Adak M. 2020, “Pamphylia ve Pisidia’da Kent Eşrafı ve Resmi Unvanları”. Eds. O. Tekin, Ch. H. Roosevelt & E. Akyürek, Tarih Boyunca Anadolu’da Hayırseverlik, Birinci Uluslararası Suna & İnan Kıraç Akdeniz Uygarlıkları Sempozyumu, 26-29 Mart 2019. Antalya, 47-72.

Adak M. 2023, “Cités, rois et Romains: nouveaux textes épigraphiques d’Asie Mineure / Cities, Kings and Romans: New Epigraphic Texts from Asia Minor”. Annuaire de l’EPHE, Section des sciences historiques et philologiques 154 (2022-2023), 136-145.

Akgün Kaya E. 2017, “İkinci Sofistik Dönem, Sofist, Retor ve Filozofların Dini Görevleri”. Cedrus 5, 217-239.

Arnaoutoglou I. N. 2021, “Socii Monumenti in Roman Cilicia?”. Eds. I. E. Tzamtzis, P. Antonopoulos & Ch. Stavrakos, ΑΡΕΤΗΝ ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΣΤΗΝ: Mélanges en l’honneur de Kalliopi A. Bourdara. Athens, 79-124.

Barrett A. A. 1989, Caligula, The Corruption of Power. London.

Bean G. E. & Mitford T. B. 1962, “Sites Οld and New in Rough Cilicia”. AnatSt. 12, 185-217.

Bean G. E. & Mitford T. B. 1965, Journeys in Rough Cilicia in 1962 and 1963. Wien.

Bean G. E. & Mitford T. B. 1970, Journeys in Rough Cilicia 1964-1968. Wien.

Borgia E. 2013, “The Rule of Antiochus IV of Commagene in Cilicia: a reassessment”. Eds. M. C. Hoff & Rh. F. Townsend, Rough Cilicia, New Historical and Archaeological Approaches, Proceedings of an International Conference held at Lincoln, Nebraska, October 2007. Oakville, 87-99.

Burrell B. 2004, Neokoroi, Greek Cities and Roman Emperors, Leiden.

Can B. & Hoff M. C. 2014, “Antiochia ad Cragum, Batı Dağlık Kilikya’da Bir Roma Kenti ve Kazıları”. Eds. H. Kasapoğlu & M. A. Yılmaz, Anadolu’nun Zirvesi’nde Türk Arkeolojisinin 40 Yılı. Ankara, 373-393.

Curty O. 2015, Gymnasiarchika, Recueil et analyse des inscriptions de l’époque hellénistique en l’honneur des gymnasiarques. Paris.

Dagron G. & Feissel D. 1987, Inscriptions de Cilicie. Paris.

Dmitriev S. 2000, “Observations on the Historical Geography of Roman Lycaonia”. GRBS 41, 349-375.

Dodd E. K. 2020, Roman and Late Antique Wine Production in the Eastern Mediterranean: A Comparative Archaeological Study at Antiochia ad Cragum (Turkey) and Delos (Greece). Summertown.

Elton H. 2002, “The Economic Fringe: The Reach of the Roman Empire”. Eds. L. de Blois & J. Rich, The Transformation of Economic Life under the Roman Empire, Proceedings of the second Workshop of the International Network Impact of Empire (Roman Empire, c. 200 B.C. – A.D. 476) Nottingham, July 4 – 7, 2001. Amsterdam, 172-184.

Elton H. 2007, “Geography, Labels, Romans, and Kilikia”. Eds. H. Elton & G. Reger, Regionalism in Hellenistic and Roman Asia Minor. Bordeaux, 25-33.

Er Scarborough Y. 2017, The Funerary Monuments of Rough Cilicia and Isauria. Oxford.

Erdemgil S. & Özoral F. 1975, “Antiochia ad Cragum”. TAD 38, 55-71.

Erdoğmuş E., B. Pulatsu, A. Gaggioli & M. C. Hoff 2020, “Reverse Engineering a Fully Collapsed Ancient Roman Temple through Geoarchaeology and DEM”. International Journal of Architectural Heritage 15/12, 1-21.

Facella M. 2005, “Coinage and the Economy of Commagene (First Century BC-first Century AD)”. Eds. S. Mitchell & C. Katsari, Patterns in the Economy of Roman Asia Minor. Swansea, 225-251.

Giobbe Ch. 2013, “Roman Temples in Rough Cilicia: a Diachronic Analysis”. Eds. M. C. Hoff & Rh. F. Townsend, Rough Cilicia, New Historical and Archaeological Approaches, Proceedings of an International Conference Held at Lincoln, Nebraska, October 2007. Oxford, 128-144.

Hagel S. & Tomaschitz K. 1998, Repertorium der westkilikischen Inschriften: Nach den Scheden der kleinasiatischen Kommission der österreichischen Akademie der Wissenschaften. Wien.

Hoff M. C., B. Can, Rh. F. Townsend, E. Erdoğmuş & T. Howe. 2016a, “The Antiochia ad Cragum Archaeological Research Project, 2014 Season”. AST 33/2, 463-476.

Hoff M. C., B. Can, Rh. F. Townsend, E. Erdoğmuş & T. Howe. 2016b, “The Antiochia ad Cragum Archaeological Research Project, 2014 Season”. KST 37/3, 581-595.

Hoff M. C., B. Can, Rh. F. Townsend, T. Howe, A. Kızılarslanoğlu & G. Dobos. 2018, “Antiochia ad Cragum 2016 ve 2017 Yılları Kazı Çalışmaları”. Anmed 16, 1-14.

Hoff M. C., Rh. F. Townsend & B. Can. 2013, “The Antiochia ad Cragum Archaeological Research Project, 2012 Season”. Anmed 11, 154-163.

Hoff M. C., Rh. F. Townsend & E. Erdoğmuş. 2006, “The Rough Cilicia Archaeological Project, 2005 Season”. Anmed 4, 99-104.

Hoff M. C., Rh. F. Townsend, & E. Erdoğmuş. 2009, “The Antiocheia ad Cragum Archaeological Research Project: Northeast Temple, 2008 Season”. Anmed 7, 6-12.

Hoff M. C., Rh. F. Townsend, B. Can & E. Erdoğmuş. 2014a, “The Antiochia ad Cragum Archaeological Research Project in 2013”. Anmed 12, 6-13.

Hoff M. C., Rh. F. Townsend, E. Erdoğmuş & S. Türkmen. 2008, “The Antiocheia ad Cragum Archaeological Research Project: Northeast Temple 2007”. Anmed 6, 95-100.

Hoff M., Rh. F. Townsend, B. Can & E. Erdoğmuş. 2014b, “The Antiochia ad Cragum Archaeological Research Project, 2013 Season”. Kazı Sonuçları Toplantısı 36/3, 295-307.

Huber G. 1967, “The Sites and their Principal Buildings”. Eds. E. Rosenbaum, G. Huber & S. Onurkan, A Survey of Coastal Cities in Western Cilicia, Preliminary Report. Ankara 1-47.

Jones A. H. M. 1971, The Cities of the Eastern Roman Provinces. Oxford.

Karamut İ. & Russell J. 1999, “Nephelis: a Recently Discovered Town of Coastal Rough Cilicia”. JRA 12, 355-371.

Kropp A. J. M. 2009, “King – Caesar – God, Roman Imperial Cult Among Near Eastern Client Kings in the Julio-Claudian Period”. Hgs. M. Blömer, M. Facella & E. Winter, Lokale Identität im Römischen Nahen Osten, Kontexte und Perspektiven. Stuttgart 99-150.

Kropp A. J. M. 2013, “Crowning the Emperor an unorthodox image of Claudius, Agrippa I and Herod of Chalkis”. Syria 90, 377-389.

Lenski N. 1999, “Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria from the 1-st Century BC to the 6-th Century AD”. JESHO 42, 413–465.

Lozano F. 2007, “Divi Augusti and Theoi Sebastoi: Roman Initiatives and Greek Answers”. The Classical Quarterly 57/1, 139-152.

Lozano F. 2011, “The Creation of Imperial Gods: Not Only Imposition Versus Spontaneity”. Eds. P. P. Iossif, A. S. Chankowski & C. C. Lorber, More than Men, Less than Gods, Studies on Royal Cult and Imperial Worship. Leuven, 475-520.

Mellor R. 1975, ΘΕΑ ΡΩΜΗ: The Worship of the Goddess Roma in the Greek World. Göttingen.

Mitford T. B. 1990, “The Cults of Roman Rough Cilicia”. ANRW II 18/3, 2131-2160.

Nollé J. 2007, Kleinasiatische Losorakel: Astragal- und Alphabetchresmologien der hochkaiserzeitlichen Orakelrenaissance. München.

Oktan M. & Tekocak M. 2025, “The Themis Leonideios in the Light of a New Inscription”. Libri XI, 211-233.

Paltiel B. 1991, Vassals and Rebels in the Roman Empire, Julio-Claudian Policies in Judaea and the Kingdoms of the East. Bruxelles.

Pilhofer Ph. 2018, Das frühe Christentum im kilikisch-isaurischen Bergland, Die Christien der Kalykadnos-Region in den ersten fünf Jahrhunderten. Berlin & Boston.

Pilhofer Ph. 2020, “Die Geschichte des ‚Rauhen Kilikien‘ unter den Römern”. Klio 102/1, 71-120.

Pilhofer S. 2006, Romanisierung in Kilikien? Das Zeugnis der Inschriften. München.

Price S. R. F. 1984, Rituals and Powers: The Roman Imperial Cult in Asia Minor. Cambridge.

Puech B. 2002, Orateurs et sophistes grecs dans les inscriptions d’époque impériale. Paris.

Ramsay W. M. 1890, The Historical Geography of Asia Minor. London.

Robert J. & Robert L. 1967, “Bulletin épigraphique”. REG 80/379-383, 453-573.

Robert J. & Robert L. 1972, “Bulletin épigraphique”. REG 85/406-408, 364-526.

TIB 5.1   Hild F. & Hellenkemper H. 1990, Kilikien und Isaurien, 1. Teil (TIB 5). Wien.

URL: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0365

Mehmet OKTAN

Dr., Akdeniz University, Faculty of Letters, Department of Ancient Languages and Cultures, Antalya, Türkiye. mehmetoktan@akdeniz.edu.tr

Mehmet TEKOCAK

Prof. Dr., Selçuk University, Faculty of Letters, Department of Archaeology, Konya, Türkiye. mtekocak@yahoo.com

]]> Religious Practices and Functional Continuity in the Late Antique Phaselis: Epigraphic Finds from the Central Harbor and Surroundings http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0364 Tue, 27 Oct 2026 12:20:57 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9411

Religious Practices and Functional Continuity in the Late Antique Phaselis: Epigraphic Finds from the Central Harbor and Surroundings

Leyla KADERLİ
Murat ARSLAN

LIBRI XII (2026) 165-188
Received: 01.10.2026 | Accepted: 22.10.2026
DOI: 10.5281/zenodo.23672812
Online Publication Date: 27.10.2026

Abstract: This article adopts a holistic approach to evaluating the new finds unearthed during the 2023–2024 excavation seasons at the Central Harbor Structures of Phaselis, together with epigraphic documents from the 2015 surveys and earlier research. The study focuses primarily on three inscribed metal finds of the Late An­tique and Byzantine periods (two protective rings and a bronze reliquary cross), unearthed in the Central Har­bor Structures and in a shop outside the harbor area. In addition, three inscribed stone fragments recovered from various parts of the city and from earlier excavations and surveys are analyzed with respect to their epigraphic content, as they provide comparative data on the religious practices and urban onomastics of the period. The recovery of the inscribed amuletic metal finds from contexts such as shops, workshops and store­rooms documents that, in Late Antique Phaselis, religious and apotropaic practices extended beyond institu­tional architecture and formed an integral part of commercial and everyday life. Traces of uninterrupted use of the Central Harbor from the 4th century BCE to the mid-7th century CE, together with subsequent archi­tectural adaptations, demonstrate that the area retained its functional flexibility even during periods of urban contraction. The Middle Byzantine reliquary cross from the shop sector further confirms that habitation in the area continued into later periods. In conclusion, the study sheds light not only on the commercial func­tions of the Central Harbor Structures of Phaselis but also on their multilayered character, in which socio-religious practices were intertwined, and on their functional continuity over time.

Keywords: Phaselis, Central Harbor Structures, Epigraphy, Byzantine Period, Ring, Reliquary Cross

Öz: Bu çalışma, Phaselis Merkezi Liman Yapıları’nda yürütülen 2023–2024 kazı sezonlarında ele geçen yeni buluntuları, 2015 yılı yüzey araştırmaları ve önceki çalışmalardan elde edilen epigrafik belgelerle birlikte bü­tüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Çalışmada esas olarak, Merkezi Liman Yapıları’nda ve liman alanı dışındaki bir dükkânda gün ışığına çıkarılan, Geç Antik ve Bizans dönemlerine ait üç yazıtlı metal buluntu (iki koruyucu yüzük ve bir bronz röliker haç) ele alınmaktadır. Bunlara ek olarak, kentin farklı alanlarından ve önceki kazı ve araştırmalardan elde edilen üç yazıtlı taş fragmanı, dönemin dinsel pratiklerine ve kentsel ono­mastiğine ilişkin karşılaştırmalı veri sunduğu için epigrafik içerikleri açısından incelenmektedir. Amulet nite­liğindeki yazıtlı metal buluntuların dükkân, işlik ve depo gibi alanlarda ele geçmesi, Geç Antik Çağ Phase­lis’inde dinsel ve apotropaik pratiklerin kurumsal mimarinin ötesine geçerek ticari ve gündelik yaşamın ayrıl­maz bir parçası olduğunu belgelemektedir. Merkezi Liman’daki MÖ 4. yüzyıldan MS 7. yüzyıl ortalarına uzanan kesintisiz kullanım izleri ve sonraki mimari uyarlamalar, alanın kentsel daralma dönemlerinde dahi işlevsel esnekliğini koruduğunu göstermektedir. Dükkânlar bölgesinde ele geçen Orta Bizans Dönemi’ne ait röliker haç ise alandaki yerleşimin sonraki dönemlerde de sürdüğünü doğrulamaktadır. Sonuç olarak çalışma, Phaselis Merkezi Liman Yapıları’nın ticari işlevlerinin yanı sıra, sosyo-dinî pratiklerin iç içe geçtiği çok katmanlı yapı­sına ve tarihsel süreç içindeki işlevsel sürekliliğine ışık tutmaktadır.

Anahtar sözcükler: Phaselis, Merkezi Liman Yapıları, Epigrafi, Bizans Dönemi, Yüzük, Röliker Haç

Alkaç E. & Tomay B. 2023, “Amphora Stamps of the Hellenistic and Roman Periods from Myra and its Harbor Neighborhood of Andriake”. Adalya 26, 149-169.

Arslan M. & Tüner Önen N. 2023, “2023 Yılı Phaselis Kazıları”. Phaselis IX, 107-148.

Avi-Yonah M. 1974, “Abbreviations in Greek Inscriptions: The Near East, 200 B.C.–A.D. 1100”. Ed. A. N. Oikonomides, Abbreviations in Greek Inscriptions, Papyri, Manuscripts and Early Printed Books. Chicago, 1-125.

Bagnoli M. 2011, Transition to Christianity: Art of Late Antiquity, 3rd–7th Century AD. Ed. A. Lazaridou. New York.

Bayburtluoğlu C. 2004, Lykia (Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü Gezi-Rehber Dizisi 1). Antalya.

Björklund H. 2017, Protecting Against Child-Killing Demons: Uterus Amulets in the Late Antique and Byzantine Magical World. Unpublished PhD thesis, Department of World Cultures, University of Helsinki. Helsinki.

Blackman D. J. 1973, “The Harbours of Phaselis”. IJNA 2/2, 355-364.

Bonner C. 1950, Studies in Magical Amulets. Chiefly Graeco-Egyptian. Ann Arbor.

Çakmakçı Z. & Ünal, C. 2026, “Halûk Perk Müzesi’ndeki Bizans Dönemi Bronz Röliker Haçların İkonografik Değerlendirmesine İlişkin Ön Çalışma”. Eds. M. Erol Altınsapan & Z. Demirel Gökalp, B. Yelda Olcay Uçkan’a 60. Yaş Armağanı (Cilt 1). Eskişehir, 193-227.

Dalton O. M. 1912, Catalogue of the Finger Rings. London.

Dursun D. 2026, Phaselis Merkezi Liman Yapılarından Ele Geçen Sikke Buluntuları Üzerine Tarihsel Bir Değerlendirme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.

Feissel D. 1984, “Notes d’épigraphie chrétienne (VII)”. Bulletin de Correspondance Hellénique 108/1, 545-579.

Feld K. 2005, Barbarische Bürger. Die Isaurier und das Römische Reich (Millennium-Studien 8). Berlin & New York.

Felle A. E. 2006, Biblia Epigraphica. La sacra scrittura nella documentazione epigrafica dell’orbis christianus antiquus, III-VIII secolo (Inscriptiones Christianae Italiae, Subsidia 5). Bari.

Foss C. 1994, “The Lycian Coast in the Byzantine Age”. DOP 48, 1-52.

Galavaris G. 1970, Bread and the Liturgy. The Symbolism of Early Christian and Byzantine Bread Stamps. Madison.

Gignac F. T. 1976, A Grammar of the Greek Papyri of the Roman and Byzantine Periods I. Phonology. Milano.

Gillingham S. 2015, “Psalms 90-92 : Text, Images and Music”. Revue des Sciences Religieuses 89/3, 255-276.

Heipp-Tamer C. 1993, Die Münzprägung der lykischen Stadt Phaselis in griechischer Zeit (Saarbrücker Studien zur Archäologie und Alten Geschichte 6). Saarbrücken.

Heller A. & Suspène A. 2019, “C. Asinius Gallus hagnos à Temnos: la rhétorique civique face au pouvoir romain”. Eds. A. Heller, C. Müller & A. Suspène, Philorhômaios kai philhellèn. Hommage à Jean-Louis Ferrary (Hautes études du monde gréco-romain 56). Genève, 501-520.

Hild F. 2004, “Lykien in den Notitiae Episcopatuum”. JÖB 54, 1-17.

Horsley G. H. R. 1983, New Documents Illustrating Early Christianity 3. North Ryde.

Kraus T. J. 2018, “Greek Psalm 90 (Hebrew Psalm 91) – The most widely attested text of the Bible”. Biblische Notizen 176, 47-63.

Lenski N. 1999, “Assimilation and Revolt in the Territory of Isauria, from the 1st Century BC to the 6th Century AD”. JESHO 42/4, 413-465.

Middleton 1998, Seals, Finger Rings, Engraved Gems And Amulets in the Royal Albert Memorial Museum, Exeter. London.

Nowakowski P. F. 2018, Inscribing the Saints in Late Antique Anatolia. Warsaw.

Öztürk B. 2023, “Balatlar Kazısı Erken Bizans Dönemi Mozaik Yazıtları”. Eds. G. Köroğlu, F. İnanan & O. Hetto, Sinop Balatlar Kazısı ve Buluntular I. İstanbul, 57–72.

Petzl G 2019,  Sardis: Greek and Latin Inscriptions, Part II: Finds from 1958 to 2017 (Monograph 14). Cambridge, Massachusetts & London.

Pitarakis B. 2006, Les croix-reliquaires pectorales byzantines en bronze (Bibliothèque de l’Antiquité Tardive 16). Paris.

Preisigke F. 1915, Sammelbuch griechischer Urkunden aus Aegypten I. Strassburg.

Pülz A. M. 2020, Byzantinische Kleinfunde aus Ephesos (FiE XVIII/1). Wien.

Sayın E. & Seçkin S. 2023, “Çobankale’den Enkolpion Röliker Haçlar”. Art-Sanat 20, 515–530.

Schäfer J. (Ed.) 1981, Phaselis. Beiträge zur Topographie und Geschichte der Stadt und ihrer Häfen (IstMitt Beiheft 24). Tübingen.

Şirin O. A. (2026), “Samsun Müzesinden Röliker (Enkolpion) Haçlar”. Troy Museum Journal 5, 51-103.

Spier J. 1993, “Medieval Byzantine Magical Amulets and Their Tradition”. JWCI 56, 25-62.

Spier J. 2007, Late Antique and Early Christian Gems. Wiesbaden.

Tüner Önen N. 2008, Phaselis Antik Kenti ve Teritoryumu. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.

Tüner Önen N., E. Alkaç & M. Arslan 2024, “Hellenistic and Roman Stamped Amphora Handles from Phaselis”. Gephyra 27, 69-93.

Vikan G. 1984, “Art, Medicine and Magic in Early Byzantium”. DOP 38, 65-86.

Vikan G. 2003, Sacred Images and Sacred Power in Byzantium: The Art of the Christian East. Aldershot.

Walter C. 1997, “IC XC NIKA: The Apotropaic Function of the Victorious Cross”. REByz 55, 193-220.

Url: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0364

Leyla KADERLİ

Dr., Erciyes University, Faculty of Architecture, Department of Architecture, Kayseri, Türkiye. leylakaderli@erciyes.edu.tr

Murat ARSLAN

Prof. Dr., Akdeniz University, Faculty of Letters, Department of History, Antalya, Türkiye. marslan@akdeniz.edu.tr

]]> Eleştirel Bir Değerlendirme: M. Önder, Aigai Sikkeleri, İstanbul 2026, Ege Yayınları, 277 Sayfa. ISBN: 978-605-6212-58-9 http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0363 Tue, 27 Oct 2026 11:05:54 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9413

Eleştirel Bir Değerlendirme: M. Önder, Aigai Sikkeleri, İstanbul 2026, Ege Yayınları, 277 Sayfa. ISBN: 978-605-6212-58-9

Hüseyin KÖKER

LIBRI XII (2026) 147-164
Received: 17.09.2026 | Accepted: 08.10.2026
DOI: 10.5281/zenodo.23686920
Online Publication Date: 27.10.2026

Öz: Bu çalışma, 2026 yılında yayımlanan ve 2004–2016 yılları arasında Aigai kazılarında bulunan sikkeleri konu edinen Aigai Sikkeleri başlıklı eseri numismatik yöntem açısından eleştirel bir gözle ele almaktadır. Eserde, kazılarda bulunan toplam 1520 sikkeden kötü durumdaki 400’ü dışında kalan 1120 sikke kataloğa alınmış ve değerlendirilmiştir. Ancak bu değerlendirme numismatik yöntem açısından hatalı ve yeter­sizdir. Eserde kazı sikkelerine ilişkin yalnızca tanıtıcı bilgiler ve istatistiksel veriler tablo ve listeler eşli­ğinde sunulmuş, bunlara Aigai kent sikkelerine ilişkin genel bilgiler eklenmiştir. Sikkeler yalnızca genel bilgiler ışığında değerlendirilmiş, buluntu yerleri ve kazı bağlamı hesaba katılmamıştır. Definelerle ilgili olarak ise yalnızca bilgi verilmiş, defineler ayrıca değerlendirilmek yerine kataloğa dâhil edilerek bağlamlarından koparılmıştır. Esasen bütün bunlar, “sikkelerin tanıtılması ve istatistiksel verilerinin sunul­ması” şeklinde özetlenen çalışma amacıyla uyumludur. Ne var ki kazı sikkelerini ele alan bir çalışmanın, sikkeleri yalnızca teşhis edip tanımlamakla kalmayıp arkeolojik ve tarihsel bağlamları içinde değerlen­dirmesi ve böylece bulundukları kentin sosyal, kültürel ve ekonomik tarihine ışık tutması beklenir. Bu eser ise bütün bunları göz ardı ettiği için salt bir katalog olmanın ötesine geçememiştir.

Anahtar sözcükler: Aigai, Aigai Sikkeleri, Kazı Sikkeleri, Hellenistik Sikkeler, Roma Eyalet Sikkeleri, Roma İmparatorluk Sikkeleri, Bizans Sikkeleri

Abstract: This study critically examines, from the standpoint of numismatic method, the work entitled Aigai Sikkeleri (Coins of Aigai), published in 2026, which presents the coins found during the excavations at Aigai between 2004 and 2016. Of the 1,520 coins recovered, 1,120 were catalogued and evaluated, while the remaining 400 were excluded because of their poor condition. This evaluation, however, is flawed and inadequate in terms of numismatic method. The work provides only descriptive information and statistical data on the excavation coins, presented in tables and lists, supplemented by general informa­tion on the coinage of Aigai. The coins are assessed only in general terms, and their find spots and exca­vation contexts are not taken into account. The hoards are merely described; rather than being evaluated separately, they are incorporated into the catalogue and thus removed from their context. All of this is, in fact, consistent with the stated aim of the study, which may be summarized as “introducing the coins and providing statistical information about them”. A study of excavation coins, however, is expected not only to identify and describe the coins but also to evaluate them within their archaeological and historical context, and thereby to shed light on the social, cultural, and economic history of the city in which they were found. By disregarding these aspects, the work does not go beyond a mere catalogue.

Keywords: Aigai, Coins of Aigai, Excavation Coins, Hellenistic Coins, Roman Provincial Coins, Roman Imperial Coins, Byzantine Coins

Baldus H. R. 2006, Didyma. Fundmünzen aus den Jahren 1962-1998. Mainz am Rhein.

Bennett R. 2017, “Johnston and the So-called ‘Pseudo-Autonomous’ Coins Thirty Years on”. NC 177, 185-200.

Butcher K. 2019, “Hoards, single finds and monetary circulation”. Eds. S. Frey-Kupper, C. Stannard & N. Wolfe-Jacot, Context and Contextualization of Coin Finds. Proceedings of the Sixth International Colloquium of the Swiss Group for the Study of Coin Finds (Geneva, March 5th-7th 2010). Geneva, 47-58.

Butcher K. 1988, Roman Provincial Coins: An Introduction to the Greek Imperials. London.

Casey J. 1974, “The Interpretation of the Romano-British Site Finds”. Eds. J. Casey & R. Reece, British Archaeological Reports 4. Coins and the Archaeologist. Oxford, 37-51.

Christiensen E. 2004, “Chapter 1: The Evidence of Coin Hoards”. Coinage in the Roman Egypt The Hoard Evidence. Aarhus, 13-31.

Demirel Gökalp Z. 2009, Yalvaç Müzesi Bizans Sikkeleri. Ankara.

DeRose Evans J. 2018, Coins from the Excavations at Sardis: Their Archaeological and Economic Contexts Coins from the 1973 to 2013 Excavations. Cambridge, Massachusetts/London.

Duyrat F. 2016, “Introduction. Hoard and Treasure”. Wealth and Warfare The Archaeology of Money in Ancient Syria. New York, 9-12.

Howgego C. 1985, Greek Imperial Countermarks, Studies in the Provincial Coinage of the Roman Empire. London.

Johnston A. 1985, “The So-Called “Pseudo-Autonomous” Greek Imperials”. ANSMN 30, 89-112.

Jones T. B. 1963, “A Numismatic Riddle: The So-Called Greek Imperials”. Proceedings of the American Philosophical Society 107/4, 308-347.

Katsari C., C. S. Lightfoot & A. Özme 2012, The Amorium Mint and the Coin Finds. Berlin.

Köker H. 2022, “Seyitömer Höyük Kurtarma Kazıları Sikke Buluntuları”. Ed. S. Ünan, Seyitömer Höyük Kurtarma Kazısı 1989-2021. Ankara, 793-817.

Kraft K. 1972, Das System der Kaiserzeitlichen münzprägung in Kleinasien. Berlin.

Meadows A. 2025, “The Coinage of Aegae in Aeolis”. Eds. P. P. Iossif & Y. Stoyas, Fleur de Coin. Studies Offered to François de Callataÿ by His Students and Friends (Phronesis 1). Athens, 86-125.

RCV I      Sear D. R. 2000, Roman Coins and Their Values. Volume I: The Republic and Twelve Caesars 280 BC – AD 96. London.

RCV II     Sear D. R. 2002, Roman Coins and Their Values. Volume II: Nerva to Overthrow of the Severans AD 96 – AD 235. London.

RCV III    Sear D. R. 2005, Roman Coins and Their Values. Volume III: The Accession of Maximinus to the Death of Carinus AD 235-285. London.

RIC V/1  Webb P. H. 1972, The Roman Imperial Coinage. Vol. V. Part I. Valerian I to Florian. Eds. H. Mattingly & E. A. Sydenham. London.

RPC I       Burnett A., M. Amandry & P. P. Ripollès 1992, Roman Provincial Coinage. Volume I: From the death of Caesar to the Death of Vitellius (44 BC-AD 68). Part I: Introduction and Catalogue, Part II: Indexes and Plates. London.

RPC III    Amandry M. & Burnett A. 2015, Roman provincial Coinage Volume III: Nerva, Traian and Hadrian (AD 96-138) Part I: Catalogue, Part II: General Introduction, Indexes and Plates. London/Paris.

RSC II     Seaby H. A. 1979, Roman Silver Coins. Volume II: Tiberius to Commodus. London.

RSC IV    Seaby H. A. 1982, Roman Silver Coins. Volume IV: Gordian III to Posthumus. London.

Sancaktar H. 2020, Yozgat Müzesi Geç Roma Sikkeleri. Konya.

SBCV      Sear D. R. 2006, Byzantine Coins and their Values. London.

SGCV I    Sear D. R. 1978, Greek Coins and their Values. Volume I: Europe. London.

SGCV II   Sear D. R. 1979, Greek Coins and their Values. Volume II: Asia and North Africa. London.

SGIC V    Sear D. R. 2001, Greek Imperial Coins and their Values. London.

Tek A. T. 2002, Arykanda Kazılarında Bulunan Antik Sikkeler Üzerine Yeni İncelemeler: 1971-2001 Sezonları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.

Tekin O. 1993, Antik Anadolu Nümismatiği Bibliyografyası. İstanbul.

Tekin O. 1999, Yapı kredi Koleksiyonu Bizans Sikkeleri. İstanbul.

Tekin O. 2025, Roma ve Bizans Dünyasında Para. Tarihi Sikkelerden Okumak. İstanbul.

Travaglini A. & Camilleri V. C. 2004, Hierapolis di Frigia Le Monete Campagne di Scavo 1957-2004. İstanbul.

Uğuz H. 2026, Konya Müzesi Geç Roma Sikkeleri. Konya.

Voegtli H. 1993, Die Fundmünzen aus der Stadgrabung von Pergamon. Berlin-New York.

Watson G. 2019, Connections, Communities and Coinage. The System of Coin Production in Southern Asia Minor AD 218-276. New York.

Watson G. 2017, “Die-sharing and the ‘Pseudo-Autonomous’ Coinages”. NC 177, 201-211.

Weiss P. 2005. “The Cities and Their Money”. Eds. C. Howgego, W. Heuchert & A. Burnett, Coinage and Identity in the Roman Provinces. Oxford, 57-68.

Url: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0363

Hüseyin KÖKER

Prof. Dr., Süleyman Demirel Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Doğu Yer­leşkesi, Isparta, Türkiye. huseyinkoker@gmail.com

]]> Plutarkhos, Hayvanların Aklı Kullanması Hakkında http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0362 Fri, 09 Oct 2026 12:22:35 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9373

Plutarkhos, Hayvanların Aklı Kullanması Hakkında

Translated by: Berfu TÜZÜN ASLAN

LIBRI XII (2026) 125-146
Received: 18.05.2026 | Accepted: 12.08.2026
DOI:10.5281/zenodo.23260584| Online Publication Date: 09.10.2026

pdf  Get PDF

info  Citation

Plutarkhos, Hayvanların Aklı Kullanması Hakkında

Homeros’un kahraman Odysseus’un eve dönüş yolculuğunun (nostos) hikayesini anlatan Odys­seia destanı, Eski Hellen edebiyatının en temel ve en etkili epik şiirlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Eser, yalnızca dönemin edebî yapısını yansıtmakla kalmayıp, aynı zamanda eski Hellen kültürü, mitolojisi ve toplumsal değerleri üzerine derin bir kaynak teşkil etmektedir. Odysseia, kahramanlık teması, dramatik anlatımı ve karmaşık karakter yapısıyla, epik türün ge­lişiminde belirleyici bir rol oynamış ve sonraki kuşaklar üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır.

Plutarkhos’un Moralia adlı eserinde Odysseia destanı üzerine gerçekleştirdiği yeniden yorumda, özellikle Kirke ile ilgili hikâye, kahramanın dönüşüm sürecinde merkezi bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda Plutarkhos, Kirke figürü ile karşılaşmasını salt mitolojik bir büyücü olarak değil, Odysseus’un karşılaştığı zorluklar ve içsel çatışmalar çerçevesinde erdem ve bilgelik kazanımı­nın simgesi olarak ele almaktadır. Dolayısıyla, Kirke ile yaşanan etkileşim, Odysseus’un karakter gelişimi ve ahlakî olgunlaşma süreci açısından derinlemesine bir analiz nesnesi haline gelmek­tedir. Plutarkhos’un bu perspektifi, Odysseia destanının geleneksel anlatısını yeniden değerlen­dirmeye olanak tanımakta ve eserin felsefî boyutunu önemli ölçüde zenginleştirmektedir.

Plutarkhos’un gelenekte Bruta animalia ratione uti başlığıyla anılan ve Kirke ile Odysseus anlatı­sını yeniden yorumlayan Gryllos diyaloğu, adını Kirke tarafından domuza dönüştürülen Odys­seus’un yoldaşlarından Gryllos’tan alır. Plutarkhos’un bu diyalogunun başlığı da metin kadar tartışmalıdır: Günümüzde yaygın olarak kullanılan Bruta animalia ratione uti başlığı, metnin içe­riğini yansıtan geç bir Latince formülasyona dayanırken, antik kodekslerde (özellikle Lamprias listesinde[1]) eserin hangi başlık altında yer aldığı kesin değildir (no. 127 mi yoksa 135 mi olduğu tartışmalıdır). Bu nedenle modern araştırmada diyalog sıklıkla başkahramanın adından hare­ketle Gryllos olarak da adlandırılmaktadır[2]. Γρύλλος (Gryllos) ismi, Hellence’de kimi zaman “domuz”, “hırıltılı ses çıkaran hayvan” ya da kaba/sıradan insan çağrışımlarıyla ilişkilendiril­miş; ayrıca komik ve hicivsel karakter tiplerini çağrıştıran bir kullanım alanı da kazanmıştır[3]. Domuz figürü, bunun yanı sıra, kültürel ve edebî gelenekte sıklıkla ölçüsüzlük, oburluk ve haz düşkünlüğü gibi insanî zaaflarla ilişkilendirilen bir stereotip olarak karşımıza çıkar. Plutar­khos’un Gryllos’u ise bu yerleşik çağrışımı bilinçli biçimde tersine çevirir: Hayvan personası üzerinden konuşan Gryllos, insanlara özgü olduğu düşünülen akıl ve ölçülülüğü savunurken, insanın tutkularına ve haz düşkünlüğüne yönelik eleştirilerde bulunur. Böylece eserdeki hiciv­sel etki, yalnızca bir hayvanın konuşmasından değil, ölçüsüzlükle özdeşleştirilen bir hayvanın bilgece ve ölçülü konuşması ile insanın akıl dışı davranışları arasındaki ironik karşıtlıktan do­ğar. Bu etimolojik ve kültürel arka plan, Plutarkhos’un metnindeki ironik yapıyı güçlendirir[4].

Diyalogda domuz motifi, dikkat çekici bir şekilde dönüşüm ve kimlik temalarını irdelemek için kullanılmıştır. Genç bir Boiotialının mizahî bakış açısıyla yeniden kurgulanan Odysseia X. kitapta Kirke’nin büyüsüyle hayvana dönüşen Odysseus’un yoldaşları, Plutarkhos’un metninde insan biçimine dönmeyi reddeden birer konuşmacıya dönüşür. Bu bağlamda Gryllos ile Odysseus’un karşı karşıya getirilmesi özellikle anlamlıdır: Homeros geleneğinde kurnazlığı, deneyimi ve in­sanî aklı temsil eden Odysseus, bu kez kendisini hayvanların akıl ve erdemden yoksun olduğu varsayımını savunmak zorunda bulurken, domuz biçimindeki Gryllos insanın erdem iddialarını sorgular. Gryllos’un hayvanların akıl, cesaret ve ölçülülük bakımından insanlardan aşağı olma­dığını savunması, hayvanı insanın karşısında edilgen ve akılsız bir varlık olarak konumlandıran geleneksel hiyerarşiyi tersine çevirir[5]. Nitekim Gryllos, Odysseus’un cesaret ve ölçülülük iddia­larını kendi davranışları üzerinden sorgulayarak hayvanların ahlaki üstünlüğünü ironik biçimde öne çıkarır.

Bu tersine çevirme, eserin Roma İmparatorluk Dönemi edebiyatında görülen parodik ve hicivsel anlatım teknikleriyle de ilişkilendirilebilir. Plutarkhos, Homeros’un Odysseia’sındaki Kirke anlatısını ye­niden işleyerek tanınmış bir kahramanı, bu kez kendi insanlık statüsünü savunmak zorunda kalan Odysseus’u, konuşan bir domuzun karşısına yerleştirir[6]. Böylece hayvan personası yal­nızca mizah üretmek için değil, dönemin felsefî ve entelektüel tartışmalarını alışılmadık bir söylem düzlemine taşımak için kullanılır. Modern araştırmalarda da Gryllos’un, hayvanların akıl ve erdem sahibi olup olamayacağına ilişkin antik tartışmayı, özellikle Stoacıların insan ile hayvan arasında kurduğu rasyonellik ayrımını hedef alan ironik ve parodik bir yapı içerisinde işlediği vurgulanmaktadır[7]. Plutarkhos’un hayvanlara belirli ölçülerde rasyonellik atfetmesi, Stoacı insan-merkezli hiyerarşinin basit bir reddinden ziyade, hayvanların akıl, erdem ve ahlaki değer bakımından konumunu yeniden tartışmaya açan daha geniş bir felsefî çerçeve içerisinde değerlendirilmelidir[8]. Bu nedenle Gryllos’un hayvan personası aracılığıyla bilgece konuşması, eserin temel hiciv mekanizmasını oluşturur: insanın kendisine atfettiği akıl ve erdem, insan dışı bir varlığın ağzından yeniden değerlendirilirken, insan-hayvan ayrımının dayandığı varsayım­lar ironik biçimde tersine çevrilir.

Bu çevirideki orijinal metin Plutarkhos’un söz konusu eserinin 1895 yılında Gregorius N. Bernardakis tarafından yayımlanmış edisyonundan alınmıştır[9].

[1]     Krş. Treu 1873.

[2]     Cherniss & Helmbold 1957, 489-491.

[3]     Bk. LSJ, s.v. γρῦλ(λ)ος.

[4]     Herchenroeder 2008, 348 vd.

[5]     Horky 2017, 121 vd.

[6]     Herchenroeder 2008, 359 vd.

[7]     Horky 2017, 125 vd.

[8]     Newmyer 2006, 48 vd.

[9]     Bernardakis 1895, 82-100. Güncel İngilizce çeviri için bk. Newmyer 2020.

Plutarkhos, Hayvanların Aklı Kullanması Hakkında. Çev. B. Tüzün. Libri XII (2026) 125-146. DOI: 10.5281/zenodo.23260584

Url: http://www.libridergi.org/2026/lbr-0362

]]> Roman Milestones Found in and around Savatra: Epigraphic Evaluation and Contributions to Historical Geography http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0361 Wed, 19 Aug 2026 16:30:21 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9334

Roman Milestones Found in and around Savatra: Epigraphic Evaluation and Contributions to Historical Geography

İlker IŞIK
Mehmet ALKAN

LIBRI XII (2026) 101-123
Received: 07.07.2026 | Accepted: 31.07.2026
DOI: 10.5281/zenodo.22015035
Online Publication Date: 19.08.2026

Abstract: This study examines the Roman Period milestones found in and around Savatra. The inscriptions are evaluated from epigraphic, historical, and historical-geographical perspectives. The milestones show that road repair activities continued around Savatra, especially in the first half of the 3rd century CE. The milestone dated to the reign of Severus Alexander records Lucius Bromius, an otherwise unattested governor of Galatia. Equally significant is the presence at Savatra of a milestone of Maximinus Thrax, an emperor subjected to damnatio memoriae, the traces of which are visible on the stone itself it shows that road works in the region continued during his short reign. This inscription also attests to the activity of Claudius Aradius Rufinus in southern Galatia. The inscriptions of Philippus Arabs and his son point to a further phase of repair around Savatra and Aksaklı. Taken together, these data indicate that Savatra was an important centre on the Galatia-Lycaonia frontier in the Roman Period. The study argues that the milestones provide new evidence for the historical geography of Eastern Lycaonia and for possible road connections around Savatra.

Keywords: Savatra, Eastern Lycaonia, Historical Geography, Roman Milestones, Governors of Galatia, Road Connections

Öz: Bu çalışmada Savatra ve çevresinde bulunan Roma Dönemi mil taşları değerlendirilmektedir. Yazıtlar epigrafik, tarihsel ve tarihî coğrafya açılarından ele alınmaktadır. Mil taşları, özellikle MS 3. yüzyılın ilk yarısında Savatra çevresinde yol onarım faaliyetlerinin sürdüğünü göstermektedir. Severus Alexander dönemine tarihlenen yazıt, başka kaynaklardan tanınmayan bir Galatia valisi olan Lucius Bromius’u belgelemektedir. Damnatio memoriae’a uğramış olan Maximinus Thrax’a ait ve taş üzerinde bu uygulamanın izlerini taşıyan bir mil taşının Savatra’da ele geçmesi ise, bölgedeki yol faaliyetlerinin onun kısa hükümdarlığı sırasında da sürdüğünü göstermesi bakımından önemlidir. Bu yazıt aynı zamanda Claudius Aradius Rufinus’un Galatia’nın güneyindeki faaliyetini belgelemektedir. Philippus Arabs ve oğluna ait mil taşları ise Savatra ve Aksaklı çevresinde bir başka onarım evresine işaret etmektedir. Bu veriler bir bütün olarak, Savatra’nın Roma Dönemi’nde Galatia–Lykaonia sınır hattında önemli bir merkez olduğunu göstermektedir. Çalışma, mil taşlarının Doğu Lykaonia’nın tarihî coğrafyası ve Savatra çevresindeki olası yol bağlantılarının belirlenmesi açısından yeni veriler sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar sözcükler: Savatra, Doğu Lykaonia, Tarihi Coğrafya, Roma Mil Taşları, Galatia Valileri, Yol Bağlantıları

Arslan M. 2013, “Ancient Routes, New Destinations: Roman Road Via Sebaste as a Thematic Cultural Route”. Mediterranean Journal of Social Sciences 4/10, 660-665.

Aulock H. von 1976, Münzen und Städte Lykaoniens (IstMitt Beih. 16). Tübingen.

Bahar H. & Arslan M. 2024, “Hüyük’te Bir Roma Yolu: Via Sebaste”. Höyük Dergisi (Özel Sayı), 115-128.

Ballance M. H. 1958, “Roman Roads in Lycaonia”. Anatolian Studies 8, 223–234.

Belke K. & Restle M. 1984, Galatien und Lykaonien (TIB 4). Wien.

Bildirici M. 2009, Tarihi Su Yapıları. Ankara.

Callander T. 1906, “Explorations in Lycaonia and Isauria”. Ed. W. M. Ramsay, Studies in the History and Art of the Eastern Provinces of the Roman Empire. Aberdeen, 157–180.

Christol M. & Loriot X. 2001, “P. Alfius Avitus et P. Plotius Romanus, gouverneurs de Galatie”. L’Antiquité Classique 70, 97–121.

Davies H. E. 1998, “Designing Roman Roads”. Britannia 29, 1–16.

French D. H. 1988, Roman Roads and Milestones of Asia Minor. Fasc. 2: An Interim Catalogue of Milestones, Part 1 (BAR International Series 392). Oxford.

French D. H. 2012, Roman Roads and Milestones of Asia Minor, Vol. 3: Milestones, Fasc. 3.2: Galatia (BIAA Electronic Monograph 2). London.

Hild F. & Hellenkemper H. 1990, Kilikien und Isaurien (TIB 5). Wien.

Işık İ. & Büyükaslan Ş. 2024, “Konya İli, Karatay ve Altınekin İlçeleri, Bozdağ Milli Parkı Doğu ve Kuzey Kesimi 2023 Yılı Yüzey Araştırması”. AST 40/2, 27-31.

Işık İ. & Uyan M. 2020, “Yeni Bir Yol Keşfi: Konya-Aksaray Antik Yol Güzergahı”. History Studies 12/4, 1883-1899.

Işık İ. 2018, “Lykaonia Bölgesi Kuzeydoğu Kesimi Tarihi ve Yerleşim Yerleri”. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (SEFAD) 40, 191-206.

Işık İ. 2026, “Bozdağ Milli Parkı ve Çevresindeki Höyük Yapıları ve Olası Yol Ağları”. Arkeoloji ve Sanat 181, 47-60.

Kaya M. A. 2011, Anadolu’daki Galatlar ve Galatya Tarihi. Konya.

Kurt M. 2010, “Antik Lykaonia’da Yönetim ve Şehirleşme”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 28, 119–132.

Levick B. 1967, Roman Colonies in Southern Asia Minor. Oxford.

Magie D. 1950, Roman Rule in Asia Minor to the End of the Third Century after Christ. Vol. II. Princeton.

Ramsay W. M. 1960, Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası. Çev. M. Pektaş. İstanbul.

Sherk R. K. 1980, “Roman Galatia: The Governors from 25 BC to AD 114”. ANRW II.7.2, 954–1052.

Takmer B. 2016, “Havza’dan Yeni Bir Miltaşı Üzerinde Aradii Soyundan Yeni Bir Galatia Valisi: C. Aradius Rufinus”. Eds. B. Takmer, E. N. Akdoğu Arca & N. Gökalp Özdil, Vir Doctus Anatolicus. Sencer Şahin Anısına Yazılar. İstanbul, 828–856.

Url: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0361

İlker IŞIK

Assoc. Prof., Selçuk University, Faculty of Letters, Conservation and Restoration of Cultural Heritage, Konya, Türkiye. ilkerarkeo@selcuk.edu.tr

Mehmet ALKAN

Assoc. Prof., Karamanoğlu Mehmetbey University, Faculty of Literature, Archaeology, Karaman, Türkiye. mehmetalkan@kmu.edu.tr

]]> Neue Inschriften aus Perge 4: Der Procurator Aurelius Heraclida (Heraklides) ehrt Kaiser Diocletian in Perge http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0360 Thu, 30 Jul 2026 07:44:29 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9315

Neue Inschriften aus Perge 4: Der Procurator Aurelius Heraclida (Heraklides) ehrt Kaiser Diocletian in Perge

Hamdi ŞAHİN

LIBRI XII (2026) 87-99
Received: 22.06.2026 | Accepted: 20.07.2026
DOI: 10.5281/zenodo.21699434
Online Publication Date: 30.07.2026

Zusammenfassung: Dieser Artikel untersucht eine neue lateinische Ehreninschrift, die während der Grabungssaison 2024 in der Oststraße von Perge auf einem als Spolienmaterial wiederverwendeten Block dokumentiert wurde. Die Inschrift ehrt Kaiser Diocletian mit dem Titel Restitutor Orbis Terrarum und nennt als Dedikanten Aurelius Heraclida, welcher die Titel vir egregius, ducenarius et procurator Lyciae-Pamphyliae führt. Im Artikel werden zunächst die epigraphischen Merkmale der Inschrift evaluiert, woraufhin der politische und ideologische Hintergrund des Titels Restitutor Orbis Terrarum im Kontext der diokletianischen Restaurationsideologie diskutiert wird. Die Identität des in der Inschrift genannten Aurelius Heraclida wird unter Heranziehung der Prosopography of the Later Roman Empire (PLRE) sowie weiterer Schriftquellen eingehend analysiert; dabei werden stichhaltige Beweise dafür vorgelegt, dass er mit dem aus einer Inschrift in Udruh (Provinz Arabia) bekannten vir perfectissimus et dux Aurelius Heraclida identisch sein könnte. Die Abweichungen in der Titulatur zwischen beiden Dokumenten werden im Rahmen des spätrömischen Karriereverlaufs und der Ranghierarchie bewertet. Darüber hinaus wird der Kompetenzbereich von Heraclida unter Berücksichtigung der administrativen und militärischen Struktur der Provinz Lycia-Pamphylia im späten 3. Jahrhundert n. Chr. neu interpretiert. Demzufolge liefert die Studie neue Daten zur Provinzverwaltung, den militärisch-administrativen Reformen sowie zur Rezeption der kaiserlichen Ideologie in Kleinasien während der frühen Tetrarchie.

Schlüsselwörter: Perge, Inschrift, Aurelius Heraclida, Lycia-Pamphylia, Diocletian

Abstract: This article examines a new Latin honorific inscription documented during the 2024 excavation season along the East Street of Perge, carved on a block reused as spolia. The inscription honors Emperor Diocletian with the title Restitutor Orbis Terrarum and identifies the dedicator as Aurelius Heraclida, who holds the titles vir egregius, ducenarius, and procurator Lyciae-Pamphyliae. The study first evaluates the epigraphic features of the inscription before discussing the political and ideological background of the title Restitutor Orbis Terrarum within the context of Diocletianic restoration ideology. The identity of Aurelius Heraclida is analyzed in detail using the Prosopography of the Later Roman Empire (PLRE) alongside other textual sources, presenting compelling evidence that he may be identical to the vir perfectissimus and dux Aurelius Heraclida known from an inscription in Udruh (Arabia province). The variations in honorific titles between the two documents are assessed within the framework of Late Roman career progression and rank hierarchy. Furthermore, Heraclida’s sphere of authority is reinterpreted in light of the administrative and military structure of the province of Lycia-Pamphylia in the late 3rd cen­tury CE. Consequently, this study provides new data regarding provincial administration, military-administrative reforms, and the reception of imperial ideology in Asia Minor during the early Tetrarchy.

Keywords: Perge, Inscription, Aurelius Heraclida, Lycia-Pamphylia, Diocletian

Genişletilmiş Öz: Bu çalışma, Perge’nin Doğu Caddesi’nde 2024 yılı kazı sezonunda ortaya çıkarılan ve devşirme malzeme olarak yeniden kullanılmış bir blok üzerinde tespit edilen yeni bir Latince onur yazıtını incelemektedir. Yazıt, İmparator Diocletianus’u Restitutor Orbis Terrarum unvanıyla onurlandırmakta ve adak sahibi olarak vir egregius, ducenarius et procurator Lyciae-Pamphyliae unvanlarını taşıyan Aurelius Heraclida’yı zikretmektedir. Makalede öncelikle yazıtın epigrafik özellikleri değerlendirilmiş, ardından Diocletianus’un restorasyon ideolojisi bağlamında Restitutor Orbis Terrarum unvanının siyasi ve ideolojik arka planı tartışılmıştır. Yazıtta adı geçen Aurelius Heraclida’nın kimliği, Prosopography of the Later Roman Empire (PLRE) ve diğer yazılı kaynaklar ışığında ayrıntılı biçimde incelenmiş; özellikle Arabia Eyaleti’ndeki Udruh’dan bilinen bir yazıtta geçen vir perfectissimus et dux Aurelius Heraclida ile aynı kişi olduğu yönünde güçlü kanıtlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Her iki belge arasındaki unvan farklılıkları, Geç Roma Dönemi’ndeki kariyer ilerlemesi ve rütbe hiyerarşisi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Buna göre Heraclida’nın Perge yazıtında taşıdığı vir egregius ile Udruh yazıtındaki vir perfectissimus unvanları kendisinin atlı sını­fına mensup olduğunu göstermektedir. Heraclida, Tetrarşi Dönemi’nin başlarında Perge’de ducenarius procurator olarak bulunmasının ardından MS 3. yüzyılın sonunda Udruh’ta dux olarak görev almıştır. Burada Legio VI Ferrata Fidelis Constans’a ait castra’nın yeniden inşasını üstlendiği görülmektedir. Bu inşa faaliyetinde Heraclida, praefectus legionis Aurelius Mucianus’un da katılımıyla, praeses provinciae Aelius Flavianus (vir clarissimus) bu faaliyeti gerçekleştirmiştir. Bu idari yapılanma; Diocletianus’un Doğu sefer­leri ve Limes Arabicus’un yeniden düzenlenmesi sürecinde, özellikle MS 297/298 reformları sonrasında imparatorluğun doğusunda şekillenen yönetim sistemiyle tam bir uyum sergilemektedir. Ex fundamentis olarak gerçekleşen bu yeniden inşa, aynı zamanda dönemin kapsamlı askeri altyapı faaliyetlerine işaret etmektedir. Heraclida’nın vir perfectissimus unvanına yükselişi ise ordo equester içerisinde giderek derin­leşen kurumsal hiyerarşileşmeyi açıkça ortaya koymaktadır. Makalenin devamında Lycia-Pamphylia eya­letinin geç III. yüzyıldaki idari ve askerî yapısı ele alınarak Heraclida’nın görev alanı yeniden yorumlan­mıştır. Sonuç olarak çalışma, erken Tetrarşi Dönemi’ndeki eyalet yönetimi, askerî-idarî reformlar ve imparatorluk ideolojisinin Küçük Asya’daki yansımalarına ilişkin yeni veriler sunmaktadır.

Anahtar Sözcükler:Perge, Yazıt, Aurelius Heraclida, Lykia-Pamphylia, Diocletianus

Abbasoğlu H. 2001, “The Founding of Perge and its Development in the Hellenistic and Roman Periods”. Ed. D. Parrish, Urbanism in Western Asia Minor: New Studies on Aphrodisias, Ephesos, Hierapolis, Perge and Xanthos (Journal of Roman Archaeology Supp. 45). Portsmouth, 172-188.

Abbasoğlu H. 2006, “Perge”. Hrsg. W. Radt, Stadtgrabungen und Stadtforschung im westlichen Kleinasien: Geplantes und Erreichtes. Internationales Symposion 6./7. August 2004 in Bergama (Türkei) (Byzas 3). İstanbul, 289-302.

Adak M. & Wilson M. 2012, “Das Vespasiansmonument von Döşeme und die Gründung der Doppelprovinz Lycia et Pamphylia”. Gephyra 9, 1–40.

Alföldy G. 1981, “Die Stellung der Ritter in der Führungsschicht des Imperium Romanum”. Chiron 11, 169–215.

Alföldy G. 1986, Die römische Gesellschaft. Ausgewählte Beiträge. Stuttgart.

Amon H. 2026, The Roman Empire and the ‘Crisis’. Leiden & Boston.

Barnes T. D. 1982, The New Empire of Diocletian and Constantine. Cambridge, Mass.

Bowman A. K. 2005, “Diocletian and the First Tetrarchy, A. D. 284–305”. Eds. A. K. Bowman, P. Garnsey & A. Cameron, The Cambridge Ancient History Vol. XII: The Crisis of Empire, AD 193–337. Cambridge, 67–89.

Brandt H. & Kolb F. 2005, Lycia et Pamphylia. Eine römische Provinz im Südwesten Kleinasiens. Mainz am Rhein.

Carlà-Uhink F. & Rollinger C. 2023, “The Tetrarchy as Ideology: An Introduction”. Eds. F. Carlà-Uhink & C. Rollinger, The Tetrarchy as Ideology: Reconfigurations and Representations of an Imperial Power (Heidelberger althistorische Beiträge und epigraphische Studien Bd. 64). Stuttgart, 13-32.

CJ    Codex Justinianus.

Çokay Kepçe S. 2024, “Pamphylia Yurdunun Başkenti Perge”. Eds. A. Özdizbay & İ. Dağlı, Pamphylia: Bereketli Ovada Halkların Ahengi. İstanbul, 364-381.

Çokay Kepçe S., A. Dönmez & C. Şerment-Sazak 2026, “2024 yılında Perge’de Yürütülen Kazı, Araştırma ve Restorasyon Faaliyetleri ve Sonuçları”. KST 45/4, 175–192.

Davenport C. 2019, History of the Equestrian Order. Cambridge.

Eck W. 1998, Die Verwaltung des Römischen Reiches in der Hohen Kaiserzeit. 2. Band. Basel & Berlin.

Eck W. 2018, “Die Neuorganisation der Provinzen und Italiens unter Diocletian”. Eds. W. Eck & S. Puliati, Diocleziano: La Frontiera Giuridica dell’impero. Pavia.

ILAlg    Inscriptions latines de l’Algérie. Paris.

Kennedy D. & Falahat H. 2008, “Castra Legionis VI Ferratae: a building inscription for the legionary fortress at Udruh near Petra”. JRA XXI, 150–169.

Kienast D., W. Eck & M. Heil 2017, Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie (6. überarbeitete Auflage). Darmstadt.

Kolb F. 1987, Diokletian und die Erste Tetrarchie. Improvisation oder Experiment in der Organisation monarchischer Herrschaft?. Berlin & New York.

Kuhoff W. 2001, Diokletian und die Epoche der Tetrarchie. Das römische Reich zwischen Krisenbewältigung und Neuaufbau (284–313 n. Chr.). Frankfurt am Main.

Lintott A. W. 1998, “Equites Romani”. DNP 4, 33–37.

Martini W. 2003, “Akkulturationsgeschichtliche Forschungen auf der Akropolis von Perge”. Gießener Universitätsblätter 36/1, 13-25.

Martini W. 2008, “Perge und seine Akropolis zur Funktion der Akropolis in der frühen und mittleren Kaiserzeit”. Eds. İ. Delemen, S. Çokay Kepçe & A. Özdizbay, Euergetes: Prof. Dr. Halûk Abbasoğlu’na 65. Yaş Armağanı. Cilt 2. Antalya, 780–797.

Martini W. 2010, “Stadteingang und Stadtgrenze im kaiserzeitlichen Kleinasien. Perge in Pamphylien”. Ed. D. Vaquerizo, Las áreas suburbanas en la Ciudad Histórica. Topografía, usos, función (Monografías de Arqueología Cordobesa 18). Córdoba, 15–34.

Martini W., N. Eschbach & M. Recke 2010, “Perge in Pamphylien. Neue Evidenz für Parha am Kastraja: Bericht über die Grabungskampagne 2008”. AA 2, 97–122.

Meyer E. 1961, Römischer Staat und Staatsgedanke. Darmstadt.

Onur F. 2006, “The Roman Army in Pamphylia: From the Third to Sixth Centuries A.D.”. Adalya 9, 299–318.

Özdizbay A. & Şahin H. 2016, “Neue Inschriften aus Perge I: L. Annius Annianus, Prokonsul von Pamphylia-Lycia-Isauria”. Philia II, 98–112.

Özdizbay A. & Şahin H. 2020, “New inscriptions from Perge 2: The funerary inscriptions of the tomb buildings discovered in Parcel 169 of the western necropolis”. Philia 6, 116–134.

Özdizbay A. 2008, “Pamphylia-Perge Tarihi ve Roma İmparatorluk Dönemi Öncesi Perge’nin Gelişimi: Güncel Araştırmalar Işığında bir Değerlendirme”. Eds. İ. Delemen, S. Çokay Kepçe & A. Özdizbay, Euergetes: Prof. Dr. Halûk Abbasoğlu’na 65. Yaş Armağanı. Cilt. II. Antalya, 839–872.

Özdizbay A. 2012, MS 1.-2. Yüzyıllarda Perge’nin Kentsel Gelişimi (Adalya Ekyayın Dizisi 10). Antalya.

Özdizbay A. 2025, “New Inscriptions from Perge 3: A New Honorary Inscription for Marcus Plancius Varus”. Adalya 28, 697-704.

Peach M. 1990, Roman Imperial Titulature and Chronology, A.D. 235-284. Amsterdam.

Rees R. 2004, Diocletian and the Tetrarchy. Edinburgh.

Schäfer C. 1998, Spitzenmanagement in Republik und Kaiserzeit: Die Prokuratoren von Privatpersonen im Imperium Romanum vom 2. Jh. v.Chr. bis zum 3. Jh. n.Chr.. St. Katharinen.

Seeck O. 1876, Notitia dignitatum: accedunt Notitia urbis Constantinopolitanae et Latercula prouinciarum. Berlin.

Seeck O. 1905, “Dux”. RE V/2, 1869–1875.

Southern P. 2015, The Roman Empire from Severus to Constantine (2nd ed.). London & New York.

Thomas J. D. 1982, The Epistrategos in Ptolemaic and Roman Egypt, Part 2: The Roman Epistrategos. Opladen.

TIB 8       Hellenkemper H. & F. Hild 2004, Tabula Imperii Byzantini.  Bd. 8: Lykien und Pamphylien. Wien.

Waldron B. 2022, Dynastic Politics in the Age of Diocletian, AD 284–313. Edinburgh.

Watson A. 1999, Aurelian and the Third Century. London.

Williams S. 1997, Diocletian and the Roman Recovery. London.

Zerjadtke M. 2018, Das Amt Dux in Spätantike und frühem Mittelalter: Der ducatus im Spannungsfeld zwischen römischem Einfluss und eigener Entwicklung. Berlin & Boston.

Url: http://www.libridergi.org/2026/lbr-0360

Hamdi ŞAHİN

Prof. Dr., Universität İstanbul, Philosophische Fakultät, Seminar für Alte Geschichte, İstanbul, Türkei. hcsahin@istanbul.edu.tr

]]> A Group of Rhodian Stamped Amphorae and Amphora Stamps from Silifke Museum http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0359 Tue, 21 Jul 2026 09:11:29 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9296

A Group of Rhodian Stamped Amphorae and Amphora Stamps from Silifke Museum

Celil S. HARMANDAR
Gökmen ELMALI

LIBRI XII (2026) 67-86
Received: 24.06.2026 | Accepted: 04.07.2026
DOI: 10.5281/zenodo.21451963
Online Publication Date: 21.07.2026

Abstract: This study focuses on a group of stamped Rhodian amphorae housed in the Silifke Museum (Mersin, Türkiye) from archaeological and epigraphic perspectives. During the Hellenistic Period, Rhodes emerged as a dominant commercial power in the Mediterranean, distinguished by a highly standardized and systematically organized stamping practice that remained in use from the late 4th century BCE until the mid 1st century BCE. The research concentrates on the identification and chronological assessment of the eponyms and fabricants recorded on the stamps. By cross-referencing the information gathered from the stamps with established corpora and digital databases, the study establishes a refined chronological framework for the assemblage. The results indicate that a substantial proportion of the amphorae and handles are dated to the 2nd century BCE, corresponding to the peak phase of Rhodian commercial activity. The principal contribution of this paper lies in proposing a new association between an eponym and a fabricant, not recorded in the existing scholarly literature. This new pairing offers valuable insights into the organization of Rhodian workshops and the administrative mechanisms governing amphora production. Furthermore, by presenting a local museum collection to the international scholarly com¬munity, this study contributes to the refinement of the chronological and prosopographical frameworks essential for a more nuanced understanding of the Hellenistic economy.

Keywords: Stamped Rhodian Amphorae, Silifke Museum, Hellenistic Period, Rhodian-Cilician Trade

Öz: Bu çalışma, Silifke Müzesi’nde (Mersin, Türkiye) bulunan bir grup mühürlü Rhodos amphorasına arkeolojik ve epigrafik açılardan odaklanmaktadır. Hellenistik Dönem boyunca Rhodos, MÖ 4. yüzyılın sonlarından MÖ 1. yüzyılın ortalarına kadar kullanımda kalan, oldukça standart ve sistematik bir mühürleme uygulamasıyla öne çıkarak Akdeniz’de egemen bir ticari güç haline gelmiştir. Araştırma, mühürler üzerinde yer alan yönetici/eponym ve üreticilerin tanımlanmasına ve kronolojik olarak değerlendirilmesine yoğunlaşmaktadır. Müzede tespit edilen buluntuların kabul görmüş referans kaynaklar ve dijital veri tabanlarıyla karşılaştırılarak, çalışma içerisinde bu buluntu topluluğu için bir kronolojik çerçeve oluşturulmuştur. Sonuçlar, amphora ve mühürlü kulpların büyük bir bölümünün, Rhodos’un ticari faaliyetlerinin en yoğun evresine denk gelen MÖ 2. yüzyıla tarihlendiğini göstermektedir. Bu makalenin temel katkısı, mevcut akademik literatürde yer almayan, bir yönetici/eponym ile bir üretici arasında yeni bir bağlantının önerilmesidir. Bu yeni bağlantı, Rhodos’ta yer alan amphora üretim atölyelerinin organizasyonu ve amphora üretimini yöneten idari mekanizmalar hakkında değerli bilgiler sunmaktadır. Dahası, bu çalışma yerel bir müze koleksiyonunu uluslararası akademik camiaya sunarak, Hellenistik ekonominin daha detaylı bir şekilde kavranması için elzem olan kronolojik ve prosopografik çerçevelerin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar sözcükler: Mühürlü Rhodos Amphoraları, Silifke Müzesi, Hellenistik Dönem, Rhodos-Kilikia Ticareti

Akamatis G. M. 2000, Ενσφράγιστες λαβές αμφορέων από την αγορά της Πέλλας Ανασκαφή 1980-1987: Οι ομάδες Παρμενίσκου και Ρόδου. Athens.

Alkaç E. 2014, “M.Ö. 1. Yüzyılın Ortalarında Yunan Amphoralarının Mühürlenme İşleminin Sona Ermesinin Nedenleri”. Olba XXII, 213-229.

Ariel D. T. 1988, “Two Rhodian Amphoras”. Israel Exploration Journal 38, 31-35.

Badaliants S. Y. 1980, “Novie Hronologiçeskie Sootvetstviya Liçnih Imen Na Rhodosskih Amforah”. SovArch 1980/2, 161-166.

Badoud N. 2010, “Amphores rhodiennes vues à Damas par Henri Seyrig”. Syria 87, 165-172.

Badoud N. 2015, Le temps de Rhodes. Une chronologie des inscriptions de la cité fondée sur l’étude de ses institutions (Vestigia, Beiträge zur Alten Geschichte 63). Munich.

Barker C. 2004, “The Use of Rhodian Amphorae in Hellenistic Graves at Nea Paphos, Cyprus”. Eds. J. Eiring & J. Lund, Transport Amphorae and Trade in the Eastern Mediterranean, Monographs of the Danish Institute at Athens 5, 73-84.

Bleckmann F. 1907, De inscriptionibus in vasculis Rhodiis. Published PhD thesis, Georgia Augusta University. Göttingen.

Botti G. 1901, Catalogue des monuments exposés au Musée gréco-romain d’Alexandria. Alexandria.

Buzoianu L. 1980, “Ştampile Rhodiene de la Edificiul Roman cu mozaik”. Pontica 13, 119-139.

Cankardeş-Şenol G. & Canoğlu E. 2009, “Mısır-Alexandria Greko-Romen Müzesi’nde Bulunan Düğme Formlu Mühürler”. Arkeoloji Dergisi XIV/2, 109-164.

Cankardeş-Şenol G. 2000, İskenderiye (Mısır) Kurtarma Kazılarında Ele Geçen Hellenistik Dönem Amphora Mühürleri. Yayımlanmamış PhD tezi, Ege Üniversitesi. İzmir.

Cankardeş-Şenol G. 2006, Klasik ve Hellenistik Dönem’de Mühürlü Amphora Üreten Merkezler ve Mühürleme Sistemleri. İzmir.

Cankardeş-Şenol G. 2015a, Lexicon of Eponym Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume I: Eponyms A. (Études Alexandrines 33, AmphorAlex 3). Alexandria.

Cankardeş-Şenol G. 2015b, Lexicon of Eponym Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume II: Eponyms B-K. (Études Alexandrines 35, AmphorAlex 4). Alexandria.

Cankardeş-Şenol G. 2016, Lexicon of Eponym Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume III: Eponyms Λ-Σ. (Études Alexandrines 37, AmphorAlex 5). Alexandria.

Cankardeş-Şenol G. 2017, Lexicon of Eponym Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume III: Eponyms T-X. (Études Alexandrines 39, AmphorAlex 6). De Boccard.

Cankardeş-Şenol G. 2023a. Lexicon of Fabricant Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume I: Fabricants A (Études méditerranéennes 5, MedAmphora 1). Neuilly sur Seine.

Cankardeş-Şenol G. 2023b, Lexicon of Fabricant Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume II: Fabricants B-Z. (Études méditerranéennes 7, MedAmphora 2). Leuven.

Cankardeş-Şenol G. 2024, Lexicon of Fabricant Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume III: Fabricants H-M. (Études méditerranéennes 10, MedAmphora 3). Péronnas.

Cankardeş-Şenol G., A. K. Şenol & E. Doğer 2004, “Amphora Production in the Rhodian Peraea in the Hellenistic Period”. Eds. J. Eiring & J. Lund, Transport Amphorae and Trade in the Eastern Mediterranean, September 26-29, 2002 (Monographs of the Danish Institute at Athens, Vol. 5). Aarhus, 353-350.

Cankardeş-Şenol G., B. Tüysüz & E. Alkaç 2024, “Stamped Rhodian Amphorae in the Güray Museum: New Eponym-Fabricant Associations”. Gephyra 28, 67-82.

Cankardeş-Şenol G., E. Alkaç & O. Tuncer 2022, Amphora Mühürleri (Assos Excavations II). İstanbul.

Cankardeş-Şenol, G. 2025. Lexicon of Fabricant Dies on Rhodian Amphora Stamps. Volume IV: Fabricants N to Ψ (Études Méditerranéennes 13, MedAmphora 4). Athens.

Chetverikov I. A. & Sinika V. S. 2009, “Scythian Barrow of the End of the 3rd Century BC near Chobruchi Village on the Left Bank of the Lower Dniester”. Antiquities of the Steppe Zone in North Pontic and Crimea XV, 204-212.

Davesne A. & le Rider G. 1989, Gülnar II: Le Tresor de Meydancıkkale (Cilicie Trachée, 1980). Paris.

Dobosz A. 2010, “Recent Research on the Chronology of Rhodian Amphora Stamps”. Studies in Ancient Art and Civilization 14, 93-114.

Doğer E. 1997, “Hisarönü/Çubucak Rhodos Amphora Atölyeleri Kazısı”. KST 48/2, 235-254.

Dündar E. & Tatar Ö. 2024, “A Ptolemaic context from Hellenistic Patara, Remarks on Amphora Stamps and Coins”. Opuscula 17, 215-229.

Empereur J.-Y. & Guimier-Sorbets A.-M. 1986, “Une banque de données sur les vases conteneurs-amphores et lagynoi dans le monde grec et romain”. Eds. J.-Y. Empereur & Y. Garlan, Recherches sur les amphores grecques (BCH-Suppl. 13). Paris, 127-141.

Empereur J.-Y. & Hesnard A. 1987, “Les amphores hellenistiques”. Céramiques Hellénistiques et Romaines II, 17-71.

Empereur J.-Y. 1990, “Η χρονολόγηση των ροδιακών αμφορέων στην ελληνιστική περίοδο”. Β` Επιστημονική Συνάντηση για την Ελληνιστική κεραμεική. Athens, 199-209.

Finkielstejn G. 2018, “The Amphora Stamps”. Eds. G. Mazor, W. Atrash & G. Finkielstejn, 62 | BET SHE’AN IV: Hellenistic Nysa-Scythopolis The Amphora Stamps and Sealings from Tel Iẓṭabba (IAA Reports — Monograph Series of the Israel Antiquities Authority 13). Jerusalem, 13-126.

Finkielsztejn G. 2001, Chronologie détailée et révisée des éponymes amphoriques rhodiens de 270 à 108 av. J.-C. environ (BAR Int. S. 990). Oxford.

Finkielsztejn G. 2021, “Contribution of the Rhodian Eponyms Amphora Stamps to the History of the Maccabees: The Data”. Eds. A. M. Berlin & J. Kosmin, The Middle Maccabees, Archaeology, History, and the Rise of the Hasmonean Kingdom (Archaeology and Biblical Studies 28). Atlanta, 193-214.

Gentili G. 1958, “I timbre anforari rodii nel museo nazionale di Siracusa”. Archivio Siracusano 4, 18-95.

Getov L. 1988, “Ranni Rhodoski eponimni peçati ot Kabile”. Arheologia 3, 22-26.

Grace V. & Savvatianou-Pétropoulakou M. 1970, “Les timbres amphoriques grecs”. Eds. P. Bruneau, Exploration Archeologique de Delos XXVII, l’ilot de la Maison des Comediens. Paris, 277-382.

Grace V. R. 1948, “Rhodian jars in Florida”. Hesperia 17/2, 144-147.

Grace V. R. 1949, “Standard Pottery Containers of the Ancient Greek World”. Commemorative Studies in Honor of Theodore Leslie Shear, Hesperia, Suppl. 8, 175-189.

Grace V. R. 1950, “The Stamped Amphora Handles”. Eds. H. Goldman, Excavations at Gözlü Kule, Tarsus I. The Hellenistic and Roman Periods. Princeton, 135-148.

Grace V. R. 1963, “Notes on the Amphoras from the Koroni Peninsula”. Hesperia 32/3, 319-334.

Grace V. R. 1974, “Revisions in Early Hellenistic Chronology”. MDAI(AM) 89, 193-200.

Grace V. R. 1985, “The Middle Stoa Dated by Amphora Stamps”. Hesperia 54, 1-54.

Grace V. R. 1986, “Some amphoras from a Hellenistic Wreck”. Eds. J.-Y. Empereur & Y. Garlan, Recherches sur les amphores grecques (BCH-Suppl. 13).Paris, 561-565.

Hannestad L. 1983, Ikaros, The Hellenistic Settlements. Vol. 2.1: The Hellenistic Pottery from Failaka with a Survey of Hellenistic Pottery in the Near East (Jutland Archaeological Society). Aarhus, 71-72.

Jöhrens G. 1999, Amphorenstempel im Nationalmuseum von Athen. Mayence.

Jöhrens G. 2001, “Amphorenstempel hellenistischer Zeit aus Tanais”. Eurasia Antiqua 7, 367-480.

Lawall M. 2007, “Hellenistic Stamped Amphora Handles”. Eds. Mitsopoulos-Leon V. & Lang-Auinger C, Forschungen in Ephesos IX/2/3: Die Basilika am Staatsmarkt. Teil II: Funde klassicher bis römischer Zeit. Wien, 28-60.

Lenger D. S. & Dündar E. 2020, “Attestation of a Ptolemaic Garrison in the Light of Coins: Tepecik Settlement at Patara, Lycia”. Annali dell istituto Italiano di numismatica 66, 37-70.

Lund J. 2011, “A New Sequence of the Eponyms Named on Rhodian Amphora Stamps in the First Half of the Second Century BC as Established Through Seriation”. Acta Archaeologica 82, 271-290.

Lund J. 2019, “The Typology of the Rhodian Amphora Handle”. Eds. N. Badoud & A. Marangou, Analyse et exploitation des timbres amphoriques grecs, 217-224.

Maiuri A. 1921-1922, “Una fabbrica di anfore rodie”. Annuario della Scuolo archeologica di Atene e delle Missioni italiane in Oriente 4-5, 249-269.

Monakhov S. Y. & Kuznetsova E. V. 2023, “Rhodian Amphorae of the 3rd – 2nd Centuries BC from the Krasnodar Museum Collection”. The Lower Volga Archaeological Bulletin 22, 51-70

Monakhov S. Y., I. I. Marchenko & N. Y. Limberis 2022, Amphorae of the VII-Ist century BC from the Collection of Krasnodar State Historical and Archaeological Museum-Reserve Named After E.D Felitsyna. Saratov.

Nicolaou I. & Empereur J.-Y. 1986, “Amphores rhodiennes du Musée de Nicosie”. Eds. J.-Y. Empereur, Y. Garlan, Recherches sur les amphores grecques (BCH-Suppl. 13). Paris, 515-533.

Nicolaou I. 2005, Paphos V. The Stamped Amphora Handles from the House of Dionysios. Nicosia.

Nilsson M. P. 1909, Timbres amphoriques de Lindos. Copenhagen.

Palaczyk M. 2001, “Rhodische Rundstempel mit Helioskopf. Zur Chronologie der Perioden V und VI”. Eds. S. Buzzi, D. Käch, E. Kistler, E. Mango, M. Palaczyk & O. Stefani, Zona Archeologica. Festschrift für Hans Peter Isler zum 60. Geburtstag (Antiquitas 3/42). Bonn, 319-329.

Panagou T. 2010, Η Σφραγιση των Αρχαιων Ελληνικων Εμπορικων Αμφορεων. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Athens.

Paris J. 1914, “Timbres amphoriques de Rhodes”. BCH 38, 300-326.

Planet F. 1991, “Compte-rendu de A. Davesne, G. le Rider et alii, Gülnar II, le trésor de Meydancikkale (Cilicie Trachée 1980)”. TOPOI, Orient-Occident 1, 108-121.

Sztetyllo Z. 2010, Nea Paphos VI, Pottery Stamps from Nea Paphos (Excavations in 1990-2006) (Polish Archaeology in the Mediterranean Monograph Series 2). Warsaw.

Şenol A. K. 2018, Commercial Amphorae in the Graeco-Roman Museum of Alexandria. (Études Alexandrines 44, AmphorAlex 7). De Boccard.

von Gaertringen F. H. 1898, “Einige vergessene Amphorenhenkel aus Rhodos”. MDAI (AM) 23, 232-234.

Url: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0359

Celil S. HARMANDAR

Dr., INA BRC – Institute of Nautical Archaeology, Bodrum, Türkiye. celilsametharmandar@hotmail.com

Gökmen ELMALI

Dr., Independent Researcher, Ulus Mah. 2111 Sk. Aktaş Apt. Kepez, Antalya, Türkiye. gokmenelmali@windowslive.com

]]> A New Inscribed Bronze Bowl Dedicated to Megale Thea Demeter from Arykanda http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0358 Sat, 11 Jul 2026 19:33:03 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9280

A New Inscribed Bronze Bowl Dedicated to Megale Thea Demeter from Arykanda

Fatih YILMAZ
Hacer SANCAKTAR

LIBRI XII (2026) 49-65
Received: 19.05.2026 | Accepted: 24.06.2026
DOI: 10.5281/zenodo.21134137
Online Publication Date: 11.07.2026

Abstract: This article presents an inscribed bronze votive bowl discovered in 2019 within a building complex associated with the Sebasteion (Room M5) at the acropolis of Arykanda. The multifunctional nature of the building complex, along with the associated finds, indicates that the area served as a hybrid space where ritual practices and daily life intertwined. Dating to the 2nd–3rd centuries CE, the inscribed bowl provides the only evidence to date of the goddess Demeter in the city’s pantheon. The bowl extends the geographical distribution of the cult of Demeter in Lycia eastward and into the interior. The incised inscription on the bowl bears the epithet Megale Thea (Great Goddess), hitherto unattested for Demeter in Lycia. This epithet reflects the rhetoric of religious exaltation prevalent in Roman Imperial Asia Minor. The dedicator, Theo[d]amos, identifies himself as an oikonomos (steward/administrator), suggesting he may have been an official attached to either the city or a cult organisation.

Keywords: Arykanda, Demeter, Megale Thea, Bronze Bowl, Oikonomos

Öz: Makale, 2019 yılında Arykanda akropolisinde, Sebasteion’a bağlı bir yapı kompleksinde (M5 No.lu mekân) keşfedilen yazıtlı bronz bir adak kabını tanıtmaktadır. Yapı kompleksinin çok işlevli doğası, ele geçen buluntularla birlikte, alanın ritüel pratikler ile günlük yaşamın iç içe geçtiği hibrit bir mekân olarak hizmet verdiğini göstermektedir. MS 2.–3. yüzyıllara tarihlenen yazıtlı kap, kentin pantheonunda tanrıça Demeter’e ilişkin şimdiye dek bilinen tek belgeyi sağlamaktadır. Kap, Demeter kültünün Lykia’daki coğrafi dağılımını doğuya ve iç kesimlere doğru genişletmektedir. Kabın üzerine işlenmiş yazıt, Lykia’da Demeter için bugüne dek tespit edilmemiş Megale Thea (Büyük Tanrıça) epitetini taşımaktadır. Bu epitet, Roma İmparatorluk Dönemi Anadolu’sunda yaygın olan dinsel yüceltme retoriğini yansıtmaktadır. Adağı sunan Theo[d]amos, kendisini bir oikonomos (kâhya/idareci) olarak tanımlamakta ve bu durum şahsın ya kente ya da kült örgütüne bağlı bir görevli olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar sözcükler: Arykanda, Demeter, Megale Thea, Bronz Kap, Oikonomos

Aperghis G. G. 2004, The Seleukid Royal Economy: The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire. Cambridge.

Bagnall R. S. 1976, The Administration of the Ptolemaic Possessions Outside Egypt. Leiden.

Bayburtluoğlu C. 2003, Yüksek Kayalığın Yanındaki Yer. İstanbul.

Bayburtluoğlu C. 2006, “Arykanda Tanrıları ve Kültleri”. Eds. K. Dörtlük, B. Varkıvanç, T. Kahya, J. D. Courtils, M. Doğan Alparslan & R. Boyraz, III. Uluslararası Likya Sempozyumu Sempozyum Bildirileri. İstanbul, 61-68.

Belayche N. 2016, “La Mater Magna, Megalè Mètèr?”. Eds. C. Bonnet, V. Pirenne-Delforge & G. Pironti, Dieux des Grecs – Dieux des Romains. Panthéons en dialogue à travers l’ histoire et l’ historiographie. Bruxelles & Rome, 45-59.

Brackertz U. 1976, Zum Problem der Schutzgottheiten griechischer Städte. Berlin.

Chaniotis A. 2010, “Megatheism: The Search for the Almighty God and the Competition of Cults”. Eds. S. Mitchell & P. van Nuffelen, One God. Pagan Monotheism in the Roman Empire. Cambridge, 112-140.

Cole S. G. 1995, “Civic Cult and Civic Identity”. Ed. M. H. Hansen, Sources for the Ancient Greek City-State: Symposium August, 24-27, 1994. Copenhagen, 292-325.

Corsten T. 2005, “Estates in Roman Asia Minor: The Case of Kibyratis”. Eds. S. Mitchell & C. Katsari, Patterns in the Economy of Roman Asia Minor. Swensa, 1-52.

Fernoux H. L. 2004, Notables et élites des cités de Bithynia aux époques hellénistique et romaine (IIIe siècle av. J.-C.-III e siècle ap. J. C.). Lyon.

Frei P. 1990, “Die Götterkulte Lykiens in der Kaiserzeit”. ANRW 2/18.3, 1729-1864.

Frézouls E. 1993, “Les cultes de la Lycie occidentale”. Ed. J. Borchhardt, Akten des II. internationalen Lykien-Symposions. Wien, 203-212.

Gaifman M. 2018, “The Greek Libation Bowl as Embodies Object”. Art History 41/3, 444-465.

Geisau H. V. 1957, “Prokathegetis”. RE XXIII/1, col. 171.

Gerçek H. 2018, “Arykanda Kenti Podyumlu Tapınağı”. Eds. T. Kahya, A. Özdizbay, N. Tüner Önen & M. Wilson, Uluslararası Genç Bilimciler Buluşması II: Anadolu Akdenizi Sempozyumu 04-07 Kasım 2015 Antalya. Antalya, 321-340.

Gignac F. T. 1976, A Grammar of the Greek Papyri of the Roman and Byzantine Periods. Vol. 1. Milano.

Goodrich J. 2012, Paul as an Administrator of God in 1 Corinthians. Cambridge.

Gürgezoğlu A. 2006, Arykanda Konut Mimarisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. Ankara.

Jameson S. 1966, “Two Lycian Families”. Anatolian Studies 16, 125-137.

Kern O. 1901, “Demeter”. RE. vol. IV. cols. 2713-2764.

Kileci Ş. & Tüner-Önen N. 2024, “Restoration Works in Kibyra during the Claudian Period: New Inscriptions, τὰ σεβαστὰ ἔργα of the Lycian Governor Quintus Veranius and New Inscriptions Concerning His Family”. Eds. F. Onur & Ch. Schuler, New Research on Greek Epigraphy in Lycia: Proceedings of the Symposium at Antalya, Türkiye 28-30 March 2022, İstanbul, 123-141.

Kroll J. H. 1982, “The Ancient Image of Athena Polias”. Hesperia Supp. 20, 65-76.

Landvogt P. 1908, Epigraphische Untersuchungen über den Oikonomos: (Ein Beitrag zum hellenistischen Beamtenwesen). Strassburg.

Marek C. & Adak M. 2016, Epigraphische Forschungen in Bithynien, Paphlagonien, Galatien und Pontos. İstanbul.

Martin D. B. 1990, Slavery as Salvation: The Metaphor of Slavery in Pauline Christianity. New Haven.

Mason H. J. 1974, Greek Terms for Roman Institutions: A Lexicon and Analysis. Toronto.

Merkelbach R. & Stauber J. 1996, “Die Orakel des Apollon von Klaros”. EA 27, 1-54.

Özdemir B. Ş. 2016, Tlos Tanrıları ve Kültleri. Unpublished Doctoral Thesis, Akdeniz Üniversitesi. Antalya.

Parker R. 2015, “Public and Private”. Eds. R. Raja & J. Rüpke, A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World. Hoboken, 71-80.

Petersen E. & von Luschan F. 1889, Reisen im südwestlichen Kleinasien Band II. Reisen in Lykien Milyas und Kibyratis. Wien.

Raja R. & Rüpke J. 2015, “Archaeology of Religion, Material Religion, and the Ancient World”. Eds. R. Raja & J. Rüpke, A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World. Hoboken, 1-26.

Rebillard E. 2015, “Material Culture and Religious Identity in Late Antiquity”. Eds. R. Raja & J. Rüpke, A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World. Hoboken, 427-436.

Reumann J. 1958, “Stewards of God: Pre-Christian Religious Application of Oikonomos in Greek”. Journal of Biblical Literature 77/4, 339-349.

Rüpke J. 2007, “Roman Religion — Religions of Rome”. Ed. J. Rüpke, A Companion to Roman Religion. Malden & Oxford, 1-9.

Sancaktar H. 2019, Arykanda Akropolisi Kutsal Alanları ve Kültleri. Ankara.

Sancaktar H. 2023, “Sebasteion Rahibi Konutunda Ele Geçen Sikkeler”. Kairos 1, 17-46.

Schwertheim E. & Schwert N. G. 2018, Epigraphica Lydien, Mysien, Türkei der Sammlung Yavuz Tatış. İzmir.

Tekinalp V. M. & Sancaktar H. 2022, “Arykanda Akropolisi”. Eds. M. Demirel, M. Arslan, S. Atalay, & U. Orhan, Antalya Müzesi 100 Yaşında: Antalya’nın Arkeolojik Mirası. Ankara, 589-607.

Tekinalp V. M., H. Sancaktar , Ş. Yıldırım & F. Seviç 2019, “Arykanda 2018 Yılı Çalışmaları”. KST 41, 87-107.

Uzunoğlu H. & Aydın Tavukçu Z. 2022, “Some Inscriptions from Philadelphia”. Libri 8, 159-166.

van Andringa W. 2015, “The Archaeology of Ancient Sanctuaries”. Eds. R. Raja & J. Rüpke, A Companion to the Archaeology of Religion in the Ancient World. Hoboken, 27-40.

Versnel H. S. 1998, Inconsistencies in Greek and Roman Religion I: Ter Unus. Isis, Dionysos, Hermes. Three Studies in Henotheism. Leiden & Boston – Köln.

Welborn L. L. 2011, An End to Enmity: Paul and the “Wrongdoer” of Second Corinthians. Berlin – Boston.

Ziebarth E. 1937, “Oikonomos”. RE XVII.2, cols. 2118-2119.

Url: http://www.libridergi.org/en/2026/lbr-0358

Fatih YILMAZ

Res. Asst. Dr., Akdeniz University, Department of Ancient Languages and Cultures, Antalya, Türkiye. fatihyilmaz@akdeniz.edu.tr

Hacer SANCAKTAR

Assoc. Prof., Yozgat Bozok University, Department of Archaeology, Yozgat, Türkiye. hacer.sancaktar@yobu.edu.tr

]]> A New Latin Building Inscription from the Gaziantep Zeugma Mosaic Museum http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0357 Mon, 29 Jun 2026 16:40:11 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9261

A New Latin Building Inscription from the Gaziantep Zeugma Mosaic Museum

Aykan AKÇAY
Hüseyin UZUNOĞLU

LIBRI XII (2026) 41-48
Received: 22.05.2026 | Accepted: 15.06.2026
DOI: 10.5281/zenodo.21040426
Online Publication Date: 29.06.2026

Abstract: This study examines a previously unpublished Latin inscription preserved in the stone artifacts depot of the Gaziantep Zeugma Mosaic Museum. Although the exact context is unclear, the inscription must have been erected to commemorate a construction activity in which Publius Iulius Satto and Publius Victorinius Mercator, who served as contubernales in the Roman army, were likely involved. The inscription records that these individuals served in the first cohors within the centuria of the primus pilus. The tradition of naming centuriae after their commanders (centurio) disappeared from the 3rd century CE onwards; instead, as is the case in this inscription, they began to be named according to the duty title within the centuria. Since this title is given as primus pilus in the inscription, it is understood that these two contubernales, Satto and Mercator, were in the first centuria of the first cohors, the most prestigious unit in the legion. The inscription does not specify to which legion this unit was attached; however, it was most probably one of the legions temporarily stationed in the region and attested by numerous stamped tiles. Both the Celtic origin of the cognomen Satto and the exclusive concentration of the name Victorinius in the Rhineland point to a likely Gallo-Germanic origin for these contubernales. Based on the naming convention of the centuria, the inscription is dated to the 3rd century CE.

Keywords: Latin Inscriptions, Primus pilus, Cohors Prima, Zeugma Mosaic Museum, Roman Army

Öz: Bu çalışmada Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’nin taş eserler deposunda muhafaza edilen ve daha önce yayımlanmamış bir Latince yazıt incelenmektedir. Hangi bağlamda kaleme alındığı tam olarak belli olmasa da yazıt, Roma ordusunda contubernalis olarak hizmet veren Publius Iulius Satto ve Publius Victorinius Mercator’un olasılıkla dâhil oldukları bir inşa faaliyetinin anısına dikilmiş olmalıdır. Yazıtta bu kişilerin, ilk cohors bünyesindeki primus pilus’un centuria’sında görevli oldukları kayıtlıdır. Centu­ria’ların, komutanlarının (centurio) adlarına izafeten adlandırılma geleneği MS 3. yüzyıldan itibaren ortadan kalk­mış ve bunun yerine, bu yazıtta olduğu gibi centuria içindeki görev unvanına göre isimlendirilmeye başlanmıştır. Bu unvan da yazıtta primus pilus olarak verildiğinden, Satto ve Mercator adlı bu iki contuberna­lis’in lejyondaki en prestijli birim olan ilk cohors’un ilk centuria’sında bulundukları anlaşılmaktadır. Bu birimin hangi lejyona bağlı olduğu bilgisi yazıtta yer almamaktadır; ancak bu lejyon, büyük olasılıkla bölgede geçici görevle bulunan ve çok sayıda damgalı kiremitle belgelenen lejyonlardan biri olmalıdır. Satto cognomen’inin Keltçe kökeni ve Victorinius nomen’inin Ren Bölgesi’ndeki yoğunluğu, bu contubernales için muhtemel bir Galya-Germen kökenine işaret etmektedir. Yazıt, centuria’nın adlandırılma şeklinden dolayı MS 3. yüzyıla tarihlendirilmektedir.

Anahtar sözcükler: Latince Yazıtlar, Primus pilus, Cohors Prima, Zeugma Mozaik Müzesi, Roma Ordusu

Alföldy G. 1969, Die Personennamen in der römischen Provinz Dalmatia. Heidelberg.

Bowman A. K. & Thomas J. D. 1983, Vindolanda: The Latin Writing-Tablets. With Contributions by J. N. Adams and Richard Tapper (Britannia Monograph Series 4). London.

Bruun Chr. 1988. “Caligatus, tubicen, optio carceris and the Centurions’ Positions; Some Remarks on an Inscription in ZPE 71 (1988)”. Arctos 22, 23-40.

Cupcea G. & Zăgreanu R. 2018, “Guarding the Eagle. Soldier Membership in the First Cohort of the Legion in a Revisited Inscription from Potaissa”. Acta Musei Napocensis 55/1, 141-150.

Dean L. R. 1916, A Study of the Cognomina of Soldiers in the Roman Legions. Unpublished Doctoral Thesis, Princeton University. Princeton, N. J.

Dobson B. 1974, “The Significance of the Centurion and ‘Primipilaris’ in the Roman Army and Administration”. ANRW II.1, 393-434.

Evans D. E. 1968, “Nomina Celtica, I. Catamantaloedis, docnimarus, satigenus”. Etudes Celtiques 12/1, 195-200.

Faure P. 2013, “Entre épigraphie et archéologie: la IIe légion parthique et les structures des légions romaines”. Eds. F. Bertholet & Ch. Schmidt Heidenreich, Entre archéologie et épigraphie. Nouvelles perspectives sur l’armée romaine. Bern, 17-77.

Görkay K. 2017, “Zeugma Lejyon Yerleşkesi: Yeni Araştırmalar, Sonuçlar ve Ön Değerlendirmeler”. Anadolu 43, 147-178.

Hartmann M. & Speidel M. A. 2003, “The Roman Army at Zeugma: Recent Research Results”. Ed. J. H. Humphrey, Zeugma Interim Reports. Portsmouth, 100-126.

Hartmann M. & Speidel M. A. 2013, “Military Installations at Zeugma: An Overview of the Swiss Archaeological Investigations, 2001-2003”. Ed. W. Aylward, Excavations at Zeugma. Conducted by Oxford Archaeology. Vol. III, Los Altos, California, 381-392.

Hatt J. J. 1964, “Saturninus et Satto. Observations sur l’origine et la diffusion de ces noms en Gaule”. RAE 15, 327-329.

Holder A. 1904, Alt-celtischer Sprachschatz. Zweiter Band: I – T. Leipzig.

Kajanto I. 1965, The Latin Cognomina. Helsinki & Helsingfors.

Kakoschke A. 2021, Die Personennamen in den römischen Provinzen Germania inferior und Germania superior. Band 1: Gentilnomina ABILIUS–VOLUSIUS. Göttingen.

Kakoschke A. 2025, Die Personennamen in der römischen Provinz Gallia Lugdunensis. Hannover & Stuttgart.

Lendon J. E. 2006, “Contubernalis, Commanipularis, and Commilito in Roman Soldiers’ Epigraphy: Drawing the Distinction”. ZPE 157, 270-276.

Malzbender T., D. Gelb & H. Wolters 2001. “Polynomial Texture Maps”. Proceedings of the 28th Annual Conference on Computer Graphics and Interactive Techniques. Los Angeles, 519-528. Doi: 10.1145/3832 59.383320.

Mitford T. B. 1988, “Further Inscriptions from the Cappadocian Limes”. ZPE 71, 167-178.

Omar I. 2017, Les légions romaines de la province de Syrie sous le Haut-Empire d’après les inscriptions latines et grecques. Unpublished Doctoral Thesis, Université de recherche Paris Sciences et Lettres. Paris.

RIB I = Collingwood R. G. & Wright R. P. 1965, The Roman Inscriptions of Britain, vol. I: Inscriptions on Stone. Oxford.

Speidel M. A. 1998, “Legio IIII Scythica, its Movements and Men”. Ed. D. L. Kennedy, The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates. Rescue Work and Historical Studies. Portsmouth, 163-204.

Speidel M. A. 2009a, “Legio Operosa Felix”. Ed. M. A. Speidel, Heer und Herrschaft im Römischen Reich der Hohen Kaiserzeit. Stuttgart, 249-253.

Speidel M. A. 2009b, “Auf kürzestem Weg und gut verpflegt an die Front. Zur Versorgung pannonischer Expeditionstruppen während der severischen Partherkriege”. Ed. M. A. Speidel, Heer und Herrschaft im Römischen Reich der Hohen Kaiserzeit, Stuttgart, 255-271.

Speidel M. A. 2015, “The Roman Army”. Eds. Chr. Bruun & J. Edmondson, The Oxford Handbook of Roman Epigraphy. Oxford, 319-344.

Speidel M. P. 1983, “The Centurions’ Titles”. Epigraphische Studien 13, 43-61.

Speidel M. P. 1990, “The Names of Legionary Centuriae”. Arctos 24, 135-137.

TLL IV = Thesaurus Linguae Latinae. Volumen IV: CON – CYVLVS. Leipzig 1906-1909.

Väänänen V. 1966, Le latin vulgaire des inscriptions pompéiennes (3rd ed.). Berlin.

von Domaszewski A. 1908, Die Rangordnung des Römischen Heeres. Bonn.

Weisgerber J. L. 1968, Die Namen der Ubier. Köln & Opladen.

Zair N. 2023, Orthographic Traditions and the Sub-elite in the Roman Empire. Cambridge.

Url: http://www.libridergi.org/2026/lbr-0357

Aykan AKÇAY

Res. Assist. Dr., Akdeniz University, Mediterranean Civilizations Research Institute, Antalya, Türkiye. aykanakcay@akdeniz.edu.tr

Hüseyin UZUNOĞLU

Assoc. Prof. Dr., Akdeniz University, Faculty of Letters, Department of Ancient Languages and Cultures, Antalya, Türkiye

]]> A New Agonistic Epigram from Synnada: Antigonos the Trumpeter http://www.libridergi.org/en/2026-en/lbr-0356 Thu, 21 May 2026 09:01:21 +0000 http://www.libridergi.org/?p=9235

A New Agonistic Epigram from Synnada: Antigonos the Trumpeter

M. Ertan YILDIZ
N. Eda AKYÜREK ŞAHİN

LIBRI XII (2026) 27-39
Received: 07.04.2026 | Accepted: 06.05.2026
DOI: 10.5281/zenodo.20266542
Online Publication Date: 21.05.2026

Abstract: The subject of this article is a fifteen-line inscription (Figs. 1-4) on the front face of a marble block discovered in the Şuhut district of Afyon and currently preserved in the Afyon Museum. The findspot of the stone belonged to the territory of the city of Synnada, located in Phrygia during antiquity. The inscription is an agonistic epigram consisting of three distichs honoring a successful trumpeter. In the epigram, a trumpeter named Antigonos is praised. He is known to have participated in trumpet competitions and achieved success while still a child. In later periods, he also gained victories in the Actian and Pythian games. It is emphasized that Antigonos glorified his homeland – which is not named in the epigram but is likely Synnada based on the findspot – through his achievements. We include this inscription within the group of agonistic inscriptions known from Synnada to date, some of which are also in the form of epigrams. This marks the first time a trumpeter has been documented in Synnada. Based on current epigraphic and numismatic evidence, the only major festival and games identified in Synnada to date is the great festival known as the “Hadrianeia Panathenaia”. This inscription honoring the trumpeter was also likely erected during a celebration of the Hadrianeia Panathenaia agon in the city. Due to its letterforms and content, the epigram can be dated to the same period as similar epigrams from Synnada, such as those of Thallos and Aristainetos (see the appendix) -namely, the first half of the 3rd century CE.

Keywords: Agonistic Epigram, Afyon Museum, Synnada, Pythia, Actia, Salpinktes/Trumpeter

Öz: Afyon’un Şuhut ilçesinde bulunmuş ve günümüzde Afyon Müzesi’nde korunan mermer bir blok taşın ön yüzündeki on beş satırlık bir yazıt (Figs. 1-4) bu makalenin konusunu oluşturmaktadır. Taşın bulunduğu yer, antikçağda Phrygia’da yer alan Synnada kentinin topraklarına aitti. Yazıt başarılı bir trompetçinin onurlandırıldığı üç distykhondan oluşan agonistik bir epigramdır. Epigramda Antigonos isimli bir trompetçi övülmektedir. Bu kişinin daha çocukken trompet yarışmalarına katıldığı ve başarılar kazandığı anlaşılmaktadır. Daha sonraki zamanlarda Aktia ve Pythia oyunlarında da zaferler elde etmiştir. Antigonos’un adı epigramda verilmeyen ama buluntu yerinden dolayı Synnada olması muhtemel olan vatanını başarılarıyla yücelttiği vurgulanmaktadır. Bu yazıtı bugüne kadar Synnada’dan bilinen ve bazıları da epigram şeklinde olan bir grup agonistik yazıt grubunun içine dahil ediyoruz. Synnada’dan ilk kez bir trompetçi belgelenmektedir. Mevcut epigrafik ve nümismatik belgelere dayanarak Synnada’da bugüne kadar tespit edilmiş olan tek bayram “Hadrianeia Panathenaia” adıyla bilinen büyük bayram ve oyunlardır. Trompetçiyi onurlandıran bu yazıt da olasılıkla kentteki bir Hadrianeia Panathenaia agonu sırasında dikilmiş olmalıdır. Epigram harf karakterleri ve içeriği nedeniyle Synnada’daki Thallos ve Aristainetos epigramları gibi (bk. ekler kısmı) benzer epigramlarla aynı döneme, yani MS 3. yüzyılın ilk yarısına tarihlenebilir.

Anahtar sözcükler: Agonistik Epigram, Afyon Müzesi, Synnada, Pythia, Aktia, Trompetçi

Aneziri S. 2003, Die Vereine der Dionysischen Techniten im Kontext der hellenistischen Gesellschaft. Untersuchungen zu Geschichte, Organisation und Wirkung der hellenistischen Technitenvereine (Historia Einzelschriften 163). Stuttgart.

Aneziri S. 2014, “Stiftungen für sportliche und musische Agone”. Eds. K. Harter-Uibopuu & Th. Kruse, Sport und Recht in der Antike Beiträge zum 2. Wiener Kolloquium zur Antiken Rechtsgeschichte 27.-28.10.2011. Wien.

Baytak İ. 2025, “Synnada ve Çevresi Yüzey Araştırması 2023”. AST 40/2, 403-431.

Begass Chr. 2025, Zwischen Stadt und Stadion, Die Agonothesie der griechisch-römischen Welt in Hellenismus und Kaiserzeit. Stuttgart.

Belke K. & Mersich N. 1990, Phrygien und Pisidien (Tabula imperii Byzantini 7). Wien.

Bowyer C. S. 2016, Echoes of the salpinx: the trumpet in ancient Greek culture. Unpublished Doctoral Thesis, Royal Holloway. University of London.

Cerqueira F. V. 2017, “A trombeta e os jogos”. Revista do Museu de Arqueologia e Etnologia 29, 75-99.

Crowther N. B. 1988, “The Age-Category of Boys at Olympia”. Phoenix 42/4, 304-308.

Crowther N. B. 1994, “The Role of Heralds and Trumpeters at Greek Athletic Festivals”. Nikephoros 7, 135-155.

Crowther N. B. 2004. “The Role of Heralds and Trumpeters at Greek Athletic Festivals”. Ed. N. B. Crowther, Athletika: Studies on the Olympic Games and Greek Athletics (Nikephoros Beihefte, Nr. 11). Hildesheim (Nachdruck), 183-201.

Drew-Bear Th. & Sacco G. 2006-2007, “Epigrammi agonistici et notabili di Synnada”. AION (archeol) 13-14, 253-281.

Drew-Bear Th. 2004/2005. “Phrygia ve Pisidia’da Yeni Epigrafik Yüzey Araştırmaları”. AST 22/2, 213-218.

Eraydın N. 2021, Epigrafik, Nümizmatik ve Edebi Belgeler Işığında Synnada Tarihi. Unpublished Doctoral Dissertation. Akdeniz University, Antalya.

Frisch P. 1986, Zehn agonistische Papyri. Opladen.

Golden M. 2004, Sport in the Ancient World from A to Z. London.

Hale J. R. 2003, “Salpinx” and “salpinktes”: “Trumpet and Trumpeter in Ancient Greece”. Eds. A. F. Basson & J. Dominik, Literature, Art, History: Studies on Classical Antiquity and Tradition in Honour of W. J. Henderson. Frankfurt, 267-273.

Hoffmann V. 2017, “Hadrian und die Finanzierung von Siegerstatuen für Trompeter und Herolde bei den ephesischen Olympia (SEG 56, 1359, ZZ. 40-43)”. Philia 3, 79-96.

Jones C. P. 2007, “Three New Letters of the Emperor Hadrian”. ZPE 161, 145-156.

Lane E. N. 1971, Corpus Monumentorum Religionis Dei Menis (CMRDM) I. (EPRO 19,1). Leiden.

Lehner M. F. 2004, Die Agonistik im Ephesos der römischen Kaiserzeit. Unpublished Doctoral Thesis, LMU München (https://edoc.ub.uni-cmuenchen.de/3261/1/Lehner_Michael.pdf).

Leschhorn, W. 1998. “Die Verbreitung von Agonen in den östlichen Provinzen des Römischen Reiches”. Ed. M. Lämmer, Colloquium “Agonistik in der römischen Kaiserzeit”, Landhaus Rothenberge bei Münster, 25–27 Oktober 1995 (= Stadion 24/1). St. Augustin, 31–57.

Mazzini L. 2020. Triggered Identities and Imperial Power? Macedonian Label Re/use by Civic Communities in Roman Lydia and Phrygia. Ph.D. diss., University of Exeter. Exeter, UK.

Merisio E. N. 2020-2021, “Giochi di parole ed evergetismo in un’iscrizione metrica di Synnada: l’epigramma per Kynegia”. Incontri di filologia classica 20, 205-214.

Merisio E. N. 2024, Le iscrizioni metriche greche della Frigia orientale. Edizione, traduzione e commento (Texte und Kommentare 73). Berlin&Boston.

Mitchell S. 1990, “Festivals, Games and Civic Life in Roman Asia Minor”. JRS 80, 183-193.

Petermandl W. 2012, “Age-categories in Greek Athletic Contests”. Nikephoros YOG, 85-93.

Petzl G. & Schwertheim E. 2006, Hadrian und die dionysischen Künstler: Drei in Alexandria Troas neugefundene Briefe des Kaisers an die Künstler-Vereinigung (Asia Minor Studien 58). Bonn.

Samitz Chr. 2018, “Neue agonistische Inschriften aus Ephesos”. ÖJh 87, 373-400.

Staab G. 2018, Gebrochener Glanz. Klassische Tradition und Alltagswelt im Spiegel neuer und alter Grabepigramme des griechischen Ostens. Berlin&Boston.

Strasser J. -Y. 2010, “”Qu’on fouette les concurrents…” À propos des lettres d’Hadrien retrouvées à Alexandrie de Troade”. REG 123/2, 585-622.

Uzunoğlu H. & Dinç M. 2026, “New Inscriptions from Akmoneia”. Gephyra 31, forthcoming.

Wörrle M., 1988, Stadt und Fest im kaiserzeitlichen Kleinasien. Studien zu einer agonistischen Stiftung aus Oinoanda (Vestiga Bd. 39). München.

Xanthoulis N. 2006, “The Salpinx in Greek Antiquity”. International Trumpet Guild Journal 31, 39-45.

Kalıcı Bağlantı Adresi: http://www.libridergi.org/2026/lbr-0356

M. Ertan YILDIZ

Assoc. Prof. Dr., Akdeniz University, Faculty of Humanities and Social Sciences, Department of Ancient Languages and Cultures, Antalya, Türkiye. ertanyildiz@akdeniz.edu.tr

N. Eda AKYÜREK ŞAHİN

Prof. Dr., Akdeniz University, Faculty of Humanities and Social Sciences, Department of Ancient Languages and Cultures, Antalya, Türkiye. edasahin@akdeniz.edu.tr

]]>