Tunç TÜREL (Öğr. Gör.)
tunc.turel@hacettepe.edu.tr

KISKANÇLIK VE NEFRET HAKKINDA

I. Böylelikle (kıskançlığın) şüphesiz nefretten hiç de farklı olmadığı, bilakis aynı şey olduğu düşünülmektedir. [2] Çünkü genellikle üzerinde pek çok kanca bulunan bir ip gibi kötülük de kendisine ilişik olan bu duyguları bir aşağı bir yukarı harekete geçirerek (bunlar da) tıpkı hastalıklarda olduğu gibi birbirlerinin hararetiyle karşılıklı etkileşim halinde bulunurlar. [3] Zira talihli kişi hem nefret edene hem de kıskanana aynı şekilde üzülür. [4] Bu yüzden iyi niyetin her ikisiyle de uyuştuğunu, yakınındakilere karşı olan dileğin iyilik yapmak olduğunu; nefretin ise sevmenin aleyhinde bir amaca sahip olduğu için kıskanmakla aynı şey olduğunu düşünüyoruz. [5] Mademki; farklı olanların diğerini yaptığı gibi benzer olanlar bunu bu şekilde yapmıyorlar, o zaman bu iki duygunun kökeninden başlayarak bunlara göre arzu edilenin peşinden gidelim.

II. Kuşkusuz nefret, nefret edilen kişinin ya herkese ya da bu kişiye karşı kötülük yaptığı düşüncesinden kaynaklanır. [2] Çünkü kötülük yapmayı düşünenler kendilerini nefret etmeye meylederler. [3] Ayrıca kötülük yapanları veya ahlâkı bozuk kimseleri öne sürerler ve mana bulurlar, iyi davranmaya karar verenlere karşı açıkça kıskançlık beslerler. Bu yüzden kıskançlığın sınırsız olması tamamen parlak ışık karşısında dehşete düşen kişinin göz iltihabından ıstırap çekmesine benzer; nefret ise daima temelinde bulunan kendisine karşı kurulmuş şeylere dayandığı için sınırlara sahiptir.

III. İkinci olarak; bu nefret etme aklı başında olmayan hayvanlara karşı dahi oluşur. [2] Zira bazıları çakalları, böcekleri, kaplumbağaları ve yılanları sevmez. [3] Germanicus da bir horozun ne sesine ne de görüntüsüne katlanabilirdi. [4] Persli Maglar ise hem kendileri sevmediklerinden hem de tanrı tarafından be-ğenilmeyen hayvanlar oldukları için fareleri öldürmüşlerdir . [5] Zira aynı za-manda bütün Araplar ve Mısırlılar da fareden tiksinirler. [6] Fakat kıskançlık yalnızca insanla insan arasında meydana gelir.

IV. Hayvanlar arasında bir diğerine karşı kıskançlık oluştuğu görülmez. [2] Çünkü ne biri diğerine iyi ya da kötü davranma düşüncesine sahiptir ne de kıskançlığın en çok şiddetlendirdiği bu şöhret ve utanç duygusu onları ele geçirir. [3] Fakat tıpkı kartallarla yılanlar, kargalarla baykuşlar, baştankaralarla saka kuşlarının amansız savaşlarında olduğu üzere birbirlerinden nefret ederler, kin beslerler ve düşman olurlar. Öyle ki; boğazları kesildiğinde bile kanlarının karışmadığı, aksine bu kanı karıştırsan bile tekrardan akarak ayrıldığı söylenir. [4] Dahası aslanın horoza karşı, filin de domuza karşı olan büyük nefreti korkudan oluşmuşa benzer. [5] Çünkü hayvanlar korktukları şeyden nefret etmeye meyillidirler. [6] Dolayısıyla, bu şekilde nefretin kıskançlıktan farklı olduğu aşikârdır ki, bir taraftan hayvanların doğasının nefreti kabul ederken diğer taraftan kıskançlığı kabul etmediği ortaya çıkar.

V. Yine de hiç kuşkusuz kıskançlık hiç kimseye karşı adil bir şekilde oluşmaz. [2] Çünkü kimse şanslı olma konusunda adaletsiz olmaz, bunun için de kıskanılırlar. [3] Diğer yandan nefret edilesi diye adlandırdığımız pek çok insandan haklı bir şekilde nefret edilir. Öyle ki; diğer kişileri böylesi insanlardan kaçınmadıkları, tiksinmedikleri ve onlara katlandıkları için suçlarız. [4] Bazılarının pek çok insandan nefret etme konusunda hemfikir oldukları ve hiç kimseyi kıskandıklarını söylememeleri bunun büyük bir kanıtıdır. [5] Çünkü kötülerden nefret etme övülen şeylerdendir. [6] Lykurgos’un yeğeni, Sparta’yı yönetmiş, hoş görülü ve nazik birisi olan Kharillos diğerlerince övüldüğü zaman birlikte yönetimde olduğu kişi şöyle söyler: “Kharillos hainlere bile sert olmayan sen nasıl iyi bir adam oluyorsun?” . [7] Homeros da Thersitos’un bedeninin çirkinliğini birçok yönden etraflıca tasvir etmiş ve karakterinin kötülüğünü ise kısaca tek bir cümlede belirtmiştir. “En çok Akhilleus ve Odysseus’tan nefret ederdi” . [8] Zira en iyi adamlara karşı nefret duymak aptallığın bir çeşit aşırılığıdır. [9] Bu hususta kıskanmayı da inkâr ederler. [10] Suçlansalar bile ya o kişiye sinirlendiklerini, ya korktuklarını, ya nefret ettiklerini söyleyerek veya hislerinden olan kıskançlık için başka bir isim aldıklarında bunu ruhun marazlarından yalnızca ağza alınmaması gereken bir şey gibi sarıp sarmalayarak ve saklayarak bin bir bahane bulurlardı.

VI. Bu yüzden tıpkı bitkiler gibi bu duygular da gelişip serpilmek için birbirleriyle birlikte yeşerdikleri yerden büyümeye ve gelişmeye zorunludurlar. [2] Gerçekten de kötülüğe daha çok şey ekleyenlerden daha da çok nefret ediyoruz; diğer yandan ise erdem için daha çok göz önünde olmaya karar verenlere karşı kıskançlık duyuyorlar. [3] Bu nedenle Themistokles de delikanlıyken henüz kıskanılmadığı için göze çarpan bir şey yapmadığını söylemiştir. [4] Zira tıpkı böceklerin en çok olgunlaşmış mahsulde ve çiçek açmış güllerde ortaya çıkmaları gibi kıskançlık da en çok şöhret ve erdemde yükselmiş iyi karakterler ve kişilerle bağlantılıdır. [5] Bunun tersine saf bir şekilde kötü olanlar nefreti şiddetle desteklerler. [6] Elbette vatandaşlar da, kötülüğün sınırlarına ulaşmış kişiler kadar Sokrates’i asılsızca suçlayanlardan o kadar nefret ettiler ki, ne onlara yakacak ateş verdiler ne sorularına cevap verdiler ne de aynı suda yıkandılar, tersine bunlar nefreti kaldıramayıp intihar edene kadar hamama su taşıyanları kirliymiş gibi ona su dökmeye zorlayacak denli sırt çevirdiler. [7] Başarıların göze çarpan kısımları ve parlaklıkları sık sık kıskançlığı söndürür. [8] Çünkü dünyanın efendileri ve güçlüleri oldukları zaman bir kimsenin ne İskender’i ne de Kyros’u kıskandığı görülmüştür. [9] Aksine, tıpkı güneşin bir adamın kafasının üzerindeyken ışığını yayarak ya adamın gölgesini tamamen yok etmesi ya da küçültmesi gibi, elde edilen ve tepeden tırnağa oluşan başarıların doruk noktası da kıskançlığı azaltır ve etrafa ışık saçarak uzaklaştırır. [10] Aslında düşmanların üstünlüğü ve gücü nefreti azaltmaz. [11] En azından İskender’in kendisini kıskanan kişilerden ziyade kendisinden nefret eden daha çok kişi vardı ve sonunda onlar tarafından komplo kurularak öldürüldü. [12] Benzer şekilde; kuşkusuz talihsizlikler ise kıskananları durdururken nefret edenleri ortadan kaldırmaz. [13] Zira hiç kimse talihsizliğe kıskançlık duymazken (insanlar) kendilerinden daha aşağı olan düşmanlarından bile nefret ederler, bilakis zamanımızın sofistlerinden birisi tarafından söylenmiş şu cümle doğrudur: “ Kıskanç insanların en çok da birine acımaktan keyif aldığı açıktır.” [14] Öyle ki; bu duygular arasında büyük fark vardır; nefret etmek ne talihten ne de talihsizlikten ayrılmaya mey-letmezken, kıskançlık ise ikisinden birinin ölçüyü aşması karşısında yorgun düşer.

VII. Yine de bu aynı şeyi aksi yönde inceleyelim. [2] Zira nefreti ve düşmanlığı ya hiçbir adaletsizliğe uğramayacağına ikna olanlar ya (öncesinde) kötüler olarak nefret ettikleri şeyleri yararlı şeylermiş gibi bir düşünmeye kapılanlar ya da üçüncü olarak başlarına iyi bir şey gelenler bırakırlar. [3] Thukydides’in dediği gibi “ çünkü uygun bir şekilde sunulduğunda son fayda, daha küçük olsa da daha büyük bir zararı temizleyebilir” . [4] Şimdi bu durumlardan ilki kıskançlığı yok etmez. [5] Çünkü başlangıçtan beri hiçbir adaletsizliğe uğramadığını düşünenler dahi kıskanırlar, geri kalan şeyler de kıskançlığı arttırır. [6] Faydalı şeylere karar verenleri en büyük iyilik olarak erdeme sahip olanlar kadar çok kıskanırlar, başarılı olanlar sayesinde iyi durumda olsalar dahi hem ün hem de güç bakımından onları kıskanarak acı çekerler. [7] Biri erdemden diğeri talihten ileri gelir fakat her ikisi de iyidir. [8] Bu nedenle kıskançlık duygusu kesin bir biçimde nefretten farklıdır, eğer biri yatışırsa diğeri acı verir ve şiddetlenir.

VIII. O halde şimdi, bu iki duygudan her birinin anlamını inceleyelim. [2] Nefret edenin niyeti elinden geldiğince kötülük yapmaktır. [3] Bu şekilde, nefretin doğası ve niyeti kötülük yapmanın fırsatını kollayan olarak tanımlanır. [4] Kıskançlıkta ise en azından bu durum yoktur, çünkü kıskanç insanlar yakın dostlarından ve eşrafından pek çoklarının ne ölmelerini ne de talihsiz olmalarını isterler ama talihli olduklarından dolayı da acı çekerler. [5] Eğer ellerinden geliyorsa, onların ününü ve şöhretini azaltsalar da diğer yandan ölümcül felaketlere sürüklemezler, aksine onca görkemli yapılmış evin karartısını onlar için aşağı çekerek memnun kalırlar.

Hesykhios Illustrius: Konstantinoupolis’in Yerel Tarihi

1. Augustus Caesar’ın tek başına yönetimi ele almasından 362 yıl sonra, antik Roma için olayların da kritik aşamaya geldiği sırada Konstantios oğlu Konstantinos, krallık yetkilerini ele alınca eskisiyle aynı görkemde olmasını sağlayacak düzenlemelerde bulunarak Yeni Roma’yı (Byzantion) kurar. Zaten tiranlar ve krallar tarafından hem aristokratik hem de demokratik tarzda sık sık idare merkezi olarak kullanılmasından dolayı sonunda (Konstantinos’tan) önceki görkemine ulaşması mümkün olur.

2. Öncelikle eski şairlerden ve derleyicilerden yola çıkarak kentin başlangıçta nasıl meydana çıktığı ve kimler tarafından kolonize edildiğine dair yaptığımız çıkarımdan bahsetmemiz gerekir.

3. Pythia onlara (Argoslulara) şu kehaneti verdikten sonra:
“Karadeniz’in daracık ağzında
Trakya sahilinde bulunan bu kenti
İskan edecekler ne mutlu kişilerdir!
Burada 2 köpek yavrusu kurşuni denizi yalarlar,
Balıkla geyik burada aynı otlakta yemlenirler”.
İlkin, Argosluların yerleşkelerini, biri kuzeyden diğeri batıdan akarak Semestra olarak bilinen nymphe’nin tapınağı civarında denize karışan Kydaros (Alibeyköy Deresi) ve Barbyses (Kağıthane Deresi) ırmaklarının ağızlarının bulunduğu bu yerde kurduklarını söylerler.

4. Kendilerine tahsis edilen bu bölgeye gelip kurbanlarla yerel tanrıları teskin ettikleri sırada, bir karga kurban etinden bir parça kapıp bunu Bosporos denen, ama kuşun uçuşuna bir çobanın dikkat çekmesinden ötürü bu andan itibaren Boukolia (Çobanlık) olarak da adlandırılan karşı yakaya götürür.

5. Diğerleri ise adını kente verdiği söylencesini anlattıkları Byzas’ın rehberliğinde aynı yere gemi yolculuğu yapanların Nisos’un soyundan gelen Megaralılar olduğunu aktarırlar. Bazıları da Byzas’ın bölgenin nymphe’si Semestra’nın oğlu olduğunu düşünürler.

6. O halde başkaları farklı anlatımlar kullanırken, biz ise inandırıcı bir incelemeye ulaşmayı dileyenlerle aynı safta bulunmayı istediğimiz için uygun bir şekilde başlangıcı Inakhos’un kızı Io’ya atfediyoruz. Zira Io, Argosluların kralı Inakhos’un kızı olarak dünyaya gelir. Bunun bekaretini çok gözlü olduğu söylenen Argos korumaktadır. Genç kıza aşık olup Argos’u bir hileyle öldürmesi için Hermes’i ikna etmesinin ardından kızın bekareti Zeus tarafından bozulur ve (kızcağız) bir ineğe dönüştürülür.

7. Bunun üzerine Hera öfkeye kapılarak bu buzağının başına bir at sineği musallat eder ve onu kurak ve sulak her yere sürükler.

8. Io Trakyalıların ülkesine gelince bu bölgeye Bosporos adını miras bırakır, kendisi de Kydaros ve Barbyses nehirlerinin birbirlerine karıştıkları Keras (Haliç) adındaki yere gelerek buranın sakinlerine vuku bulacak olayları önceden haber verdikten sonra Semestra’nın sunağı yakınında bölgenin bundan ötürü Keras olarak adlandırılacağı Keroessa adında bir kız dünyaya getirir. Başkaları bölgenin adının daha çok coğrafi konumundan ötürü verildiğini söylerlerken, diğerleri ise ürünlerinin bereketinden dolayı Amatheia’nın keçisinin boynuzuna izafeten bölgeyi böyle adlandırırlar.

9. Daha sonra, Keroessa, nymphe Semestra’nın yanında büyütülüp harikulade görünüşüyle sivrilerek Trakyalı genç kızları geride bırakır ve deniz tanrısı Poseidon ile ilişkiye girerek kendisini Trakya dolaylarında nymphe Bizye yetiştirdiği için ismini ondan alan Byzas adında bir çocuk doğurur. Yurttaşlar bugüne kadar buradan hala su çekerler.

10. Böylece delikanlı gençliğinin zirvesindeyken ve zamanını Trakya dağlarında, vahşi hayvanlara ve barbarlara korku salarak geçirirken, yerel liderler tarafından gönderilen elçileri kabul ederek kendilerine dost ve müttefik olduğu hususunda onları ikna eder.

11. Bunun üzerine Trakyalıların kralı Melias bile vahşi bir hayvanla mücadele etmesi için ona haber gönderince Byzas da kendisinden onurlar kazanınca boyunduruğa vurulan boğayı kurban için sunarak atalarından kalma tanrıları teskin ettiği sırada aniden bir kartal ortaya çıkarak kurbanın kalbini kapıp kaçar ve Bosporia kıyısındaki burundan (Sarayburnu) boyunca uçarak Khrysopolis (Üsküdar) olarak adlandırılan yerin karşısına konar. Bu yere adını Khryseis ve Agamemnon’dan doğan Khryses, babasının defninden sonra Klytaimnestra’nın entrikasından kaçtığı ve Iphigeneia’nın aranması için acele ettiği sırada yaşamının sonu onu burada yakalayınca yöre sakinlerine kendi defninin hatırası olarak bırakır.

12. Böylece Byzas da kentin sınırını Bosporos Denizi’ndeki burun boyunca çizer. Söylediklerine göre Poseidon ve Apollon’un yardımıyla surları hiç bir tasvirin kafi gelemeyeceği şekilde tasarlayarak inşa eder.

13. Zira surların arasına sesi yankılatıp birbirlerine yansıtacak şekilde yedi kule inşa eder. Böylece kulelerde alarm borusu çalar veya başka herhangi bir ses çıkarsa yankıyı biri diğerinden almakta ve en sondaki kuleye kadar iletmektedir.

14. Bunları derleyenler tarafından dile getirilen başka bir hususu da atlamayalım: Herakles’in kulesi olarak adlandırılan kulenin düşmanların sırlarını kulenin içindekilere ilettiğini söylerler.

15. Surun çevriminden sonra tanrıların temenos’larını (kutsal alanı çevreleyen duvar) tamamlar: Kraliyet alanı olarak adlandırılan yerin aşağısına doğru Rhea’nın tapınağı ile vatandaşların Tykheion (Tykhe heykeli) olarak da hürmet ettikleri kült heykelini adar. Poseidon’un temenos’unu deniz kenarında, şimdi Martyr (şehit) Menas’ın evi olarak düzenlenen yerde, Hekate’ninkini de Hipo- drom’un bulunduğu yerin aşağısında; Kastor ve Polydeukes dediğim Dioskurlarınkini de Semestra’nın sunağının bulunduğu ve nehirlerinin birbirlerine katılıp insanların dertlerine deva buldukları yerde diker.

16. Strategeion olarak adlandırılan yerin yakınında ise Aias ve Akhilleus’un sunaklarını adar. Buraya Akhilleus’un hamamı adı da verilir. Sykai olarak bilinip ismini incir ağaçlarından aldığı kabul edilen yerde kahraman Amphiaraos’un kutsal alanını inşa eder. Poseidon Tapınağı’nın biraz yukarısındaki temenos Aphrodite’nin, Trakya Dağı’na karşı olansa Artemis’in temenos’u olarak adlandırılır.

17. Kendi kenti için bu imar faaliyetlerini gerçekleştirdikten sonra, saldırıya geçen barbarları, özellikle de Trakya tiranı olan ve Byzas’ın kentine gelerek kahramanın bizzat kendisini çarpışmaya davet ederek bütün her şeyi yerle bir etmek niyetinde olan Haimos’u bertaraf etmesi gerekir. Byzas barbarın saldırısını beklemeden teke tek çarpışmaya girer ve Haimos’u adını verdiği tepeye yıkar.

18. Bahsi konu edinen zaferin ardından Byzas Trakya’ya kadar barbarların peşine düşünce İskitlerin kralı Odryses Istros’u (Tuna) aşıp bu kentin surlarını içerdekilerle birlikte kuşatır. Byzas’ın eşi, takdire şayan Phidaleia onun karşısında, düşmanların kalabalığından hiçbir korkuya kapılmaz, aksine kadınca bir yola başvurarak yılanların ittifakıyla barbarı dâhice alt eder.

19. Zira kent boyundaki yılanları bir alana toplayıp onları denetim altına aldıktan sonra aniden düşmanların karşısına çıkarak hayvanları ok ya da mızrak tarzında atar ve birçoğunu yaralayarak kenti bu şekilde kurtarır. Bundan dolayı, ayrıca kent boyunca yakalanan yılanları, böylesine yararlı oldukları için öldürmemek gerektiğine ilişkin eski bir söylem aktarılagelir.

20. Çok geçmeden Keroessa’dan doğmuş olan Strombos adında birisi kalabalık bir birlik sağlayarak Byzas’a savaş açar. Bunun üzerine tüm İskit halkı galeyana gelir, ayrıca hem Hellas’a hükmedenlerle birlikte Rhodosluların azımsanmayacak bir savaş gücü, hem de komşu kent Khalkedon’un yöneticisi ve Megara kökenli bir kolonist olup buraya Byzas’ın dikta (autarkhia-tekli) yönetiminden 19 yıl önce gelen Dineos bir araya gelirler.

21. Bölge, kimilerince Khalkedon ırmağından; bazılarına göre, Troya Savaşı’nın vuku bulmasının ardından kahin Kalkhas’ın çocuğundan, başkalarına göre de Euboia’daki Kalkhis kentinden oraya gönderilen hatta Byzantion’u fark etmedikleri için kör olarak nitelendirilen kolonistlerden ötürü Kalkhedon adını almıştır.

22. Böylece Dineos Byzas’la ittifak için çok sayıda gemiyle birlikte gelince, kralları tahtı bıraktığı, ayrıca bütün halk çatışma içinde olduğu için, (Dineos) kente demir atamaz ve Anaplous olarak adladırılan (Arnavutköy) yere gelir. Bir süre burada kaldığı için de buranın ismini Hestia’nın yeri olarak değiştirir.

23. Gerçekten de kısa süre sonra kente yürüyüp barbarları püskürterek bizzat Byzantion halkının sonraki komutanı olur. Bu süre zarfında kent sakinlerini bitap düşürecek kadar çok sayıda yılan türü kenti mesken tutar. Ama söylendiği gibi Poseidon’un da kendilerine yardım etmesi üzerine leylek diye bilinen kuşların saldırısıyla onları yok ederler.

24. Ne var ki leylekler çok geçmeden onların aleyhinde niyetler besleyip ölümlere sebep olunca, ayrıca onlar tarafından yakalanmış yılanları su sarnıçlarının yanına atınca, dahası bunları ana caddelerde yurttaşların üzerine gizlice fırlatınca seslerini çıkaramadan kala kalırlar.

25. Neyse ki Tyanalılar arasında Apollonios adında biri perdahlı mermerden ve karşılıklı birbirlerine bakan üç leylek heykeli diker. Bu heykeller günümüze kadar leylek türünün kente girmesini engellemeye devam ederler.

26. Söylentiler üzerine komutan Dineos (görevi) bırakınca, Leon Byzantionluların aristokrasisini ağırlar. Bu sırada Makedonyalıların kralı ve Amyntas’ın oğlu olan Philippos kalabalık bir askeri birlik toplayıp hendekler ve çok çeşitli savaş gereçleriyle surlara yaklaşarak kenti kuşatır.

27. Tanrının biri kent boyundaki köpekleri havlamaya kışkırtıp yangının dumanlarını da kuzey mahallelere sevk ederek onlarla ittifak içinde olmasaydı, aysız bir gecede ve şiddetli bir fırtına patladığı sırada kente saldırıp onu kolayca ele geçirebilirdi. Bu sayede uykudan uyanarak düşmanlara karşı süratle birleşen kent ahalisi yakındaki mezar taşlarıyla yıkılan kuleleri ayağa kaldırıp mazgalları da yenileyerek kenti neredeyse Philippos’un eline geçmek üzereyken kurtarırlar. Bunun hatırası olarak da Hekate’nin meşale taşıyan heykelini dikerek suru da Tymbosyne (mezartaşlı) olarak adlandırırlar. Tekrar deniz savaşına girişerek Makedonları kesin bir yenilgiye uğratırlar. Savaş bu şekilde sona erince Philippos Byzantionlulara haklarını teslim eder.

28. Leon’un ölmesinin ardından, Atinalıların komutanı Khares 40 gemiyle birlikte Philippos’a karşı olan savaşta Byzantionlularla ittifak için gelerek Khrysopolis (Üsküdar) ve Khalkedon (Kadıköy) arasında uzanan Propontis Burnu’nu ele geçirir ve burada demirleyerek savaş deneyimini burada yaşar.

29. Khares kendisiyle birlikte gelen ve hastalığa yenik düşen eşini kaybedince, onun için üzerinde perdahlı mermerden bir düvenin (Damalis) görüldüğü, sütunla karışık bir sunak dikerek bunu mezarının içine koydurtur. Zira eşi daha çok taşa yazılmış şu dizeler sayesinde günümüze kadar yaşayan bu isimle (Damalis) anılmaktadır.

30. Dizeler ise şöyledir:
“Ben ne Inakhos’un kızı o ineğinin heykeliyim, ne de
karşıdaki Bosporos Denizi adını benden alır.
Zira Hera’nın karşı konulmaz öfkesi vaktiyle onu
Pharos’a sürmüştü. Oysa ben Kekrops’lu (Atinalı) bir ölü,
Khares’in ise yatak arkadaşıydım.
O, Philippos’un donanmasıyla savaşmak için
buraya yelken açtığında ben de geldim (onunla).
O vakitler Boidion (düvecik) iken ise adım, Khares’in yatak arkadaşı olan ben şimdiyse tadını çıkarıyorum her iki kıtanın”.

31. Khares Atina’ya yelken açtıktan sonra, isyana kalkışan Trakları köleliğe mahkum ederek kentin (Byzantion) Milion denilen yerinde onların silahlarıyla gümüşten bir zafer anıtı diken Protomakhos askeri idareye atanır.

32. Protomakhos göçüp gidince Argoslular arasında büyüyenlerden biri olan Timesios ilkin, Euksenios (misafirperver) olarak adlandırılan Karadeniz boyunca Ephesiates diye bilinen yörede buraya Ephesoslular vaktiyle kolonilerini göndererek bir kent kurmaya teşebbüs ettiklerinde Byzantion’a ilişkin kehanetine bir kez daha kulak verirler:
“Burada iki köpek yavrusu kurşuni denizi yalarlar,
Balıkla geyik burada aynı otlakta yemlenirler”.
Karşıda bir kent kurmaya çalışır, ne var ki (bu konuda) umudunu kaybedince Byzantionlularla birlikte tek bir polis altında birleşir. Tüm halkın komutanı tayin edilince de sayelerinde yurttaşları nezaketli ve müşfik kıldığı yasalar çıkarıp günlük meselelere dair sözleşmeler hazırlayarak, ayrıca nezih ve uygar töreler oluşturarak kenti daha büyük ve kazançlı bir hale getirir.

33. (Timesios) ayrıca tanrıların pek çok tapınağını bizzat kendisi yaptırmış, önceden varolanları ise yeni bezeklerle dekore etmiştir. Nitekim Karadeniz’in burnunda uzanan ve bir zamanlar Iason’un 12 tanrıya adadığı harabe haldeki tapınağı yeniden ayağa kaldırır ve Phriksos olarak adlandırılan limanın üzerindeki Artemis’in tapınağını da yeniler.

34. Bunun (Teimesios’un) ardından Kalliades Byzantion’un komutanı olarak görevdeyken, hem yabancı hem de aynı kandan düşmanlara karşı son derece kahramanca çarpıştıktan sonra Basilika olarak adlandırılan bölgenin aşağısında Byzas’ın dillere destan heykelini diktirir ve üzerine şu şekilde yazdırır:
“Güçlü Byzas ve sevgili eşi Phidaleia’yı
bir arada Kalliades bezeyerek dikti”.

35. Bu gelişmeler Byzantionluların aristokrasi ve demokrasi, hatta tiranlık idaresi altında bulundukları farklı dönemlerde vuku bulmuştur. Bununla birlikte Romalıların iktidarı, konsüllerin marifetiyle tüm krallıkları gölgede bırakınca ve hatta Hellen soylarını da köleleştirince, doğal olarak Byzantionlular da buna (Roma egemenliğine) mütemadiyen boyun eğmişlerdir.

36. Bununla birlikte bir süre sonra Roma’da Severus’un tahtta olduğu sırada (Byzantionlular) Doğu’nun hakimi olan Niger’e bel bağlayarak imparatoru (Severus’u) karşılarına almaya cüret edince, onun (Severus’un) tarafından kent statüleri ellerinden alınarak ve sur tahkimatları da yıkılarak (sonradan) Herakleialılar adını alan Perinthoslulara tabi kılınırlar.

37. Severus’un öfkesinin dinmesinin ardından masraflar için askeriye vergisi tahsis ederek (Byzantionlular) için Zeus Hippios’un sunağının, aslında Diomedes’in kısraklarını burada ehlileştirdiği için Herakles’in mevkiye Zeuksippos adını verdiğini söyledikleri Herakles Koruluğu olarak bilinen yerin, aşağısına doğru en büyük hamamı hiçbir masraftan kaçınmadan inşa edince, ayrıca bunun yakınında bulunan ve Dioskurlara adanan, tunç obeliskler üzerindeki yumurta bezekleri sayesinde at yarışının dönüş noktalarının ephorosların nişanelerini ifşa ettikleri Hipodrom meydanını oturma sıraları ve revaklarla süsleyince eski ihtişamlarını daha görkemli bir şekilde geri kazanırlar.

38. Buna istinaden Severus ve oğlu Antoninus yaşadıkları sürece kent Antonina olarak adlandırılır; imparatorların tanrı katına çıkmalarının ardından ise tekrar Byzantion adını alır.

39. Konstantinos Roma tahtına çıktıktan sonra ismini imparatordan alan agora’nın daha önce dışına taşmayan surları ‘Portici Troadenses’ olarak bilinen revakların berisine taşıyıp, ayrıca kentin komutanlığını yapmış olan şahsiyetler burada onurlandırıldıkları için ‘Komutanlar Forumu’ olarak bilinen yerde yaptığı icraatlar gibi hamamlar ve kutsal yapılarla Eski Roma’nın şanına yaraşır pek çok şey bahşedip onu hayranlık uyandıran bir güzelliğe kavuşturarak ihtişamına ihtişam katınca, kent imparatorun (bu) olağanüstü cömertliği karşısında ismini değiştirmek hevesine kapılarak Konstantinoupolis adını alır; (bunu da) mermer bir stel üzerine yazdırır.

40. (Konstantinos) ayrıca bir sütunun üzerine annesi Helene’nin heykelini diktirir ve bu yere Augusteion adını verir. Bunun dışında Yüce Roma’dan kendisini takip ederek gelmiş olan senatörlere de kendi şahsi hazinesinden inşa ettirdiği evleri bağışlar.

41. Bunun yanında [Konstantinos yönetimi aldığında] kente su kemeri bağışlanır. Ayrıca Forum olarak adlandırılan yerin karşısında 2 apsis ile üzerinde yurttaşlara güneş benzeri ışık saçan Konstantinos’un (heykelinin) dikili olduğunu gördüğümüz, her yerden görülebilen porfür renkte (Thebai taşı) bir sütun dikilidir. Bunların dışında Senatus’a ait binalar yaptırarak bunlara Senata adını verir. Bu binaların içlerinde de Dodona Zeus’unun heykelini, iki adet Athena Pallas heykelini, küçük bir kutsal alanı ve kraliyet avlusunu yaptırır.

42. Konstantinos herşeyi bahsedildiği şekilde tamamladıktan sonra hükümranlığının yirmi beşinci yılında Mayıs ayının on birinde takdis gününün tüm gereklerini yerine getirmesinin ardından hipodromda at yarışını izlediği sırada bundan sonraki her doğum gününde kendi stelinin o sırada iktidarda bulunan imparatorla halk meclisi tarafından alışılagelmiş hürmetle göz önüne çıkarılmasını buyurur. Konstantinoupolis peşisıra gelen imparatorların günümüze kadar idaresi altına kalarak bu ihtişama işte bu şekilde ulaşır.

(Hesykhios’a Ait Olduğu Kesin Olmayan) Fragmanlar
1 Başlangıca şu kısım eklenmiştir:
Konstantinoupolis, Augustus Caesar’ın monarşisinden 362 yıl sonra görkemli bir şekilde işte böyle imar edilmiştir. Öncelikle konuyu eski şairlerden ve derleyicilerden başlayarak ele alıp onun nasıl doğduğu, sırasıyla kimler tarafından kolonize edildiği ve bu kraliyet başkentinin atalardan kalma özellikleri anlatmaya değerdir.

17 λόφον’dan sonra şu kısım eklenmiştir:
O halde bahsedilen bu Haimos, Byzas ile savaşmak üzereyken Apollon’dan bir kehanet rica eder ve (ondan) şu dizeleri alır:
“Phoibos (senden) daha erdemli biriyle savaşmamanı buyurdu;
Zira tanrı onu kanatları altında tutuyor,
Tüm yerküre hatta yukarıda engin gökyüzü ona huşuyla saygı gösterir”.
Kehanet işte Haimos’a bunları açıklar. Tıpkı düşmanları tarafından (danışılmış olmakla birlikte) Byzantion’a yararı dokunacak kehanetlerin verilmesi örneğinde söz konusu olduğu üzere sahip olduğu öngörü sayesinde kendisine dindarca davrananlar için hayırlara vesile olmak insansever tanrı için ne kadar olağan bir durumsa, ben de tanrının Byzantion’a dair öngörüsünü bir kez daha o kadar takdirle karşılıyorum.

41 πολίταις’tan sonra şu kısım eklenmiştir:
Güvenliği ve korunması için sütunun temellerine ve probasis’lerine, pahalı ahşaplar, azizlerin naaşları, şükran somunlarını taşıyan sepetlerle haydutlardan ele geçirilmiş 2 haç ve içinde kutsal yağ bulunan bir su mermeri konur. Her ne kadar bazılarının dediği gibi o sırada Senatus, dillerden düşmeyen simgesi olan Palladion’un Roma’dan getirilmesini ve sütunun temellerine konulmasını onaylamış olsa da, bu girişim zenginlikten gözü dönmüş bu insanların (senatörlerin) tamamen destansı budalalıklarıdır.

41 αὐλήν’ den sonra şu kısım eklenmiştir:
İmparator Konstantinoupolis’te sadece Roma’dakiler benzeri gözalıcı binaların yanı sıra Capitolium’u da imar etmekle kalmamış; ayrıca Aziz Eirene’nin (Aya İrini), Khristos’un muhterem ve üst düzey öğrencilerinin/havarilerinin, Aziz Mokios’un ve baş melek Mikhael’in hem Anaplous’taki hem de Sokrates’in, Konstantinos’un pekçok inanılmaz işaretleri gördüğünü ve duyduğunu iddia ettiği Sosthenes’teki kiliseleri gibi tanrısal ve kutsal yapıları büyük masraflarla inşa ettirmiştir.

KARYANDALI SKY-LAKS’IN
İSKAN EDİLMİŞ AVRUPA, ASYA VE LİBYA DENİZİ’NİN
ÇEVRESİNDEKİ SEYRÜSEFERİ

Ayrıca böylesine çeşitli herbir halkı; birbiri ardına sırasıyla gelen ülkeleri, limanları, ırmakları; deniz seyahatlerinin mesafelerini; iskan edilmiş yedi adayı ve bunların her birinin anakaradan ne kadar uzakta olduklarını [anlatır].

1. AVRUPA. Avrupa’daki Herakles sütunlarından, Libya’daki Herakles sütunlarına ve büyük Etiyopyalılara kadarki [bölgeleri anlatmaya] başlayacağım. Herakles sütunları birbir-leriyle karşılıklıdırlar ve birbirlerinden bir günlük deniz seyahati uzaklıktadırlar. [Ayrıca burada Gadeira adı verilen iki ada vardır. Bu adalardan birinde bir kent yer alır ve burası Herakles sütunlarından bir günlük deniz seyahati mesafesindedir.] Avrupa’daki Herakles sütunlarından itibaren, Kartacalıların birçok emporion’u (ticaret limanı); çamur, gelgit ve açık deniz vardır.

2. İBERIALILAR. Avrupa’da ilkin İberler, İberia halkı ve İber[..] Irmağı vardır. Ardından bir emporion gelir (burası Emporion adında bir Hellen kentidir); bu insanlar Marsilyalıların kolonistleridirler. İberia sahili boyunca deniz seyahati yedi gün ve yedi gece sürer.

3. LİGURIA VE İBERIALILAR. İberialılardan sonra, hemen bitişik komşuları Ligurialılar ve İberialılar Rhodanos Irmağı’na kadar birbirleriyle karışmışlardır. Ligurialıların topraklarındaki Emporion’dan itibaren Rhodanos Irmağı’na kadarki sahil boyunca deniz seyahati iki gün ve bir gece sürer.

4. LİGURIALILAR. Rhodanos Irmağı’ndan itibaren Antion’a kadar Ligurialılar ikamet ederler. Bu bölge içinde Hellen kenti Marsilya ve limanı vardır. Burada yer alan kentler Marsilya’nın kolonileridir. Bölgedeki Rhodanos Irmağı’ndan Antion kentine kadar sahil boyunca deniz seyahati dört gün ve dört gece sürer. Herakles sütunlarından Antion’a kadarki bütün ülke ise oldukça iyi limanlara sahiptir.

5. TYRRHENOI (= Etrüskler). Antion’dan itibaren, Roma kentine kadarki topraklarda Etrüsk halkı ikamet eder. Sahil boyunca deniz seyahati dört gün ve dört gece sürer.

6. KYRNOS (= Korsika). Etrüsk ülkesinin karşısında Korsika Adası uzanır. Etrüsk sahilinden Korsika’ya deniz seyahati bir buçuk gündür; ayrıca bu yolculuğun yarısında Aithalia adı verilen iskan edilmiş bir ada ile terk edilmiş birçok başka ada yer alır.

7. SARDO (= Sardinya). Korsika Adası’ndan Sardinya Adası’na deniz seyahati bir günün üçte biri kadardır. Ayrıca aralarında terk edilmiş bir ada vardır. Sardinya Adası’ndan Libya’ya deniz seyahati bir gün ve bir gece sürer, gene Sardinya’dan Sicilya’ya deniz seyahati iki gün ve bir gecedir. Buradan Korsika’ya doğru rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

8. LATİNLER. Etrüskleri Kirkaion Burnu’na kadar Latin kavmi izler. Elpenor’un anıtı ise Latinlerin topraklarındadır. Latinlerin sahili boyunca deniz seyahati bir gün ve gece sürer.

9. OLSOI (= Volsklar). Volsklar Latinlerin komşularıdırlar. Volskların sahili boyunca deniz seyahati bir gün sürer.

10. KAMPANİYALILAR. Kampaniyalılar Volsklara komşudur. Kampaniya’daki Hellen kentleri şunlardır: Kyme ve Neapolis. Bunların karşısında Pithekoussa Adası ve bir Hellen kenti vardır. Kampaniya’nın sahili boyunca deniz seyahati bir gündür.

11. SAUNITAI [Samnitler]. Samnitler Kampaniyalılarla komşudurlar: Samnit sahili boyunca deniz seyahati yarım gündür.

12. LEUKANOI [Luciani]. Samnit kavmini Thouria’ya kadar Leukan kavmi izler. Leukania civarındaki sahil boyunca deniz seyahati altı gün ve altı gecedir. Leukania aynı zamanda bir burundur. Burada bulunan Hellen kentleri şunlardır: Poseidonia, Elea, Thourialıların kolonisi Laos, Pandosia, Plateeis, Terina, Hipponion, Mesma ve Rhegion Burnu ve kenti.

13. SIKELIA [Sicilya]. Rhegion’un hemen karşısındaki Sicilya Adası Avrupa’dan itibaren on iki stadia mesafededir, bu mesafe Rhegion’dan itibaren Pelorias [Burnu’na] kadardır. Sicilya’da ikamet eden barbar halklar ise şunlardır: Elymoi, Sikanioi, Sicilyalılar, Fenikeliler ve Troyalılar. Bunlar barbarlardır; bununla birlikte adada Hellenler de ikamet ederler. Sicilya’nın burnu ise, Pelorias’tır. Pelorias Burnu civarındaki Hellen kentleri ise şunlardır: Messene kenti ve limanı, Tauromenion, Naksos, Katane, Leontinoi; Terias Irmağı boyunca yukarı Leontinoi’a gemiyle yirmi stadia’lık mesafe bulunur. Burada ayrıca Symaithos Irmağı ve Megara kenti ve Ksiphoneios Limanı vardır. Megara kenti ise, Syrakusai kentine komşudur; bu kentin iki limanı vardır; bunlardan biri kentin kalesinin sınırları içinde, diğeri ise, dışındadır. Bundan sonra, Heloron kenti ve Pakhynos Burnu gelir. Pakhynos’tan itibaren şu Hellen kentleri vardır: Kamarina, Gela, Akragas, Selinous ve Lilybaion Burnu. Lilybaion’dan itibaren ise, bir Hellen kenti olan Himera bulunur, Himera kentinden sonra ise, Lipara Adası vardır; ardından bir Hellen kenti ve limanı olan Mylai gelir. Mylai’dan itibaren Lipara Adası’na deniz yolculuğu yarım gün sürer [Sicilya üçgen şeklindedir; adanın herbir kenarı ise yaklaşık bin beş yüz stadia’dır].Buradan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum. Rhegion’dan itibaren şu kentler vardır: Lokroi, Kaulonia, Kroton, Hera’nın Lakinion Tapınağı ve Odysseus’un Kalypso’nun yanında yaşadığı Kalypso Adası; Krathis Irmağı, Sybaris ve Thouria kenti. Leukania Bölgesi’ndeki Hellenler bunlardır.

14. IAPYGIA. Leukania Bölgesi’nden sonra, Iapygia halkı Adriyatik Körfezi’ndeki Orion Dağı’na kadarki alanda ikamet ederler. Iapygia teritoryumu sahili boyunca deniz seyahati altı gün ve altı gece sürer. Iapygia Bölgesi’nde Hellenler de ikamet ederler ve kentleri şunlardır: Herakleion, Metapontion, Taras (= Tarentum) ile Adriyatik ya da Ionios Körfezi’nin ağzı üzerindeki Hydrous Limanı.

15. SAUNITAI [Samnitler]. Iapygia Bölgesi’nden ve Orion Dağı’ndan sonra, Samnit halkı gelir. [Bu bölgede ikamet eden halklar içinde kullanılan diller, daha doğrusu ağızlar şunlardır: Laternioi, Opikoi, Kramones, Boreontinoi, Peuketieis], bunlar Tiren Denizi’nden itibaren Adriyatik Körfezi’ne kadar uzanırlar. Samnit teritoryumunun sahil boyunca deniz seyahati iki gün ve bir gece sürer.

16. OMBRIKOI [Umbrialılar]. Samnitlerden sonra, Umbria halkı ve burada Ankon (= Ankona) kenti vardır. Bu halk, hayırhahlıkta bulunduğu için Diomedes’i onurlandırır; hatta onun adına bir tapınak inşa etmişlerdir. Umbria boyunca deniz seyahati iki gün ve bir gece sürer.

17. TYRRHENOI [Tirenler]. Umbrialılardan sonra, Tiren halkı gelir. Bu halkın toprakları Tiren Denizi dışından Adriyatik Denizi’ne kadar uzanır; ayrıca burada [Umbria teritoryumunun hemen yanında] Hellenlerin [Spina] kenti ve ırmağı vardır: Irmak boyunca yukarıya, bu kente doğru gemi seyahati yaklaşık yirmi stadia’dır. Buradan itibaren [Tiren Denizi kıyısındaki] Pise kentine kara yolculuğu üç gün sürer.

18. KELTOI [Keltler]. Tirenlerden sonra, seferlerde geride kalmış Keltler bulunur, bunlar Adriyatik’e kadar uzanan dar geçitlerde ikamet ederler. Burası Adriyatik Körfezi’nin en iç kısmıdır.

19. ENETOI [Enetler]. Keltlerden sonra, Enet halkı ve onların topraklarındaki (Adriyatik’e akan) Eridanos Irmağı gelir. Buradan [Enet teritoryumu boyunca] deniz seyahati bir gündür.

20. ISTROI. Enetlerden sonra, Istria halkı ve Istros [= Tuna] Irmağı gelir. Bu ırmak ise Mısır istikametinde, Karadeniz’e dökülür. Istria teritoryumu boyunca deniz seyahati bir gün ve gece sürer.

21. LIBYRNOI. Istroi’dan sonra, Libyrnoi halkı vardır. Bu halkın [kurmuş olduğu] kentlerin [hepsi]; Lias, Idassa, Attienites, Dyÿrta, Aloupsoi, Olsoi, Pedetai, Hemionoi, deniz kıyısındadır. Bunlar kadınlar tarafından yönetilirler ve kadınlar erkeklerden bağımsızdırlar; bunlar kendi köleleri bazen de komşu yörelerdeki erkeklerle ilişki içindedirler. Bu bölge boyunca yer alan adaların isimlerini ben daha önce söyledim, (bunlardan başka bu civarda ismi olmayan birçok ada daha vardır): Istris Adası üç yüz on stadia [uzunluğunda], yüz yirmi stadia genişliğindedir: Elektrides ve Mentorides ise, büyük adalardır. [Ardından] Katarbates Irmağı gelir. Libyrnoi teritoryumu boyunca deniz seyahati iki gün sürer.

22. ILLYRIOI [İliryialılar]. Libyrnoi’dan sonra, İlirya halkı gelir. İliryalılar, Alkinoos’un adası Kerkyra’nın karşısındaki Khaonia’ya kadarki sahillerdeki deniz kıyısında otururlar. Burada ayrıca Herakleia adında bir Hellen kenti ve limanı vardır. Lotusyiyicileri olarak adlandırılan barbarlar ise şunlardır: Hierastamnai, Boulinoi (Hyllinoi) ile Boulinoi’un akrabaları Hylloi. Bunlar buraya kendilerini Herakles’in oğlu Hyllos’un koloni kurmak üzere yerleştirdiğini söylemelerine karşın; barbardırlar. Bunların ikamet ettikleri yarımada Peloponnesos Yarımadası’ndan biraz daha küçüktür. Yarımadadan itibaren [önlerinde adalar] uzanır; bu yarımadanın sahil şeridini Boulinoi kavmi iskan eder. Zira Boulinoi kavmi de İlirya halklarından-dır. Boulinoi teritoryumu boyunca Nestos Irmağı’na kadarki deniz seyahati bir gün boyunca sürer.

23. NESTIALILAR. Nestos’tan itibaren bir körfez içine yelken açılır. Bütün bu körfez Manios olarak adlandırılır. Buranın sahili boyunca deniz seyahati bir gün sürer. Bu körfez içinde Proteras, Krateiai ve Olynta adaları yer alır. Zira burada Pharos ve Issa (Lissa) adaları yer alır ve bu adalarının birbirine uzaklığı iki stadia ya da biraz daha fazladır. Zira burada Hellenlerin Yeni Pharos ile Issa adaları ve içlerinde Hellen kentleri vardır. Sahil boyunca Naron Irmağı’na kadar yelken açmadan önce, çok miktarda kara parçası denizin içlerine doğru uzanır. Ayrıca burada sahilin çok yakınında Melite adında bir ada vardır. Bir de bu adanın hemen yanında Siyah Kerkyra adında diğer bir ada yer alır; bu ada sahildeki burunların önünde karayla aynı istikamette uzanır; diğer bir kıstak ise, Naron Irmağı’nın önünde aşağı doğru ilerler. Melite’den itibaren uzaklığı yirmi stadia’dır; sahil şeridinden mesafesi ise sekiz stadia’dır.

24. MANIOI. Nestialılardan sonra, Naron Irmağı vardır; Naron’un iç kısımlarına doğru gemiyle kolaylıkla yelken açılır [zira ırmak dar değildir]; hatta üç sıra kürekli savaş gemileri bile bu ırmağa kolaylıkla girebilir; ayrıca yük gemileri denizden seksen stadia uzaklıktaki bir ticaret merkezine kadar bu ırmak boyunca ilerleyebilirler. Bu insanlar ise, İliryalıların Manioi halkına dahildirler. Ticaret merkezinin iç kısımlarında büyük bir göl vardır ve bu göl diğer bir İlirya halkı olan Autariatai kavminin topraklarına doğru uzanır. Bu göl içinde yüz yirmi stadia büyüklüğünde bir ada bulunur ve bu ada tarıma son derece elverişlidir. Naron Irmağı bu gölden doğar. Ayrıca Naron’dan Arion Irmağı’na bir günlük gemi yolculuğu sonucunda ulaşılır: Arion’dan [Rhizous Irmağı’na kadar] yarım günde yelken açılır; ayrıca Kadmos’un ve Harmonia’nın taşları buradadır; tapınak ise, Rhizous Irmağı’ndan uzakta [değildir]. Rhizous Irmağı’ndan Bouthoe’ye ve ticaret merkezine doğru yelken açmak […. gün ya da …stadia’dır].

25. ENKHELEIS. Enkheleis kavmi, Rhizous’a komşu bir İlirya halkıdır. Bouthoe’den bir Hellen kenti Epidamnos’a bir gün ve gecede yelken açılır, karadan ise üç günde gidilir.

26. TAULANTIOI. Taulantioi kavmi de İlirya halkındandır. Epidamnos, Taulantia topraklarındadır ve bu kentin yanından Palamnos adı verilen bir ırmak akar. Epidamnos’tan Hellen kenti Apollonia’ya karadan iki günde gidilir. Apollonia, denizden elli stadia içeride kurulmuştur ve kentin hemen yanından Aias Irmağı akar. Apollonia’dan itibaren Amantia kentine üç yüz yirmi stadia mesafe vardır. [Ayrıca Aias Irmağı, Pindos Dağı’ndan süzülerek Apollonia kenti önlerinden akar.] [Amantia kenti] ise, Ionios Körfezi’ne doğru Orikos’un daha iç kısımlarındadır. Orikos’tan aşağı deniz istikametine doğru, seksen stadia, Amantia’dan ise altmış stadia’da inilir. Bütün bunlarla birlikte Atintanes halkı iç kesimde, Orikos’un ve Karia’nın (= Khaonia) üzerinde Dodona’ya kadar ortak sınırlara sahiptir. [Kestris] teritoryumunun içinde Erythreia adında bir ova olduğu söylenir. Geryones’in buraya geldiği ve sığırlarını otlattığı rivayet edilir. Bu yerlerin aşağısında, Epeiros’ta Keraunia Dağları vardır ve bu yerlerin yakınında Sason adında küçük bir ada yer alır. Buradan Orikos kentine sahil boyunca deniz seyahati, günün üçte biri kadar sürer.

27. ORIKOI. Orikoi kavmi ise, Amantia teritoryumunda koloni kurmuşlardır). Boulinoi’dan itibaren buraya; Amantialıların yaşadığı yere kadarki bölgede İlirya halkları ikamet ederler. Keraunia Dağları’ndan itibaren Iapygia Burnu’na kadarki alanda Ionios Körfezi’nin ağzı vardır. Keraunia’dan itibaren Iapygia yöresindeki, Ionios Körfezi’nin içindeki yerleşimlerden biri olan, körfezin ağzındaki Hydroeis kenti istikametine deniz seyahati ise yaklaşık beş yüz stadia’dır. Adriyatik Denizi’nde birçok liman vardır; hem Adriyatik hem de Ionios Körfezi aynı yerdir.

28. KHAONES. İliryalılardan sonra, Khaonia halkı vardır. Khaonia iyi limanlara sahiptir; Khaonialılar köylerde otururlar. Khaonia teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gün sürer.

29. KORKYRA. Khaonia’nın yanında Korkyra Adası ve ada içinde Hellen kenti vardır; kentin hemen dibinde ise üç tane liman bulunur ve bu limanlardan biri kapanabilirdir. Korkyra Khaonia’dan daha çok Thesprotia’ya bağlıdır. Buradan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

30. THESPROTOI. Khaonia’dan sonra, Thesprotia halkı gelir. Bu insanlar da köylerde ikamet ederler; onların ülkesi de elverişli limanlara sahiptir. Burada Eleia adında bir liman yer alır. Bu limana Akheron Irmağı dökülür; ayrıca burada Akherousia Gölü vardır ve Akheron bu gölden doğar. Thesprotia teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gün sürer.

31. KASSOPOI. Thesprotia’dan sonra, Kassopia halkı vardır. Bu insanlar da köylerde otururlar. Bunlar Anaktorikos Körfezi’ne kadarki sahil kesiminde ikamet ederler. Kas-sopialıların teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gün sürer. Anaktorikos Körfezi ağzından itibaren en iç kesimlerine kadar yüz yirmi stadia’dan biraz daha az mesafe vardır. Ağzın genişliği ise dört stadia’dır.

32. MOLOTTIA [Molossia]. Kas-sopia’dan sonra, Molottia halkı gelir. Bu insanlar da köylerde otururlar; bunların çok azı deniz kıyısında araziye sahiptir, yöre sakinlerinin büyük bir bölümü iç kesimlerde ikamet ederler. Molottia teritoryumu boyunca deniz seyahati kırk stadia’dır.

33. AMBRAKIA. Molottia’dan son-ra, denizden seksen stadia uzaklıktaki Hellen kenti Ambrakia vardır. Denizin hemen kenarında ise, bir kale ve kapanabilir bir liman yer alır. Buradan itibaren Hellas başlar ve Peneios Irmağı ile bu ırmağın kena-rında yer alan Magnesia Bölgesi’ndeki Homolion kentine kadar devam eder. Ambrakia teritoryumu boyunca deniz seyahati yüz yirmi sta-dia’dır.

34. AKARNANIA. Ambrakia’dan sonra Akarnania halkı gelir. Buradaki ilk kent ise, Amphilokhia Argo-su’dur. Anaktotion ve limanı ile Anaktorion Körfezi dışındaki kentler şunlardır: Akte ile Leukas kenti ve limanı vardır; bu (kent) denizin içle-rine kadar ilerleyen bir burun olan Leukatas’a doğru devam eder. Aynı kent (Leukas) daha önceleri Epileukadioi olarak adlandırılırdı. Zira Akarnanialılar, isyan ettikten sonra Korinthos’tan bin kadar kolonist aldılar, bu kolonistler de (onları) vahşice öldürdükten sonra bunların topraklarına onlar sahip oldular. Bu kent şimdi kıstakta bir adadır [Euri-pos Dioryktos kıstağında] anakaradan ayrılmıştır. Bu yerlerin ardından Phara kenti gelir ve onun hemen yanında Ithake Adası, kenti ve limanı gelir; bunlardan sonra ise Kephalenia Adası’na gelinir. Buradan tekrar anakaraya, bıraktığım yere dönüyorum. Bu yerleşimlerin ardından, Aly-zia kenti ve onun hemen yanında Karnos Adası, Astakos kenti ve limanı, Akheloos Irmağı, Oiniadai kenti yer alır; bu yerlere (kentlere) Akheloos boyunca nehir yukarı yelken açılarak ulaşılır. İç bölgede ayrıca Akarnanialıların başka kentleri de vardır. Akarnania teritoryumu boyun-ca deniz seyahati iki gün sürer. Akarnania birçok iyi/elverişli limana sahiptir; ayrıca bu limanların yakınlarında Akheloos Irmağı’nın getirdiği killerle anakarayla birleştirdiği, birçok ada bulunur. Bu adalar Ekhinades olarak adlandırılırlar ve terk edilmişlerdir.

35. AITOLIA. Akarnania’dan sonra, Aitolia halkı gelir ve Aitolia Bölgesi’nde şu kentler yer alır: Kalydon, Halikarna, Molykreia; ayrıca burada ağzı on stadia genişliğinde olan Delphikos Körfezi vardır. Buranın hemen üzerinde bir tapınak yer alır. Naupaktos kenti ile bu kentin üzerinde, iç kesimde de birçok başka Ai-tolia kenti bulunur. Aitolia teritoryumu boyunca deniz seyahati bir gün sürer. Aitolia Bölgesi iç kesimlerde ise bütün Lokris Bölgesi ile Ainia-nialıların ülkesine kadar uzanır.

36. LOKRISLİLER. Aitolialılardan sonra, Ozolai olarak da adlandırılan, Lokris halkı gelir ve kentleri şun-lardır: Euanthis ve Amphissa. Bu insanların da iç kesimlerde kentleri vardır. Lokris teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gündür.

37. PHOKISLİLER. Lokrislilerden sonra, Kirrhaion Ovası yanındaki Phokis halkı gelir. Bölgede Apollon Tapınağı, Delphoi kenti ve en iyi helleborus (karaca ot/patlak otu) teda-visinin yapıldığı Antikyra kenti yer alır. Phokis teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gün sürer.

38. BOIOTIALILAR. Phokislilerden sonra, Boiotia halkı gelir. Bölgedeki kentler şunlardır: Korsiai, Siphai kenti ve limanı, Eutretos ve Boiotialıların suru. Boiotia teritoryumu bo-yunca deniz seyahati yarım günden biraz daha az sürer.

39. MEGARALILAR. Boiotialıların ardından Megara halkı vardır. Bölgedeki kentler şunlardır: Aigosthena, Pegai, Geraneia Suru ve Aris. Megara teritoryumu boyunca deniz seya-hati yüz stadia’dır.

40. KORINTHOS. Megaralılardan sonra, Korinthos kenti ve (Hera) tapınağı, Lekhaion ile Isthmos [kıstak] gelir. Buradan itibaren artık Peloponnesos başlar. Denizden itibaren bizim taraftaki denize kadar kıstak boyunca uzanan yol kırk stadia’dır. Tüm bu yerler körfez şeklindedir. Korinthosluların teritoryumu boyunca deniz seyahati yarım gün sürer.

41. SIKYON. Korinthos’tan sonra, Sikyon kenti gelir. Buranın teritoryumu boyunca deniz seyahati yüz yirmi stadia’dır.

42. AKHAIOI. Sikyon’dan sonra, Akhaia halkı gelir. Bölgelerinde şu kentler vardır: Pellene, Aigeira, Ai-gai, Aigion, Rhypes ile Rhion [Burnu’nun] ötesinde Patrai ve Dyme. Akhaia teritoryumu boyunca deniz seyahati yedi yüz stadia’dır.

43. ELIS. Akhaialılardan sonra, Elis halkı gelir. Bölgedeki kentler şunlardır: Kyllene ve limanı, Alpheios Irmağı; ayrıca bölgenin iç kesiminde diğer şehirlerin bir araya gelme-sinden oluşan Elis kenti yer alır. Bu bölge teritoryumunun yanında Zakynthos Adası, kenti ve limanı vardır. Elislilerin teritoryumu boyunca deniz seyahati Lepreionluların kentinin [sınırına] kadar yedi yüz sta-dia’dır.

44. ARKADIA. Elis’ten sonra, Arka-dia halkı vardır. Arkadia Bölgesi iç kesimden Lepreion kenti teritoryumu içinden geçerek, aşağı doğru deniz istikametine uzanır. Tegea, Man-tineia, Heraia, Orkhomenos, Stymphalos, Arkadia Bölgesi’nin iç kesim-lerdeki büyük kentleridir. Bölgede ayrıca başka kentler de vardır. Lepre-ionluların teritoryumu boyunca deniz seyahati yüz stadia’dır.

45. MESSENIA. Arkadia’dan sonra, Messene halkı gelir. Bölgedeki kentler şunlardır: (İlk olarak Messene ve limanı;) denizden yedi stadia mesafedeki Kyparissos ile bölgenin iç kesiminde denizden seksen stadia uzaklıktaki Ithome. Messenia teritor-yumu boyunca deniz seyahati üç yüz stadia’dır.

46. LAKEDAIMON. [Messenia’dan sonra] Lakedaimon halkı vardır. Bölgedeki kentler şunlardır: Asine, Mothone, Akhilleios Limanı ile bu-ranın hemen sırtındaki Psamathous Limanı. Söz konusu her iki limanın arasında denize doğru uzanan Tai-naros Burnu üzerinde Poseidon’un tapınağı yer alır. Ardından Las kenti ve limanı, içinde tersanesi ve kalesi olan Gytheion, Eurotas Irmağı, Boïa kenti ve Malea Burnu.

[KYTHERA]. Buranın yanında Kythera adası, kenti ve limanı uzanır. Ayrıca buranın karşısında Girit Adası vardır. Bunun ardından, biraz evvel sözünü ettiğimiz Malea Bur-nu’ndan sonra Side kenti ve limanı, Epidauros kenti ve limanı, Prasia kenti ve limanı, Methana (= Anthana) kenti ve limanı gelir. Lakedai-monluların ayrıca başka kentleri de vardır. İç kesimde Sparta ile birçok başka kent yer alır. Lakedaimonluların teri-toryumu boyunca deniz se-yahati üç gün sürer.

47. KRETE [Girit]. Lakedaimonia’nın karşısında Girit Adası uzanır: Zira Avrupa Kıtası’ndan bu adaya en yakın yer Lakedaimonia Bölgesi’dir. Lakedaimonia’dan, üzerinde Phalasarna kentinin yer aldığı, Girit Adası’nın burnu istikametine doğru gidiş bir günlük deniz seyahati ge-rektirir. Phalasarna’dan sonra, Krio-umetopon Burnu’na gelinir. Buradan güney rüzgarı istikametine yelken açılırsa Libya ile Kyrenelilerin teri-toryumundaki Haliades (Akhilleus) Yarımadası’na, bir gün ve bir gecede deniz seyahati yapılır. Girit iki bin beş yüz stadia uzunluğunda, dar bir ada olup, güneşin battığı ve tekrar doğduğu (= doğubatı) istikamette uzanır. Girit’te Hellenler ikamet eder-ler, bunlar Lakedaimonluların, Argosluların, Atinalıların ve Hellas’ın diğer yerlerinden şans eseri gele-rek buraya yerleşmiş kolonistlerdir. Ayrıca bunların arasından bazıları adanın otokton sakinleridir. Girit Adası’nda birçok kent vardır.

GİRİT’İN KONUMU. Gün batımı yönündeki burun yakınlarındaki, ilk kent daha önce de sözünü ettiğimiz Phalasarna ile onun kapanabilir li-manıdır. Ardından kuzeyden güney istikametine doğru uzanan Polyrrhenia kenti gelir, Diktynnaion’daki Artemis Tapınağı kuzey rüz-garı istikametinde olup, Pergamia teritor-yumundadır; güneye doğru ise, Hyrtakina kenti vardır: Kydonia kenti ile kapanabilir limanı kuzey isti-kametindedir; iç kesimlerde ise Elyros kenti yer alır. Güneye doğru Lissa kenti ve limanı, Krioumetopon Burnu yakınındadır: Buradan itibaren kuzey rüzgarı yönünde Apteraia teritor-yumu uzanır; ardından Lampaia toprakları her iki yöne doğru yayılır ve Mesapios Irmağı, Lampaia teri-toryumu içindedir; Osmidas’tan sonra, kuzey istikametinde Eleuthernai; güney istikametinde ise, Sybrita kenti yer alır. Ayrıca bir liman ve gü-neye doğru Phaistos kenti gelir; kuzey istikametine doğru Oaksos ve Knossos; güneye doğru ise Gortyna ve Rhaukos kentleri vardır: İç ke-simde Lyktos kenti her iki yöne doğru yayılır: Kuzey rüzgarı istikame-tinde Kadiston Dağı ile Olous olarak adlandırılan bir liman ve Pan? yer alır: Praisos her iki tarafa doğru uzanır; Girit’in Granos Burnu doğan güneş istikametindedir. Girit Adası’nda ayrıca başka kentler de vardır; adada yüz kentin olduğu söylenir.

48. KYKLADES ADALARI. Lake-daimonia teritoryumu yakınında iskan gören Kyklad Adaları sırasıyla şunlardır: Melos ve limanı; onun yanında Kimolis; onun yanında Oliaros, onun yanında aynı zamanda bir kent olan Sikinos; ayrıca onun yanında Thera, onun yanında Anaphe ve onun yanında Astypalaia. Rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

49. ARGOS. Lakedaimonia’dan sonra Argos topluluğu vardır, bu topluluk içinde Nauplia kenti ve limanı; iç kesimlerde ise Kleonai, Mykenai ve Tiryns şehirleri yer alır. Argos teri-toryumu boyunca bir daire şekinde deniz seyahati (zira burada Argolikos olarak adlandırılan bir körfez bulunur) yüz elli stadia’dır.

50. EPIDAUROS. Argos’tan sonra, Epidauros teritoryumu gelir: Zira bu körfez otuz stadia boyunca aşağı doğru ilerler. Epidauros teritoryumundan sonra, Halia ve limanı gelir. Bu kent Argolikos Körfezi’nin ağzında yer alır. Söz konusu ağız boyunca deniz seyahati yüz stadia’dır.

51. HERMION. Halai’dan sonra, Hermion kenti ve limanı gelir. Buranın teritoryumu boyunca deniz se-yahati seksen stadia’dır. Hermion’dan sonra körfezden kıstağa doğru Skyllaion Burnu gelir. Skyllaion, Troizen teritoryumundadır. Buranın tam karşısında, Atinalıların teritoryumundaki Sounion Burnu yer alır. Ayrıca Skyllaion’un yakınlarında Belbina Adası ve kenti uzanır. Bu körfezin ağzından kıstağın içlerine kadar yediyüz kırk stadia mesafe vardır. Ayrıca bu körfez özellikle ağzı yakınlarında son derece düz-dür.

52. TROIZENIA. Hermion’dan sonra Troizen kenti ve limanı gelir. Buranın sahil boyunca deniz seyahati otuz stadia’dır. Bu yerlerden sonra, Kalauria adası, kenti ve limanı gelir. Bu-radan sahil boyunca deniz yolculuğu üç yüz stadia’dır.

53. AIGINA. Troizen’in yanında Ai-gina Adası, kenti ve iki limanı uzanır. Rotamı çeviriyor ve tekrar anaka-raya dönüyorum.

54. EPIDAUROS. Troizen’den sonra, Epidauros kenti ve limanı vardır. Epidauros teritoryumu boyunca deniz seyahati [yüz] otuz stadia’dır.

55. KORINTHIA. Epidauros’tan son-ra, günbatımı istikametine doğru Korinthosluların teritoryumu, Kenkhreiai kalesi ile kıstağı yer alır. Kıstağın üzerinde ise Poseidon Tapınağı vardır. Burada Peloponnesos son bulur. Korinthosluların kıs-tağın dışında da toprakları vardır; ayrıca Sidous Kalesi’yle diğer bir kale olan Kremmyon onlara aittir. Korinthosluların teritoryumu boyunca Megaralıların sınırına kadar deniz seyahati üç yüz stadia’dır.

56. MEGARA. Korinthosluların teri-toryumundan itibaren Megara kenti, limanı ile Nisaia Kalesi vardır. Megaralıların teritoryumu boyunca Iapis’e kadar (zira burası Atinalıların teritoryumunun sınırıdır) deniz seyahati yüz kırk stadia’dır.

57. ATTIKE. Megaralılardan sonra, Atinalıların kentleri vardır. Attika’daki ilk kent Eleusis’dir ve burada Demeter tapınağı ve bir kale bulunur. Eleusis’in yanında Salamis adası, kenti ve limanı uzanır. Ardından Peiraieus (=Pire), Bacaklar [Atina ile Pire limanı arasındaki uzun surlar] ve Atina kenti gelir. Pire üç limana sahiptir. Ondan sonra sırasıyla, Anaphlystos kalesi ve limanı; Sounion burnu ve kalesi ile Poseidon tapınağı; Thorikos kalesi ve iki limanı ve Rhamnous kalesi gelir. Attika Bölgesi’nde ayrıca birçok başka limanlar vardır. Atinalıların teritoryumu boyunca deniz seyahati bin yüz kırk stadia’dır: Iapis teritoryumundan Sounion Burnu’na dört yüz doksan stadia; Sounion’dan itibaren Boiotialıların sınırına kadar ise, altı yüz elli stadia mesafe vardır.

58. KYKLADES ADALARI. Atti-ka’nın yanında Kyklades olarak adlandırılan adalar vardır. Bu adalar içindeki kentler şunlardır: Keos (bu ada içinde dört kent bulunur: [Poi-eëssa kenti] ve limanı, Koressia, Ioulis, Karthaia); Helene, Kythnos adası ve kenti; Seriphos adası, kenti ve limanı, Siphnos, iki limana sahip olan Paros (bu adadaki limanlardan biri kapanabilirdir); Naksos, Delos, Rhene, Syros; Mykonos (bu ada içinde iki kent bulunur); Tenos ve li-manı, Andros ve limanı. Kyklades Adaları bunlardır. Bu adaların altında güney yönüne doğru yer alan adalar ise şunlardır: Ios ve limanı (Home-ros bu adada gömülmüştür); üç kente ve bir limana sahip olan Amorgos; iki kentli Ikaros.Andros’tan sonra, dört kentli Euboia Adası vardır; bu kentler Karystos, Eretria ve limanı, Khalkis ve limanı, Hestiaia ve lima-nı’dır. Euboia’nın Kenaios Burnu’ndaki Zeus Tapınağı’ndan Geraistos Burnu’ndaki Poseidon Tapınağı’na kadar adanın uzunluğu bin üç yüz elli stadia’dır; adanın genişliği ise dardır.
Aigaion Denizi’nde ise şu adalar bulunur: Eretria yanındaki Skyros adası ve kenti, iki kentli Ikos, üç kente ve bir limana sahip olan Peparet-hos; iki kente ve bir limana sahip olan Skiathos. Bu adalardan sonra, rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

59. BOIOTIALILAR. Atina’dan son-ra, Boiotia halkı vardır; bunlar da denize kadar devam eden bu bölgede iskan ederler. Burada [deniz kıyısı boyunca] ilk olarak Delion Tapınağı; Aulis Tapınağı, Euripos ve kalesi, Anthedon Kalesi yer alır; iç kesim-lerde ise Thebai, Thespiai, Orkhomenos kentleri bulunur. Bölgede ayrıca başka kentler de vardır. Boitoia teritoryumundaki Delion’dan, Lok-rislilerin sınırlarına kadar iki yüz elli stadia mesafe vardır.

60. LOKRISLİLER. Boiotialılardan sonra, Lokris halkı vardır. Euboia Adası’nın karşısındaki Lokris kentleri şunlardır: Larymna, Kynos, Opous, Alope; ayrıca birçok başka Lokris kenti de bulunur. Lokris teritoryumu boyunca deniz seyahati iki yüz stadia’dır.

61. PHOKISLİLER. Lokrislilerden sonra Phokisliler gelir; zira bunlar da bu denize kadar uzanırlar. Phokis Bölgesi’nde yer alan kentler şunlardır: Thronion, Knemis, Elateia, Pa-nopeus. Bölgenin iç kesiminde Phokislilerin başka kentleri de vardır. Phokislilerin teritoryumu boyunca deniz seyahati iki yüz stadia’dır.

62. MELIALILAR. Phokislilerden sonra, Melialılar ve Melia Körfezi vardır. (Bu körfezde Limodorialılar olarak adlandırılan yerleşimler şunlardır: Erineos, Boion, Kytinion). Burada Thermopylai, Trakhis, Oite, Herakleia ve Sperkheios Irmağı yer alır.

MALIALILAR. Melialılardan sonra, [Malia] halkı gelir. Malialıların kentlerinden ilki Lamia, sonuncusu ise Ekhinos’tur; Malialılar ayrıca körfezin başlangıcına kadarki alanda başka kentlere de sahiptirler. Malialıların teritoryumunun yukarı kısımlarında iç kesimlerden itibaren Ainianialılar komşudurlar ve Ainianialıların topraklarından Sperkheios Irmağı akar.

63. AKHAIALILAR. Malia Körfe-zi’nin dışında Akhaia Phthiotis halkı gelir: [Bunların teritoryumu bo-yunca] sol tarafa doğru yelken açınca Pagasetikos Körfezi’ne girilir, körfezin ortasına doğru ilerlendiğinde, Akhaioi kentleri şunlardır: Ant-rones, Larissa, Melitaia, Demetrion, Thebai; aynı zamanda Akhaialıların iç kesimlerde de başka kentleri vardır.

64. THESSALIA. Akhaialılardan sonra Thessalia Bölgesi iç kesimden itibaren deniz istikametine, Pagase-tikos Körfezi’ne doğru, otuz stadia’lık bir alana kadar daralarak iner. Deniz kıyısındaki Thessalia kentleri şunlardır: Amphanaion, Pagasai: iç kesimde Pherai, Larissa, Pharsalos, Kieron, Pelinnaion, Skotousa, Krannon. Thessalialıların iç kesimde başka kentleri de vardır. Thessalia Bölgesi iç kısımda Ainianialıların, Dolopialıların, Malialıların, Akhaia-lıların ve Tempelilerin topraklarına kadar Magnesialıların teritoryumunun üzerinde yer alır. Pagasetikos Körfezi’nin uzunluğu, körfezin ağzından Pasagailıların en iç kesimine kadardır, yelken açılarak öğleden önce varılır. Körfezin ağzı beş stadia genişliğindedir. Pagasetikos Körfezi’nde ayrıca Kikynethos Adası ve kenti yer alır.

65. MAGNESIALILAR. Magnesia halkı deniz kıyısında oturur ve kentleri şunlardır: Iolkos, Methone, Ko-rakai, Spalauthra, Olizon ve Isai Limanı. Pagasetikos Körfezi’nin dışında ise Meliboia, Rhizous, Eurymenai ve Myrai kentleri yer alır. İç kesimde ise bir Hellen halkı olan Perrhaibialılar ikamet ederler. Ambrakia’dan itibaren buraya kadar uzanan topraklar Hellas’tır: Ayrıca hemen hemen bütün deniz üzerindeki bu topraklarla Hellas’takiler benzerdir.

66. MAKEDONIA. Penetes Irma-ğı’ndan itibaren Makedon halkı ve Thermaios Körfezi gelir. Makedon-ya’nın ilk kenti Herakleion’dur; ardından Dion; Hellen kenti Pydna, gene bir Hellen kenti olan Methone ve Haliakmon Irmağı; Aloros kenti ve Lydias Irmağı vardır. [Makedonya’nın] kraliyet merkezi Pella’dır; bu kentten Lydias Irmağı boyunca yukarı doğru yelken açılabilir. Ardından Aksios Irmağı, Ekhedoros Irmağı; Therme kenti, Hellen kenti Aineia, açık denizin içlerine doğru uzanan büyük Pallene Burnu bulunur. Palle-ne’de sırasıyla şu Hellen kentleri yer alır: Kıstağın ortasında yer alan ve berzahı kapatan Potidaia; Mende, Aphytis, Thrambeïs, Skione ile Palle-ne’nin kutsal burnu Kanastraion.Kıstağın dışında yer alan kentler ise şunlardır: Olynthos, Mekyberna ve Sermylia Hellen kentleri ile Sermylikos Körfezi; Hellen kenti Torone ve limanı; Dion, Thyssos, Kleonai Hellen kentleri ile Athos Dağı; Akrothooi, Kharadrous, Olophyksos, Akanthos, Alapta, Arethousa Hellen kentleri ile Bolbe Gö-lü ve diğer bir Hellen kenti olan Apollonia. Makedonya Bölgesi’nin iç kesiminde ayrıca birçok başka kent vardır. Burası körfez şeklindedir; bu körfezlerin çevresinde deniz seyahati iki gün sürer. Makedonya’dan sonra Strymon Irmağı gelir; bu ırmak Makedonya ile Trakya bölgelerini birbirinden ayırır.

67. THRAKIA. Trakya, Strymon Ir-mağı’ndan itibaren Karadeniz’deki Istros (= Tuna) Irmağı’na kadar uza-nır. Trakya Bölgesi’ndeki Hellen kentleri şunlardır: Amphipolis, Phagres, Galepsos, Oisyme ile Thasosluların diğer ticaret merkezleri. Bu yerleşimlerin karşısında Thasos adası, kenti ve iki limanı vardır; bu li-manlardan biri kapanabilirdir. Rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum. Neapolis ile hemen aşağısında Atinalı Kallistratos tarafın-dan kurulmuş olan Hellen kenti Daton, ardından Nestos Irmağı, Abdera Kenti, Koudetos Irmağı ile Dikaia ve Maroneia kentleri gelir. Bu yerle-şimlerin karşısında Samothrake adası ve limanı uzanır. Samothrake’nin karşısında, anakarada Drys ve Zone ticaret merkezleri ile Hebros Irmağı ve onun üzerinde Douriskos Kalesi, Ainos kenti ve limanı, Trakya’daki Ainia Kalesi, Melas Körfezi, Melas Irmağı; bir ticaret merkezi olan De-ris, Kardialıların ticaret merkezi Kobrys ve diğer Kypasis yerleşimleri vardır. Melas Körfezi’nin aşağısında Imbros adası ve kenti ile Lemnos adası ve limanı uzanır. Rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum. Melas Körfezi’nden sonra, Trakya Khersonesos’u gelir ve bölgede yer alan kentler şunlardır: Kardia, Ide, Paion, Alopekonnesos, Araplos, Elaious, Madytos, Marmara Denizi’nin ağzının üzerinde yer alan Sestos; [ki buradan Asya Kıtası’na] altı stadia mesafe vardır. Ayrıca Aiks (= Keçi) Irmağı istikametinde Kressa, Krithote, Paktyë yerleşimleri bu-lunur. Buraya kadarki topraklar Trakya Khersonesos’udur. Paktyë’den Kardia’ya, boyundan–ayağa, bir denizden diğerine kadar kara yolu kırk stadia’dır; ayrıca bu ikisinin ortasında Agora isimli bir yerleşim bulunur. Kardia’dan itibaren Elaious’a doğru (çünkü burası en uzun kısmıdır) Khersonesos’un uzunluğu dört yüz stadia’dır. Khersonesos’tan sonra gelen Trakya kaleleri sırasıyla şunlardır: İlk olarak Leuke Burnu gelir, ardından Teiristasis, Herakleia, Ganos, Ganiai, Neon Suru (= Yeni Kale), Perinthos kenti ve limanı; Daminon Kalesi, Selymbria kenti ve limanı. Buradan itibaren Karadeniz’in ağzına kadar beş yüz stadia mesafe vardır. Anaplous olarak adlandırılan yerden İstanbul Boğazı’na kadar yelken açınca Hieron’a [tapınağına] gelinir. Hieron’dan itibaren Kara-deniz’in ağzının genişliği yedi stadia’dır. Karadeniz’in Trakya sahille-rindeki Hellen kentleri şunlardır: Apollonia, Mesembria, Odessopolis, Kallatis ve Istros Irmağı. Trakya’nın Strymon Irmağı’ndan itibaren deniz seyahati Sestos’a kadar iki gün ve iki gece, Sestos’tan itibaren Kara-deniz’in ağzına kadar iki gün ve iki gece, [Karadeniz’in] ağzından itiba-ren Istros Irmağı’na kadar ise üç gün ve üç gece boyunca sürer. Trak-ya’nın Strymon Irmağı’ndan itibaren Istros Irmağı’na kadarki toplam deniz seyahati sekiz gün ve sekiz gecedir.

68. SKYTHIA. TAURISLİLER. (İs-kit. Taurisliler) Trakya’dan sonra İskit halkı gelir ve bu bölgedeki Hellen kentleri şunlardır: Tyris Irmağı, Nikonion kenti ve Ophiousa kenti. İskit teritoryumunun üzerinde anakaranın ucunda Tauris halkı ikamet eder; ve burası deniz istikametinde bir burundur. Tauris [Kherrhonesos’unda] oturan Hellenler ise şunlardır: Bir ticaret limanı olan Kherrhonesos; Tauris Bölgesi’nin burnunda yer alan Krioumetopon (Koç başı/Karadje). Bu yerleşimlerden sonra, tekrar İskitler yaşarlar; ayrıca burada yer alan Hellen kentleri şunlardır: Theudosia, Kytaia ve Nymphaia, Pantikapaion, Myrmekeion. Tuna Irmağı’ndan itibaren direkt olarak Krioumetopon’a kadarki deniz seyahati üç gün ve üç gece boyunca sürer; söz konusu yolculuk karadan bunun iki katıdır; çünkü burası bir körfezdir. Bu körfezde Akhilleus için kutsal sayılan terk edilmiş Leuke adında bir ada vardır. Krioumetopon’dan itibaren Pantikapaion’a deniz seyahati bir gün ve bir gece sürer; Pantikapaion’dan itibaren Maiotis (Azak) Gölü’nün ağzına kadar yirmi stadia’dır. Maiotis Gölü’nün Karadeniz’in yarısı olduğu söylenir. Maiotis Gölü’ne (= Azak Denizi) direkt olarak yelken açıldığında ise sol tarafta İskitler yer alır: Zira denizden uzakta, Maiotis Gölü’ne doğru, Taurike’nin yukarı taraflarındaki bölgeyi İskitler iskan ederler.

SYRMATAI (Sarmatlar). [İskitlerden sonra Sarmat] halkı ve Asya ile Avrupa kıtalarını ayıran Tanaïs Irmağı [vardır].

69. BÜTÜN AVRUPA’NIN SEY-RÜSEFERİ.
Avrupa’daki Herakles sütunlarından itibaren, kara boyunca yer alan körfezlerin etrafında sözü edilen deniz seyahatinin, kaç gün ve kaç gece ile ne kadar stadia’ya gün başına beş yüz stadia’ya olmak üzere eşit ol-duğu yazılmış olup, Avrupa’nın sahilleri boyunca deniz seyahati, Kara-deniz’in yarısı Maiotis Gölü’ne eşittir yüz elli üç gün sürer.

Avrupa’daki en büyük ırmaklar Tanaïs, Istros ve Rhodanos’tur.

ASIA
70. SAUROMATLAR. Tanaïs Irmağı’ndan itibaren, Asya başlar ve Karadeniz’de ikamet eden ilk halk Sarmatlardır. Sarmatların arasında ise öyle bir halk vardır ki, kadınlar tarafından yönetilir.

71. MAIOTAI. Kadınlar tarafından yönetilen bu halklara Maiotai kavmi komşudur.

72. SINDOI. Maiotai kavminden son-ra Sindoi halkı gelir; zira bunların teritoryumu Maiotis Gölü’nün ötesine doğru uzanır. Buralarda şu Hellen kentleri yer alır; Phanagoras kenti, Kepoi (= Bahçeler), Sindike Limanı ve Patous.

73. KERKETAI. Sindike Lima-nı’ndan sonra, Kerketai halkı vardır.

74. [TORETAI. Kerketai’dan sonra, Toretai halkı gelir] ayrıca bir Hellen kenti olan Torikos ve bir liman gelir.

75. AKHAIALILAR. Toretai’dan sonra Akhaia halkı yer alır.

76. HENIOKHOI. Akhaia’dan sonra Heniokhoi halkı gelir.

77. [KORAKSOI. Heniokhoi’dan sonra Koraksoi halkı vardır].

78. KOLIKE. Koraksoi’dan sonra Kolike halkı vardır.

79. MELANKHLAINOI [Siyahpele-rinliler]. Kolike’den sonra Melankhlainoi halkı yer alır, ayrıca onların topraklarında Metasoris ve Aigipios ırmakları akar.

80. GELONLAR. Melankhlainoi’dan sonra Gelon halkı gelir.

81. KOLKHİSLİLER. Bunlardan sonra Kolkhis halkı, Dioskourias ve Gyenos Hellen kentleri ile Gyenos, Kherobios, Arios, Phasis ırmakları vardır. Bir Hellen kenti olan Phasis ve ırmak boyunca yukarıya, bir zamanlar orada Medeia’nın yaşadığı, barbarların büyük bir kentine doğru 180 stadia deniz seyahati yapıldı-ğında Rhis, Isis, Leston ve Apsaros ırmakları yer alır.

82. BYZERES. Kolkhoi’dan sonra Byzeres halkı ve Daranoiların ırmağı ile Arion Irmağı bulunur.

83. EKEKHEIRIEIS [Barışelçileri?]. Byzeres’den sonra, Ekekheirieis halkı ve Pordanis ve Arabis ırmakları ile Limne [Göl] kenti ve bir Hellen kenti olan Odeinios bulunmaktadır.

84. BEKHEIRIKE. Ekekheirieis’ten sonra Bekheiroi halkı; Bekheirikos Limanı; Hellen kenti Bekheirias gelir.

85. MAKROKEPHALOI [Büyükka-falılar]. Bekheiroi’dan sonra Makrokephaloi halkı ve Psoron Limanı ve bir Hellen kenti olan Trapezous vardır.

86. MOSSYNOIKOI [Kuleler-de/ahşap evlerdeikamet edenler]. Makrokephaloi’dan sonra Mossynoikoi halkı ve Zephyrios Limanı; Hellen kenti Khoirades; Areos Adası gelir. Bu insanlar dağlarda ikamet ederler.

87. TIBARENOI. Mossynoi’dan son-ra, Tibarenoi halkı gelir.

88. KHALYPSLÜLER. Tibare-noi’dan sonra, Khalyps halkı vardır. Ardından kapanabilir bir liman olan Genetes, bir Hellen kenti Stameneia ve gene bir Hellen akropolis’i Iasonia gelir.

89. ASSYRIA. Khalyps’ten sonra Assyria halkı vardır. Ayrıca Thermodon Irmağı ve bir Hellen kenti Themiskyra; Lykastos Irmağı ve Hellen kenti; Halys Irmağı, Hellen kentleri Karoussa, Sinope, Kerasous ve Okherainos Irmağı; Harmene Hellen kenti ve limanı; Tetrakis Hellen kenti bulunur.

90. PAPHLAGONIA. Assyria’dan sonra Paphlagonia halkı ikamet eder. Orada Stephane Limanı; Koloussa; Kinolis; Karambis; Kytoris ve Sesamos Hellen kentleri ile Parthenios Irmağı; Hellen kenti Tieion ve limanı ile Psylla ve Kallikhoros ırmakları vardır.

91. MARIANDYNIALILAR. Paph-lagonialılardan sonra, Mariandynia halkı gelir. Burada bir Hellen kenti Herakleia ve Lykos Irmağı ile diğer bir ırmak olan Hypios akar.

92. BITHYNIALILAR. Mariandy-nialılardan sonra Trakya Bithynialıları halkı vardır. Ardından Sangarios Irmağı ile diğer bir ırmak olan Artanes, (üzerinde Herakleialıların yaşa-dığı) Tynias Adası ve Rhebas Irmağı gelir. Ardından direkt olarak bu şekilde ilerlenince ve daha önce sözünü etmiş olduğumuz Karadeniz’in ağzındaki tapınak yer alır. Bu tapınaktan sonra, Trakya dışındaki Khal-kedon kenti ve ondan sonra Olbia Körfezi’ne gelinir. Mariandynialıların topraklarından Olbia Körfezi’nin sonuna kadarki sahil yolculuğu (çünkü Bithynialıların Trakyası bu derece büyüktür) üç gün alır. Karadeniz’in ağzından Maiotis Gölü’nün ağzına kadarki, deniz seyahati ve de Avru-pa’dan ve Asya’ya uzanan seyahat hemen hemen eşit mesafededir.

93. MYSIA. Trakya’dan sonra Mysia halkı gelir. Olbia Körfezi’nin soluna doğru yelken açınca Kios Körfe-zi’ne ve Kios’a kadar ulaşılır. Mysia bir sahil şerididir. İçinde yer alan Hellen kentleri şu şekildedir: Olbia ve limanı, Kallipolis ve limanı, Kios Körfezi’nin burnu ve solunda Kios kenti ile Kios Irmağı. Mysia’dan Kios’a doğru sahil boyunca deniz seyahati bir gün sürer.

94. PHRYGIA. Mysia’dan sonra Phrygia halkı vardır ve Hellen kentleri şu şekildedir: Myrleia ve Rhyndakos Irmağı ile üzerindeki Besbikos Adası, Plakia kenti ve kıstak üzerinde kıstağı kapatan Kyzikos ve kıstağın içindeki Artake kenti. Bundan sonra bir ada ve Prokonnesos kenti vardır ve diğer bir ada olan iyi limanlı Elaphonnesos: Prokonnesoslular burayı ekerler. Anakara üzerinde ise, Priapos; Parion; Lampsakos; Perkote ile Abydos kenti yer alır ve (Abydos) karşısındaki Sestos kentiyle Propontis’in ağzını oluştu-rur.

95. TROAS. Buradan itibaren Troas başlar ve bölgedeki Hellen kentleri şu şekildedir: Dardanos, Rhoiteion, Ilion (denizden yirmi beş stadia uzaklıktadır) ve orada Skamandros Ir-mağı akar. Ayrıca bu yerlerin karşısında Tenedos adası ve limanı uzanır, gök bilimci Kleostratos oralıdır. Anakarada ise Sige, Akhilleion, Akhai-alıların Krateres [Şarap karıştırma çanağı (kenti)], Kolonai, Larissa, Hamaksitos kentleri ile bir zamanlar Khryses’in rahiplik yaptığı Apol-lon’un tapınağı vardır.

96. AIOLIS. Burası Aiolis teritoryu-mu olarak da adlandırılır. Bölgede denize yakın Aiolis kentleri şunlardır; ….. Kebren, Skepsis, Neandreia, Pityeia. Sahil boyunca deniz seyahati Phrygia’nın Mysia’sından Antandros’a kadar …..

97. LESBOS. Bu kentlerin karşısında Aiolis’in Lesbos Adası yer alır. Adanın sahip olduğu beş kent şu şekil-dedir; Methymna, Antissa, Eresos, Pyrrha ve limanı ile iki limana sahip olan Mitylene. Lesbos’un hemen yanında ise bir ada ve kent vardır ve bunun adı da Pordoselene’dir. Denize yakın adalardan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

98. LYDIA. Antandros’dan itibaren ve Aiolis teritoryumunun güneyi (aşağısı) önceleri Teuthrania’ya kadar Mysia toprağıydı; fakat şimdi Lydia’ya aittir. Mysialılar ise anakaranın kuzeyine (içlerine) doğru göç etmişlerdir. Burada ve Lydia’da yer alan Hellen kentleri şunlardır; içinde kutsal [Artemis] tapınağı olan Astyra ve Adramyttion. Lesbos teritoryumu ve bunun üzerinde Khios Adası’na ait topraklar ve Atarneus kenti bulunur, ayrıca buraların güneyinde (altında) deniz kıyısında Pitane Limanı ve Kaïkos Irmağı vardır. Pitane’den sonra Elaia, Gryneion ve Akhaların limanı gelir; burada Akhaların Telephos’a karşı ya sefere çıkılması ya da bu fikirden vazgeçilmesi konusunda karar vermiş oldukları söylenir; ardından Myrina kenti ve limanı, Kyme ve limanı (ayrıca Kyme’nin üzerinde içerilerde Hellen kenti Aigai vardır), Leukai ile limanları; Homeros’un vatanı Smyrna; Phokaia ve limanı ile Hermos Irmağı, Klazomenai ve limanı, Erythrai ve limanı yer alır. Bunların yanında Khios Adası ve limanı vardır. Tekrar anakaraya dönüyorum. Gerai kenti ve limanı, Teos kenti ve limanı, Lebedos, iç kesimdeki Kolophon, Notion ve limanı, Apollon Klarios’un kutsal alanı, Kaÿstros Irmağı, Ephesos ve limanı, Marathesion ve anakaradaki Hellen kenti Magnesia; Anaia, Panionion, Erasistratios, Kharadrous, Phokaia, Akadamis, Mykale; bu yerler Samos teritoryumuna dahildir. Mykale’den önce Samos Adası vardır, kente ve kapanabilir bir limana sahiptir. Bu ada Khios’tan daha ufak değildir. Buradan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum. Mykale’nin üzerinde iki limana sahip Priene kenti vardır, bunlardan biri kapanabilir limandır; ardından Maiandros Irmağı gelir. Mysia ve Lydia’nın, Astyra’dan itibaren Maiandros Irmağı’na kadarki sahilden deniz seyahati, iki gün ve bir gece sürer.

99. KARIA. Lydia’dan sonra Karia halkı gelir ve bölgedeki Hellen kentleri şunlardır: Herakleia, sonra Mile-tos, ardından Myndos ve limanı, Halikarnassos ve kapanabilir limanı ve adanın çevresinde diğer bir liman ve bir ırmak, Kalymna Adası; Kay-randa adası, kenti ve limanı (bu insanlar Karialıdır), Kos adası, kenti ve kapanabilir limanı. Bu yerler Karia’nın Keramiakos Körfezi civarındadır ve Nisyros adası ve limanı. Tekrar anakaraya dönüyorum. Triopion kutsal burnu, Hellen kenti Knidos ve Rhodosluların anakaradaki toprak-ları, Karia kenti Kaunos ve kapanabilir limanı ve Kryassos Burnu. Bunun yanında Rhodos adası ve kenti; ayrıca adanın içindeki üç eski kent şunlardır: Ialysos, Lindos, Kameiros. Dahası Rhodos’un yakınında, içle-rinde yerleşim olan şu adalar vardır: Khalkeia, Telos, Kasos, Karpathos; bu üç kentlidir. Ve Karia’nın Maiandros Irmağı’ndan Karia Bölgesi’nin burnu Kryassos’a kadar sahil boyunca deniz seyahati iki gün sürer. Bu-radan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

100. LYKIA. Karia’dan itibaren Ly-kia halkı gelir ve Lykia kentleri şunlardır: Telmessos ve limanı, arasından [Ksanthos kentine] ulaşımı sağlayan Ksanthos Irmağı ve bir limanı da olan Patara kenti: Phellos kenti ve limanı: bu boyda Rhodosluların Megiste Adası vardır; ırmak boyunca gemiyle gidilebilecek Limyra ken-ti; daha sonra Gagai kenti, sonra Khelidonia Burnu, iki ada ve Dionysias Adası, bir burun ve Siderous Limanı. Buranın üzerinde, dağda Hephais-tos’un kutsal alanı ve topraktan kendiliğinden çıkıp da yanan ve hiç sönmeyen çokça ateş vardır. Ve eğer denizden yukarı (kuzeye) doğru gidilirse Phaselis kenti ve limanı (bu bir körfezdir) ve Idyros kenti, Lyrnateia Adası, Olbia, Magydos ve Katarrhaktes Irmağı, Perge kenti ve Artemis Tapınağı gelir. [Karia’dan] itibaren Lykia’ya sahil boyu direkt deniz seyahati […] gün ve gecedir. Karadan yolculuk ise bunun iki katı-dır; çünkü körfez şeklindedir.

101. PAMPHYLIA. Lykia’dan sonra Pamphylia halkı gelir ve kentleri şunlardır: Aspendos kenti; bu kente doğru ırmakyukarı yelken açılarak gidilir; bu ırmak Eurymedon’dur; ardından Sillyon kenti; diğer bir kent olan Kymelilerin kolonisi Side ve limanı gelir. Pamphylia’dan Perge kentine sahil boyu deniz seyahati yarım gün sürer. Pamphylia’nın diğer kentleri ise Kibyra ve ardından Korakesion’dur.

102. KILIKIA. Pamphylia’dan sonra, Kilikia halkı gelir ve Kilikia Bölgesi’nde şu kentler vardır: Selinous, Kharadrous kenti ve limanı, Anemourion Burnu ve kenti, Nagidos kenti [ki bu kent] bir adaya sahiptir. Seton’a doğru Poseideion Limanı, Salon, Myous, Kelenderis kenti ve limanı, Aphrodisios ve diğer bir liman; Holmoi Hellen kenti [… stadia] uzaklıktadır. Terk edilmiş Sarpedon kenti ve ırmağı, Hellen kenti Soloi, Zephyrion kenti, Pyramos Irmağı ve Mallos kenti, ki bu kente yukarı doğru ırmak üzerinden yelken açılır, ticaret limanı Adana ve Fenikelilerin Myriandos Limanı ile Thapsakos Irmağı yer alır. Kilikia’dan sahil boyunca deniz seyahati, Pamphylia’nın sınırlarından Thapsakos Irmağı’na kadar üç gün iki gecedir. Ayrıca Ka-radeniz’deki Sinope’den anakara içinden geçerek Kilikia’nın Soloi ken-tine kadar bir denizden (Karadeniz) diğer denize (Akdeniz) kara yolu ise beş gün sürer.

103. KYPROS [Kıbrıs]. Kilikia’nın karşısında ise, Kıbrıs Adası vardır ve adadaki kentler şunlardır: Kışın kapanabilen bir limana sahip olan Hellen kenti Salamis, Karpaseia, Keryneia, Fenikelilerin Lepethis kenti, Soloi (bu kent kışlanabilir bir limana sahiptir), Hellen kenti Marion, Amathous (bunlar adanın yerlile-ridir); bütün bu kentler terk edilmiş limanlara sahiptirler. Ayrıca adanın iç kesimlerinde barbarların başka kentleri de mevcuttur. Buradan rotamı çeviriyor ve tekrar anakaraya dönüyorum.

104. SYRIA VE PHOINIKE. Kili-kia’dan sonra Suriye halkı gelir. Ayrıca Suriye’de denizin sahil kesi-minde Fenike halkı ikamet eder, burası dar bir şerittir, denizden mesafesi kırk stadia’dan daha azdır ve bazı kesimlerde bu mesafe on stadia genişliğinde bile değildir. Thapsakos Irmağı’ndan itibaren Fenikelilerin Tripolis’i başlar, Arados adası ve limanı, Tyros’un kraliyet merkezidir ve karadan yaklaşık sekiz stadia mesafededir ve yarımadada diğer bir kent olan Tripolis (üçkent) yer alır; bu kentler Arados, Tyros ve Sidon’dur: Üç kent de aynıdır ve her bir kentin kendine özgün sur duvarı ve kalesi vardır; ayrıca Tanrı’nın Yüzü Dağı, Trieres [kenti] ve limanı, Berytos kenti ve limanı, Borinos, Porphyreus (Purpuracıların) kenti, Sidon kenti ve kapanabilir limanı; Sidonluların Orhnithes (Kuşlar) kenti (Leones (Aslanların) kentinden Orhnithes (Kuşların) kentine kadar …), Tyrosluların kenti Sarapta, diğer bir kent de surların içinde limanı olan Tyros’tur ve bu ada Tyrosluların kraliyet merkezidir ve denizden üç stadia mesafededir:

[Kodeks sayfa 93]. Palaityros kenti ve ırmağı [ki o ırmak] kentin ortasından akar ve [Ekdipposların] kenti ve ırmağı, Ake kenti, Tyrosluların kentinden dışındadır: Zeus’un kutsal [Karmelos] Dağı; Sidonluların kenti Arados … ve Tyrelilerin ırmağı, Sidonluların kenti Doros, [Ioppe kenti]; Androm[eda’nın deniz canavarı için] burada çarmıha gerilmiş olduğunu söylerler; ardından Tyrelilerin [Aska]lon kenti ve kraliyet merkezi gelir. Burası Syria [Koile’nin sınırı-dır]. Syria Koile’nin [Thapsakos Irmağı’ndan itibaren] Askalon’a sahil boyunca deniz seyahati iki bin yedi yüz stadia’dır.

A[RABIA.[Arabistan] Syria’dan son-ra Arap] halkı gelir, bunlar atlı göçebelerdir. Koyun, keçi, …… deve [etc. gibi her çeşit hay]vanı [güderler]. Deve ise, …… ……………………….. en çok …….. Mısır’da ……………………………………………….. orada ……….. vardır, …den dışında …………… [dı]şında den[iz] …………..…….. [de]niz ………………………….. . ve …..…………. ……………………. ………………………. ……………….. ……… …….. [sahil boyunca deniz seyahati] …..

[Kodeks sayfa 94]. …[A]rabistan’dan ise bizzat Suriye’nin sınırlarından itibaren [Nil Irmağı’nın] Pelou-sion’daki ağzına kadar, zira burası Arabia’nın dağıdır ve bin üç yüz sta-dia’dır ………. Mısır’ın [A]rabistanı Nil Irmağı’nın dışına kadarki ora-dan Ara…. Mısırlılar; onlar ise haraç getirirler Aigy…….. daima Araplar için …..

AIGYPTOS (Mısır). [Arabia’dan sonra Aigyptos] halkı gelir ve bölgedeki kentler [şunlardır: Pelousion kenti ile teritoryumu limanı] ve kraliyet merkezi; ki orası [Pelousion, Nil Irmağı’nın] ağzındadır, ilk ağız Arabistan’ın [bir dağı; ikinci ağız Tanikon olup, üzerinde krali bir kent vardır]; üçüncü [ağız Mendesion ve kentidir; dördüncü ağız Phatniti]kon; beşinci ağız Sebenny[tikon ve Sebennytos kenti; Boutos Gölü, orada bir kent ve krali merkez yer alır; altıncı ağız Bolbitikon ve krali kenti; yedinci ağız [Kanobikon ve Thonis kenti: Bunlardan sonra bir göl bulunur] ismi [Mareia’dır. Artık bu göl ise, bizzat] Afrika’dadır…….. ve ……….. tavsiye ……….. {burada birkaç? satırlık boşluk olmakla birlikte Nil Irmağı’ndan söz edilmiş olsa gerektir}.

[Kodeks sayfa 95]. ve Pelousiakon. Ayrıca yeniden ikiye ayrılır. Ve Sebennytikos, bir kolu Mendesion isti-kametine doğrudur, diğeri ise deniz istikametindedir; Mendesion’dan itibaren Phatnitikon Ağzı’na doğrudur; Pelousiakon’dan itibaren Tani-kon Ağzı’na. Kanopikos’tan itibaren Sebennytikon Gölü’ne kadar ve Bolbitinon Ağzı’na kadar gölden akar. Mısır’daki göllerin büyük bir bölümü ve bataklıklar deniz kenarında yer almaktadır. Mısır dış görünü-şü bakımından (çift taraflı) balta şekline benzer gibidir. Zira deniz kıyısı geniş, iç kesimleri daha dar ve bizzat Memphis yakınları ise en dar kıs-mıdır; bundan sonra, Memphis’ten itibaren daha iç kesimlere doğru gi-dince daha genişler, daha yukarı kısımlarda ise son derece geniştir. Mı-sır’ın Memphis’ten daha yukarı kısmı, deniz kıyısına oranla en geniş yeridir. Kanopikon Ağzı Asya ile Afrika kıtalarını birbirinden ayırır. Mısır’ın Pelousion Ağzı’ndan […] deniz kıyısı boyunca seyahat bin üç yüz stadia’dır. Asya’nın çevresinin deniz yoluyla seyahati (zira etrafı yuvarlak bir şekle sahiptir), aynı şekilde Avrupa’nın çevresi hesaplanarak yazılmıştır, seksen yedi gün sürer. Kanopikon Ağzı’nın üzerinde, Kanopos adında terk edilmiş bir ada vardır; o adada Menelaos’un anıtı bulunur, Troya’dan bir dümencinin adı Kanopos’tur, burada ölmüştür. Ayrıca Mısırlılar hem de bu civarlardaki komşuları Pelousios’un Ka-sios’la ilişkili olduğunu ve Kanopos’un ise dümencinin anıtın yer aldığı adayla bağlantılı olduğunu söylerler.

AFRİKA
107. Nil Irmağı’nın Kanopikon Ağzı’ndan itibaren Afrika baş-lar.

ADYRMAKHIDAI. Adyrmakhidai bir Afrika halkıdır. Thonis’ten itibaren iyi limanlara sahip olmasına karşın içinde su olmayan, terk edilmiş Pharos Adası’na kadarki deniz seyahati yüz elli stadia’dır. Pharos Adası’nda birçok liman vardır. Suyu ise Mareia Gölü’nden tedarik ederler: Zira bu su içelebilirdir. Pharos’tan göle doğru gemiyle ırmak boyunca deniz yolculuğu kısa sürer. Burada bir yarımada ve liman bulunur; buraya sahil boyunca deniz seyahati iki yüz stadia’dır. Yarımadadan sonra, Plinthinos Körfezi vardır. Bu körfe-zin ağzından Leuke Burnu’na deniz seyahati bir gün ve gece sürer; Plinthinos Körfezi’nin en iç kısmına ise bu sürenin iki katı zamanda varılır. İnsanlar burada bir daire şeklinde otururlar. Leuke Burnu’ndan Laodamanteion Limanı’na deniz yolculuğu yarım gündür. Laodamante-ion Limanı’ndan Paraitonion Limanı’na deniz yolculuğu yarım gündür. Burada Apis kenti vardır. Bu bakımdan, buraya kadarki toprakları Mı-sırlılar yönetirler.

108. MARMARIDAI. Apis’ten itiba-ren Hesperides’e kadarki topraklarda Afrikalıların Marmaridai halkı yaşar. Apis’ten Tyndarios kayalarına deniz yolculuğu bir gündür. Ve Tyndarios kayalarından itibaren Plynoi Limanı’na yelken açmak da bir gün sürer. Plynoi’dan itibaren Büyük Petras’a deniz seyahati yarım gündür. Petras’tan itibaren Menelaion’a deniz yolculuğu bir gündür. Menelaion’dan itibaren Kyrthaneion’a bir günde yelken açılır. Kyrtha-neion’dan itibaren, Antipygos Limanı’na deniz seyahati yarım gün sürer. Antipygos’tan itibaren, Küçük Petras Limanı’na deniz yolculuğu yarım gündür. Küçük Petras’tan itibaren Akhil(l)eus Yarımadası limanına (bu topraklar Kyrenelilerin teritoryumuna aittir), deniz seyahati bir gün sürer. Petras’ın ve yarımadanın ortasında Aedonia ve Plateiai Adaları vardır. Bu adaların önlerinde gemiler için demirleme yerleri vardır. Buradan itibaren silphion’un (= Ferula tingitana, Kyrene’de yetişen ve ihraç edilen bir bitki) yetiştirildiği [topraklar] başlar: Yarımadadan itibaren Hesperides’in iç kısımlarına kadar ilerlenir, karadan bu yolculuk yaklaşık bin beş yüz stadia’dır. Aphrodisias Adası gemilerin demirleme yeridir; [sonra] Naustathmos Limanı [gelir]. Yarımadadan yelken açınca bir gün, Naustathmos’tan itibaren ise, Kyrene Limanı’na doğru seyrüsefer yüz stadia sürer. Limandan itibaren Kyrene’ye seksen stadia mesafe vardır. Kyrene kenti ise iç kısımda yer alır. Bu limanlar daima demir atmaya/karaya çıkmaya müsaittir. Bunların haricinde adacıkların altla-rında gemiler için başka sığınaklar, demirleme yerleri ve bu güzergah arasındaki topraklarda birçok burunlar vardır. Kyrene Limanı’ndan Bar-ka Limanı’na kadar beş yüz stadia mesafe vardır. Barkalıların kenti de-nize yüz stadia mesafededir. Barka Limanı’ndan Hesperides’e kadar altı yüz yirmi stadia’dır. Kyrene’den itibaren de limanlar mevcuttur ve bu-radan Hesperideslere kadar dağılmış yerler şunlardır: Phykous Körfezi; buradan içerisi Hesperideslerin bahçesidir. Bu mevki on sekiz kulaç yüksekliğindedir, tam olarak yuvarlaktır, hiçbir yerde meyilini düşürmez; genişlik ve uzunluk bakımından, her taraftan iki stadia genişliğindedir, daha az değil. Burası birbiri üzerine geçmiş ağaçlarla son derece gölgeliktir, öyle ki son derece sık [bitki örtüsüne] sahiptir. Bu bahçede lotus, her çeşit elma ağaçları, narlar, armutlar, çilekler, dutlar, asmalar, mersin ağaçları, defneler, sarmaşıklar, zeytin ağaçları, yabani zeytinler, badem ve ceviz ağaçları vardır. Yöre içindeki yerleşimlerden söz edil-memiştir, Ampelos (Asma) ve Apios (Armut) bahçenin yanındadır ve birinin diğerine mesafesi otuz stadia’dır; yarımadada birçok bahçe var-dır; Zenertis; Taukheira; Kaukalos Köyü; Hesperides kenti ve limanı ve Ekkeios kentinin üzerinde bir ırmak yer alır. Bu yerlerden sonra, Anti-deslilerin yarımadasından itibaren Hesperides’e kadar bazıları Kyreneli-ler bazıları ise Barkalılardır.

109. NASAMONES VE MAKAI. Hesperides’ten itibaren, Syrtis adında büyük bir körfez vardır ve söy-lendiği üzere, bu körfez yaklaşık beş bin stadia [uzunluğunda] tahmin edilebilir. Hesperides’ten itibaren [körfezin] karşı tarafındaki Neapolis [Yeni kent] istikametine doğru deniz seyahati üç gün ve üç gece sürer. Afrikalıların Nasamones halkı bu [körfezin] etrafında, sol tarafın en iç kısımlara kadarki alanlarında ikamet ederler. Makai halkı Syrtis kıyısında Syrtis Irmağı ağzına kadar sözü edilen Afrikalılara komşudur. Hespe-rides’ten itibaren Syrtis istikametine doğru herhangi bir kişi yelken açtı-ğında Herakles kum yığınlarına gelir; Drepanon bunlara bitişiktir, burada üç tane Pontiai Adası vardır, bunlardan bazıları Leukai (Beyaz) Adalar olarak adlandırılır. Syrtis’in en çukur kısmında (en iç kesiminde) Philanos’un sunakları vardır; [ayrıca] Syrtis’te bir liman kenti ve Am-mon’un kutsal koruluğu […] yer alır. Bundan sonra Syrtis’in yanında ikamet eden Makai [halkı] deniz kenarında hayvanlarını ahırlarında tu-tarak kışlarlar, yazın ise suların çekilmesiyle, kendileriyle birlikte hay-vanlarını da yanlarına alarak iç kısımlara doğru göçerler. Syrtis’ten sonra, [Syrtis’in dışında] Kinyps adlı güzel bir yöre ve kent vardır ve terk edilmiştir. Neapolis kentinden itibaren Syrtis’e [her yönden] seksen stadia mesafe bulunur; bunların aşağısında ise, Kinyps Irmağı ve ırmak istikametine doğru alt kısımda bir ada yer alır. Syrtis’in iç kısmından Hesperideslerin Philainos sunakları istikametine, körfezin en iç kesimle-rine olan uzaklığı üç gün ve üç gece; Kinyps Irmağı’ndan itibaren Leuke Adaları’na gitmek ise dört gün ve dört gece süren bir deniz yolculuğu gerektirir.

110. LOTUSYİYİCİLERİ. Syrtis [Maior]’un hemen dışından, diğer Syrtis [Minor]’un ağzına kadar uzanan topraklarda Lotusyiyicileri halkı yaşar. Bu insanlar lotusu yiyecek ve içecek olarak kullanırlar. Neapolis (Lepis Magna) kentinden sonra Graphara kenti Kartaca topraklarındadır. Neapolis kentinden itibaren, buraya (Graphara’ya) sahil boyunca deniz seyahati mesafesi bir gündür. Graphara kentinden sonra, Abrotonon kenti ve limanı gelir. Grapha-ra’dan itibaren sahil boyunca deniz yolculuğu bir gündür. Abroto-non’dan sonra Tarikheiai, kent ve limanı gelir. Abrotonon’dan itibaren sahil boyunca deniz yolculuğu bir gün sürer. Bu yerlerden itibaren, Lo-tusyiyicilerden sonra, Tarikheiai’ın aşağı tarafında Brakheion adlı bir ada vardır. Bizzat bu ada üç yüz stadia uzunluğundadır, genişliği ise, biraz daha azdır. Anakaradan uzaklığı, yaklaşık üç stadia’dır. Bu adada lotus yetiştirir ve bu lotusu yerler; diğer bir çeşidinden ise şarap yaparlar. Lotus’un meyvesi boyutu bakımından çilek büyüklüğündedir. Ayrıca yabani zeytin ağaçlarından çok miktarda zeytinyağı yaparlar. Bu ada çok miktarda buğday ve arpa ürünü verir. Zira ada bereketli toprağa sahiptir. Tarikheiai’dan Brakheion Adası’na deniz seyahati bir gündür. Bu adadan sonra Epikhos kentine gelinir. Brakheion Adası’ndan Epikhos’a deniz seyahati yarım gün sürer. Eskhides’ten itibaren [Makomada’ya ya da Neapolis’e] bir günde yelken açılır ve onun hemen üzerinde terk edilmiş bir ada vardır. Buradan sonra, Kerkinitis Adası ile kenti ve ondan sonra Thapsos kenti gelir. Kerkinitis’ten itibaren, Thapsos’a sahil boyunca deniz seyahati bir buçuk gün sürer. Thapsos’tan [ve] Küçük [Leptis’ten] itibaren, büyük bir körfez içinde Adrymetos kenti yer alır, burada Syrtis Minor, Kerkinitis olarak adlandırılır ve buranın çevresi iki bin stadia olmasına karşın diğer Syrtis’ten çok daha tehlikeli ve çok daha yelken açılması zor [bir körfezdir]. Bu Syrtis’te Tritonis olarak adlandırılan bir ada [ve gölcük] ile Triton Irmağı yer alır ve tam burada Athena Tritonis’in tapınağı vardır. Göl küçük bir ağza sahiptir ve Trito-nis Adası ağzın hemen girişindedir; bu yüzden medcezir olduğunda ve bazen göl içine yelken açılması imkansız gibi görünür. Bu göl oldukça büyüktür ve çevresi bin stadia’dır. Gölün çevresinde bütün Afrika halk-ları ikamet eder. Ayrıca bunun ötesinde gün batımı istikametinde bir kent vardır; bütün bu insanlar Afrikalılar, söylendiği üzere kumral, tu-tumlu ve son derece güzeldir. Toprakları mükemmel ve çok verimlidir. Bunun yanı sıra yanlarında büyük ve çok sayıda hayvanları vardır; bu bakımdan son derece zengindirler (ve çok güzeldirler). Bu Syrtis’ten sonra, Neapolis kenti gelir. Adrymetos’tan itibaren Neapolis’e sahil boyunca deniz seyahati bir gün sürer. Neapolis’ten sonra, Hermaion Burnu ve kenti vardır. Neapolis’ten itibaren sahil boyunca deniz seyahati bir buçuk gündür. Ayrıca Neapolis’ten itibaren, denizin diğer yakasına, Kartaca istikametine doğru uzanan kıstak [üzerinden yapılacak kara yolculuğu] yüz seksen stadia’dır. Zira burası bir burun ve bunun arasın-daki bir berzahtır. [Kıstaktan hemen sonraki] ırmaktan, Kartaca’ya sahil boyunca deniz seyahati yarım gün sürer. Kartacalıların ülkesi ise bir körfez içindedir.

111. KARTACA. Berzah’tan sonra Fenikelilerin kenti ve limanı Kartaca gelir. Hermaion Burnu’ndan itiba-ren, Kartaca’ya sahil boyunca deniz seyahati yarım gün sürer. Hermaion Burnu’ndan biraz ileride adacıklar yer alır, bunlar Pontia ve Kosyros adalarıdır. Hermaion’dan Kosyros’a bir günde yelken açılır. Hermaion Burnu’ndan gün doğuşu istikametine doğru [ki burası Hermaion’dan kısa mesafededir] üç tane küçük adacık yer alır ve burada Kartacalılar ikamet ederler: Melite kenti ve limanı; Gaulos kenti ve Lampas’tır; bu-rada iki ya da üç tane kule vardır. Kosyros’tan itibaren Sicilya’nın Lilybaion Burnu’na bir günde yelken açılır. Kartaca’dan sonra Ityke (Utica) kenti ve limanı gelir. Kartaca’dan Ityke’ye doğru kıyı boyunca deniz seyahati ise bir gün sürer. Ityke’den itibaren Hippouakra ve limanı bulunur ve burada göl içinde adalar vardır, gölün çevresinde (bu adalar üzerinde) yer alan kentler şunlardır: Psegas kenti [anakaradadır] ve onun hemen ilerisinde birçok Naksikai Adası vardır: Pithekousai ve limanı ve her ikisinin karşısında, Euboia Adası’nda bir kent ve limanı yer alır; Thapsa da hem kent hem de limandır, ardından Kaukakis kenti ve limanı, Sida kenti; Ioulios’un burnu, kenti ve limanıyla gene bir kent ve limanı olan Hebdomos gelir ve Akion adası, kenti ve limanı, onun hemen üzerinde Psamathos adası, kenti ve liman ile bir körfezi yer alır. Bu körfezde Bartas adası ve limanı, ırmağın kenarındaki Khalka kenti, Arylon kenti, Mes kenti ve limanı; ırmak kenarındaki Sige kenti bulunur. Irmaktan önce ise Akra Adası vardır; burası büyük bir kente ve limana sahiptir; Akros ise bizzat körfez içinde yer alan bir kenttir, bu yakınlarda ayrıca Drinaupa adında terk edilmiş bir ada yer alır. Herakles Sütunu [ya da] Afrika’daki Abilyke Burnu [ve] ırmak kenarında bir kent ve buranın hemen karşısında Gadeira Adaları vardır. Kartaca’dan itibaren bu istikamette; Herakles sütunlarına kadar son derece iyi bir şekilde sahil boyunca deniz seyahati yedi gün yedi gece sürer.

GADEIRA. Bunlar Avrupa kıtası is-tikametindeki adalardır; bunlardan birinde bir kent vardır: Ayrıca He-rakles Sütunları şöyledir, Afrika’daki sütun alçak; fakat Avrupa’daki yüksektir. Bunların her biri birbirinin tam karşısında yer alan berzahlardır ve bunlar birbirinden bir günlük yelken açımı uzaklıktadır. Afrika’daki Mısır’ın Kanopikon Ağzı’ndan Herakles sütunlarına kadarki sahil boyunca deniz seyahatinin hesabı aynı Asya ve Avrupa’daki gibi yapılmıştır; körfez boyunca etrafını dolaşmak üzere yelken açmak yetmiş dört gün sürer. Afrika’da kaç tane kent ve ticaret limanı olduğu ifade edilmiştir, Hesperides yakınındaki Syrtis’ten Afrika’daki Herakles Sütunları’na kadarki her yer Kartacalılarındır.

112. Herakles sütunlarından sonra, Afrika’yı soluna alarak, dışarı doğru [Atlas Okyanusu’na] yelken açınca, Hermaion Burnu’na kadar büyük bir körfez vardır. Çünkü burada da Hermaion Burnu vardır. Körfezin ortalarına doğru Pontion mevkii ve kenti yer alır. Kentin çevresinde büyük bir göl uzanır ve bizzat bu göl içinde birçok ada bulunur. Gölün çevresinde ise kamış, kulunç otu, hasır otu ve saz yetişir. Burada Meleagris tavukları (Beçtavuğu) da bulunur; bu kuşlar ihraç edilmediyse buradan başka hiçbir yerde bulunmaz. Bu gölün ismi Kephesia, körfezin adı ise Kotes’tir. Burası Herakles Sütun-ları ile Hermaion Burnu arasındadır. Hermaion Burnu’ndan itibaren Afrika’dan Avrupa istikametine doğru büyük bir resif uzanır, bu resif denizin altındadır; ancak bazı yerlerde denizin dışına taşar. Bu resif Av-rupa’nın altından diğer bir burnuna doğru dümdüz uzanır; bu buruna Kutsal Burun adı verilir. Hermaion Burnu’ndan itibaren, Anides Irma-ğı’na gelinir; bu ırmak büyük bir göle akar. Anides’ten itibaren (ardın-dan) diğer bir büyük ırmak olan Liksos ve Fenikelilerin kenti Liksos ile ırmağın ötesinde Afrikalıların diğer bir kenti ve limanı vardır. Liksos’tan sonra, Krabis Irmağı ve limanı ile Fenikelilerin Thymiateria adlı kenti vardır. Thymiateria’dan itibaren Soloeis Burnu özellikle okyanusun içlerine doğru çıkıntı oluşturur. Afrika’nın bütün bu söz konusu ülkesi son derece ünlü ve son derece kutsaldır. Bu burnun ucunda kurtarıcı Poseidon’un büyük bir sunağı bulunur. Sunağın üzerine ise insan, aslan ve yunus figürleri oyulmuştur; bunları Daidalos’un yapmış olduğunu söylerler. Soloeis Burnu’ndan itibaren Khion adlı ırmağa gelinir. Bu ırmağın çevresinde kutsal Etiyopyalılar ikamet ederler. Bu yerlerden sonra, Kerne adlı bir ada vardır. Herakles Sütunları’ndan Hermaion Burnu’na kadar sahil boyunca deniz seyahati iki gün sürer. Hermaion Burnu’ndan itibaren Soloeis Burnu’na sahil boyunca deniz seyahati üç gündür. Soloeis’ten itibaren Kerne’ye yedi günde sahil boyunca yelken açılır. Herakles Sütunları’ndan Kerne Adası’na sahil boyunca deniz seyahati ise toplamda on iki gün sürer. Kerne Adası’nın ötesine ise, de-nizin son derece sığlığı, çamur ve deniz yosunu nedeniyle yelken açmak mümkün değildir. Kıyıdaki deniz yosunu el genişliğindedir ve üst kısmı keskindir, bu yüzden batar. Tüccarlar ise Fenikelilerdir; ancak ne zaman Kerne Adası’na gelseler, ticaret gemilerini limanda demirlerler, Kerne’de kendileri için kalacak yer [çadır] yaptıktan sonra, gemilerindeki kargoyu bizzat kendileri çıkartıp diğer taraftaki anakara istikametine doğru küçük tekneler içinde taşırlar. Anakarada ise Etiyopyalılar yaşar. Fenikeliler bu Etiyopyalılar için mallarını sergiler. Geyiklerin, aslanların, leoparların derilerinin karşılığıyla fillerin derileri ve dişleri ile ayrıca evcil hayvanların derilerinin karşılığında Etiyopyalılarla ticaret yaparlar. Etiyopyalılar benekli [derileri] süs için kullanırlar; içme kapları olarak ise, fildişi kaseleri; ayrıca Etiyopyalıların kadınları fildişinden bilezikleri süs olarak takarlar; ve hatta atlarını dahi fildişinden yapılma süslerle donatırlar. Söz konusu Etiyopyalılar bildiğimiz bütün insanların en büyükleridir, dört dirsekten (= iki metre on cm) daha uzundur; hatta içlerinden bazılarının boyları beş dirseğe (= iki metre kırk cm) kadar varır. Ayrıca uzun sakallı ve saçlıdırlar ve bunlar bütün insanlardan daha yakışıklıdırlar. Bu kavimde içlerinden en uzun/büyük olanı kral olur. Aynı zamanda süvari, mızrakçı ve okçuları vardır ve ayrıca ateşte sert-leştirilmiş silahlar kullanırlar. Fenikeli tüccarlar bunlara parfüm, Mısır taşı, […..], Attika çanak çömleği ve sürahileri getirirler; zira bu kalıptan çıkma Khoes sürahileri festivalde indirimli fiyatlarla satın alınmıştır. Bu Etiyopyalılar etobur, süt içici ve üzümden çok miktarda şarap yaparlar; ayrıca aynı şeyi [şarabı?] Fenikeliler de ithal ederler. Bunlar aynı za-manda büyük bir kente sahiptirler; ki o kente Fenikeli tüccarlar da yelken açarlar. Bazıları Afrika’nın burnundan sahil boyunca denizin devam ettiği gibi, bu Etiyopyalıların buradan Mısır’a kadarki güzergah boyunca birbirini takip edecek şekilde ikamet ettiklerini söylerler.

113. BÖLME.
Deniz boyunca Avrupa’dan itibaren Asya’ya doğru [izlenen] hemen hemen dümdüz hat.
Bölünme Khalkis yakınındaki Euripos’tan itibaren başlar ve [bura-dan] Geraistos’a kadar [yedi yüz elli] stadia mesafe vardır.
Geraistos’tan itibaren Andros’taki Paionion’a seksen stadia’dır.
Andros’taki [Paionion]’dan Aulon’a iki yüz seksen stadia’dır.
Aulon’dan Tenos’a doğru deniz yolculuğu on iki stadia’dır.
Bizzat bu adadan Rhenaia Burnu’nun karşısına kadar yüz elli sta-dia’dır.
Buradan Rhenaia’ya deniz seyahati ise kırk stadia’dır.
Bizzat Rhenaia’dan Mykonos’a deniz seyahati kırk stadia’dır.
Mykonos’tan Melantios tepelerine doğru karşı tarafa yelken açmak öğle yemeğinden az öncesine kadar [sürer], [yüz] kırk stadia’dır.
Melantios tepelerinden itibaren yelken açılınca Ikaros’a öğleden önce varılır.
Bizzat Ikaros Adası’nın uzunluğu üç yüz stadia’dır.
Ikaros’tan yelken açınca Samos’a öğleden önce varılır.
Bizzat Samos Adası’nın uzunluğu iki yüz stadia’dır.
Samos’tan Mykale’ye, karşı yakaya yelken açmak yedi (on yedi?) sta-dia’dır.
Eğer Samos’tan öğle yemeğinden önce yelken açarlarsa deniz seya-hati-nin tamamı iki bin üç yüz yetmiş stadia’dır, [bu hesaba Mykale’den Samos’a] kadarki deniz seyahati eklenmemiştir.

113. Diğer dümdüz bölme
[Malea’dan] Kythera’ya kadar, (yüz?) otuz stadia’dır.
Bizzat Kythera Adası’nın uzunluğu (iki?) yüz stadia’dır.
Aigilia’ya doğru yelken açınca öğle yemeğinden önce varılır.
[Bizzat Aigilia Adası’nın uzunluğu elli stadia’dır.
Aigilia’dan Girit’e yelken açınca öğle yemeğinden önce varılır].
Bizzat Girit Adası’nın uzunluğu (bin?) iki bin beş yüz stadia’dır.
Girit’ten Karpathos’a doğru (beş?) yüz stadia mesafe vardır.
Bizzat Karpathos Adası’nın uzunluğu (üç?) yüz stadia’dır.
Karpathos’tan Rhodos’a deniz seyahati (üç?) yüz stadia’dır.
Bizzat Rhodos Adası’nın uzunluğu altı yüz stadia’dır.
Rhodos’tan itibaren Asya’ya doğru yüz stadia mesafe bulunur.
Karşı yakaya yelken açmanın bu bölümü dört bin iki yüz yetmiş sta-dia tutar.

114. ADALARIN BÜYÜKLÜKLE-Rİ
En büyük ada Sardinya’dır. İkinci Sicilya. Üçüncü Girit. Dördüncü Kıbrıs. Beşinci Euboia. Altıncı Korsika. Yedinci Lesbos. Sekizinci Rhodos. Dokuzuncu Khios. Onuncu Samos. On birinci Korkyra. On ikinci Kasos. On üçüncü Kephallenia. On dördüncü Naksos. On beşinci Kos. On altıncı Zakynthos. On yedinci Lemnos. On sekizinci Aigina. On dokuzuncu Imbros. Yirminci Thasos.

IUSTINIANUS, DIGESTA XIV. 2: GEMİDEN MAL ATIMINA İLİŞKİN RHODOS YASASI HAKKINDA

XIV. 2. 1: PAULUS, Görüşler, 2. Kitap:
Şayet bir geminin hafifletilmesi amacıyla (gemiden) kargoyük atımı (= müşterek avarya) gerçekleştirilecek olursa, (bu avarya işlemi sırasında oluşan) kayıp herkesin yararı uğruna verilmiş olacağından söz konusu zararın yine her bir kişinin (müşterek) katkısıyla telafi edilmesi Rhodos Yasası uyarınca güvence altına alınmıştır.

XIV. 2. 2: PAULUS, Duyurulara (İlanlara) İlişkin, 34. Kitap:

Şayet bir gemi tehlikeli bir durumdayken avarya işlemi gerçekleşmişse ve eğer ki avaryaya uğramış malların sahipleri naklettikleri malları için bir sözleşme de yapmışlarsa, bu sözleşme uyarınca geminin kaptanını dava etmelidirler. Daha sonra o (kaptan) ise sözleşmeye uygun olarak zararın müşterek bir biçimde paylaşılması için malları sağlam kalmış (hasar görmemiş) kişilere karşı dava açabilir. Örneğin Servius (konuyla alakalı olarak) zararın tazmini sağlanıncaya kadar geminin kaptanıyla yapılmış olan sözleşme gereğince kaptanın diğer yolcuların kargolarını (mallarını) alıkoyması gerektiği önerisinde bulunmuştu. Ancak kaptan malları alıkoymasa bile, sözleşme uyarınca yolculara karşı ayrıca bir dava açma hakkına sahip olacaktır, lakin hiçbir yüke sahip olmayan yolcular varsa ne olacak? Eğer (onların gemide yüklü herhangi bir eşyası) varsa elbette onların alıkonması çok daha uygun olur. Diğer yandan bir geminin tamamı kiralanmamış olsa dahi, sözleşme uyarınca tıpkı gemide belirli bir alanı kiralamış olan yolcular gibi dava açılabilir: zira başkalarının kayıpları aracılığıyla kendi mallarını hasarsız bir şekilde kurtaranların da (avarya sonucunda ortaya çıkan) zarara ortak olmaları (iştirak etmeleri) en doğrusudur.

XIV. 2. 2. 1: Şayet herhangi bir mal kaybı olmadığı halde gemi hasar görmüşse ya da donanımından bir parça kaybetmişse ve (taşınan) mallar için de nakliye ücreti alınmışsa (geminin hasarına yönelik) hiçbir iştirak yapılmamalıdır, zira geminin donanımının durumu ile bir kişinin yanında götürdüğü malların bedeli birbirinden farklıdır. Şayet bir usta (kendisine verilen işi yaparken) örsünü ya da çekicini kırmışsa (bu durumda) işi yaptıran kişiye herhangi bir mesuliyet yüklenemez. Ama eğer yolcuların tutumundan veya bir panik neticesinde bir hasar gerçekleşmişse, bizzat bu (hasara ait) zararın (yolcular tarafından) telafi edilmesi gereklidir.

XIV. 2. 2. 2: Aynı gemideki birçok tüccar farklı türden malları güvertede bir araya getirdiği ve buna ek olarak aynı gemide köleler ve özgür kişilerden oluşan birçok yolcu seyahat ettiği sırada vuku bulan şiddetli bir fırtına esnasında gemiden mal atma (avarya) işlemi zaruri bir hale gelir. Bu durumda sorgulanması gerekenler şunlardır: Acaba gemi için yük teşkil etmeyen (yükte hafif) değerli taş ya da inci türünden mal yükleyenler de dâhil herkesin mi, gemiden mal atması gerekir? (Böyle bir durumda) atılması gerekli mal hangisi olmalıdır? Özgürlerin yanında tutsaklar tarafından da mal atılması gerekir mi? Ve bu durum nasıl bir davayla çözümlenebilir? (Avarya işlemine ilişkin) bu yükümlülük gemi kargosunun hayrına olduğu için gemiden mal atımı yapmış olan kişiler arasında bulunan herkese geri ödeme yapılması herkesi hoşnut eder. Bu suretle geminin kaptanının dahi yükümlülük altına alınmış olması doğru (bir uygulama) olur. Atılacak olan malın miktarını ise malların değerine göre tevzi etmek gereklidir. Özgür insanlar için hiçbir değer biçilmez (özgür insanlar için bir fiyat bildiriminde bulunulamaz). Sözleşme gereği kayıp malların sahipleri denizciye, yani kaptana dava açabileceklerdir. Aynı şekilde her bir kimsenin giysilerinin ve yüzüklerinin değerlerinin de saptanmasının gerekli olup olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır. Ayrıca, tüketilmek amacıyla gemiye yüklenmiş olan erzağın dışında belirli bir miktardaki gıda maddeleri de tamamıyla göz önünde (hesap dâhilinde) bulundurulmalıdır: bunun da ötesinde şayet sefer boyunca bir erzak sıkıntısı vuku bulacak olursa, zaten her bir kimsenin sahip olduğu yiyeceği umumi kullanıma sunması gerekmektedir.

XIV. 2. 2. 3: Şayet bir gemi korsanların elinden fidye ödenmek kaydıyla kurtarılmışsa, Servius, Ofilius ve Labeo herkesin (ödenmiş olan fidyeden dolayı ortaya çıkan) zarara iştirak etmesi gerektiğini beyan etmektedirler. Bununla birlikte korsanlar bir gaspta bulunmuşlar ve bu suretle herhangi birinin zararına sebebiyet vermişlerse, bu durumda mallarını kurtarmayı başaran bir kişiye herhangi bir destekte (ödemede) bulunulmasın.

XIV. 2. 2. 4: Ancak kurtarılmış veya yitirilmiş olan malların değerlerine göre (gerekli) payın temin edilmesi (karşılanması) genel bir kaidedir. Zira (yitirilmiş olan malların tazminine yönelik yapılacak) ödeme (maldan elde edilecek) kazanca göre değil de, (malın yitirilmesinden doğan) zarara göre olduğundan bu kayıp (yitirilmiş) malların daha yüksek bir fiyata satılabilecek olması dikkate alınmaz. Ancak kalemine göre ödeme yapılması gereken mallarda bu malların ne kadara alınacakları değil de, ne kadara satılacakları göz önünde bulundurulmalıdır.

XIV. 2. 2. 5: Denizde ölmüş köleler için, hasta olup da gemide yaşamını yitiren ya da bir şekilde kendini denize atmış olan kimselerden daha fazla değer biçilmemelidir.

XIV. 2. 2. 6: Şayet yolculardan birisinin (sefer esnasında) ödeme yapması bakımından gücü tükenmişse (iflas etmişse) bu durumdaki zarar geminin kaptanını ilgilendirmeyecektir, zira gemideki bir yolcunun mal varlığını sorgulamak kaptanın sorumluluğunda olmamalıdır.

XIV. 2. 2. 7: Şayet denize atılmış olan mallar (sonradan) su yüzeyine çıkmışlarsa (batmamışlarsa), (kaybın telafisi için) iştirak zorunluluğu ortadan kalkar. Ancak iştirak için bir ödeme çoktan yapılmışsa, o zaman ödeme yapmış olan kişiler (kaptanla yaptıkları nakliye amaçlı) sözleşme uyarınca, kaptanın taşıma sözleşmesinin gereğini yapması ve tahsil ettiği parayı geri ödemesi için dava açabileceklerdir.

XIV. 2. 2. 8: Ve ayrıca bir mal denize atılmış olsa dahi, sahibine ait olmaya devam eder, zira bu mal aslında terk edilmemiş olduğundan başkaları tarafından mülk de edinilemez.

XIV. 2. 3: PAPINIANUS, Yanıtlar, 19. Kitap:
Bir geminin direği ya da başka bir donanımı umumi bir tehlikeyi savuşturmak amacıyla (gemiden sökülerek denize) atıldığı takdirde (ortaya çıkacak olan) zarar için katılım gereklidir (zaruridir).

XIV. 2. 4: CALLISTRATUS, Muhakemeler, 2. Kitap:
Kargosuyla beraber bir ırmağa ya da limana yanaşamayan yüklü bir geminin bir ırmağın dışında ya da bizzat ağzında veya bir limanda iken herhangi bir tehlikeye maruz kalmaması amacıyla (geminin) hafifletilmesi için (güvertede yüklü bulunan) bazı mallar bir filikaya nakledilmelidir. Şayet o filika batarsa, gemide malları sağlam bir şekilde kalanlarla filikadaki mallarını yitirmiş olan mal sahipleri arasında, tıpkı gemiden mal atma (müşterek avarya) işlemi gerçekleştirilmiş gibi bir yöntem izlenmelidir. Sabinus da Düşünceler adlı eserinin ikinci kitabında aynı kaideyi tasvip etmektedir. Diğer taraftan, eğer filika (üzerinde yüklü bulunan) mallarının bir kısmıyla birlikte kurtulmuş, ancak gemi de batmışsa, gemide malları telef olanlar için herhangi bir muamele (uygulama) yapılmasına gerek yoktur, çünkü gemiden mal atma (avarya) yükümlülüğü yalnızca gemi sağlam kaldığı (batmadığı) müddetçe geçerliliğini korur.

XIV. 2. 4. 1: Ancak; şayet bir fırtına esnasında gemi sadece bir tüccarın mallarının (denize) atılması sayesinde hafifletilmişse ve (bu aynı gemi rotası üzerindeki) başka bir mevkide batmışsa ve diğer tüccarların malları kendilerine ücret ödenmiş olan dalgıçlar vasıtasıyla denizden çıkartılmışsa, Sabinus şöyle bir kanaatte bulunur;
“Sefer esnasında malları geminin hafifletilmesi maksadıyla gemiden atılmış olan bir kişiyle malları sonradan dalgıçlar vasıtasıyla kurtarılmış olan kişiler arasında bir hesaplaşma (anlaşma) olmalıdır”.
Yalnız buna karşın, (bir fırtına söz konusu olduğunda) her şeye rağmen mallarını kurtaramamış olan kişiler, seyir halindeyken mal atımında bulunmuş ancak bu mallardan bir kısmı dalgıçlar vasıtasıyla yüzeye çıkartılmış (kurtarılmış) olan bir kişiyle karşılıklı bir anlaşmaya dâhil edilmemelidirler. Zira bu kişilerin (batan gemide mallarını yitirmiş olanların) malları, batmış geminin kurtarılması amacıyla atılmış mallar olarak algılanmamalıdırlar (görülmemelidirler).

XIV. 2. 4. 2: Ancak gemiden mal atımı yapıldığında, bir kimsenin malları gemide kalmış olmasına rağmen yine de zarar gördüğü takdirde, bu kişinin malı her halükarda zarar görmüş olduğu için, o kişiden (zarar için) iştirak talebinde bulunularak onun iki katı bir zarara maruz bırakılmaması gerektiğinden (müşterek avaryadan doğan zarar için yapılacak olan) ödeme yapmaya zorlanıp zorlanmayacağı düşünülmelidir. Ayrıca, bu müzakerenin malların güncel değerlerine göre yapılmasının gerekli olduğu düşüncesi korunmalıdır. Öyle ki söz gelimi, eğer iki kişinin malı da yirmişer (solidus) ise ve birinin malının değeri ıslanmış olmasından dolayı on’a (solidus) düşmüşse, malı zarar görmemiş olan kişi yirmi (solidus) üzerinden, zarar görmüş olan kişiyse on (solidus) üzerinden (iştirak sürecine) katkıda bulunmalıdır. Zararlar şu gibi nedenlerden dolayı vuku bulmuşsa; misalen gemiden mal atımı yapıldığı sırada muhafazasız durumda bulunan malların başına bir zarar geldiğinde (hasar aldığında) veya başka bir nedenden dolayı; örneğin güvertede bir köşede duruyorken mallar bir dalganın nüfuz etmesi sebebiyle zarar gördüğünde bir anlaşmazlığa düşersek şu hususları müzakare etmek gerekecektir.
(Dalga sebebiyle malları zarar görmüş kişi için) ödeme yapmak kaçınılmaz olacaktır; zira bu kimse de gemiden mal atma (avarya) yükümlülüğünden dolayı zarara uğratıldığı için (o kimse de) söz konusu nedenden dolayı ödeme yükümlülüğüne dâhil edilmese mi? Fırtınadan dolayı ıslanması suretiyle mallarının zarar görmüş olması durumunda bile mi (iştirake katılacaktır)? Ancak kaybın mı, yoksa malın zararı için toplanan iştirak meblağının mı daha fazla olduğu konusunda daha net bir ayrım gözetilmelidir. Örneğin söz konusu bu mallar yirmi (solidus) değerindeyse ve gerçekte iştirak on (solidus) ise, ancak zarar iki (solidus) değerinde ise, bu iki (solidus) değerindeki zarar düşüldükten sonra, katkı kalan miktar üzerinden yapılmalıdır. Peki ya zarar miktarı katılım (iştirak) miktarından daha fazla olursa ne olacak? Diyelim ki zarar görmüş olan mallar on (solidus) ediyorsa, ancak iki (solidus) miktarında bir para toplanmışsa… Şüphesiz ki (zarara uğrayan kişi) iki yükümlülüğe birden maruz bırakılamaz. Bilakis bu noktada kendisinin bir ödeme yapmasının gerekli olup olmadığını da düşünmemiz gerekir. Zira mallarımı gemiden atarak kaybetmemle muhafaza edilmediği için hasar görmesi sonucunda kaybetmem arasında ne fark vardır? Çünkü nasıl ki gemiden mallarını atması sebebiyle mallarını yitirmiş bir kişiye destek sunmak gerekiyorsa, aynı şekilde malı işlevsiz bir hale gelmiş olan kişiye de destek olunmalıdır. Papirius Fronto da bunu bu şekilde teyit eder.

XIV. 2. 5: HERMOGENIANUS, Kanun Derlemeleri, 2. Kitap:
Batmış olan bir geminin zararı batan gemiden mallarını kurtarmış olan kişiler tarafından (yapılan) iştirak yoluyla karşılanamaz. Şayet müşterek bir tehlike esnasında başkalarının hayrına geminin kurtarılması amacıyla gemiden mal atımı (avarya) yapıldıysa ancak o zaman eşit bir katılımın (iştirakin) kabul edilmesi uygundur.

XIV. 2. 5. 1: Geminin (üzerinde yüklü bulunan) mallarıyla beraber kurtarılabilmesi amacıyla seren direği kesildiği zaman (ortaya çıkan zararın telafisi için) iştirakin eşit bir dağılımı söz konusu olacaktır.

XIV. 2. 6: IULIANUS, Düzenlemeler, 86. Kitap:
(Diyelim ki) kötü bir hava sırasında yıldırım çarpması sonucunda harap olan bir gemi, donanımları, direği ve yelkenleri mahvolduğu için Hippo Limanı’na sığındı ve orada alelacele yeni donanımlarını sağladıktan sonra sefere hazır hale gelir gelmez Ostia Limanı’na doğru denize açıldı. Ve kargoyu da sapa sağlam ulaştırdı; gemide malı olan kimseler gemiciye zararından dolayı ödeme yapılması gerekip gerekmediğini sordular. Verilmiş olan cevap ise, gerekli olmadığıdır. Çünkü bu harcama (gemide yüklü bulunan) malların kurtarılması amacından ziyade geminin (kendi) donanımı için yapılmıştır.

XIV. 2. 7: PAULUS, Alfenus’un Düzenlemelerinin Özeti, 3. Kitap:

Bir gemi battığında veya karaya oturduğunda gemiden kurtarılan mal bir kimsenin kendi malı olduğundan, tıpkı bir yangından (mal) kurtarımı yapılması örneğinde olduğu gibi, o kişinin kurtarma işini kendisi için yapıyor olduğunu beyan eder.

XIV. 2. 8: IULIANUS, Minicius’tan (Alıntı), 2. Kitap:
Bir geminin hafifletilmesi amacıyla bazı mallarını gemiden atmış olan kimseler malları üzerinde (artık) hak iddia edemeyecekleri yönünde bir düşünceye kapılmasınlar, zira atmış oldukları mallarını şayet bulurlarsa onları geri alabileceklerdir. Ve ayrıca eğer malların nerede (denize) atıldığını da kestirebilirlerse (oraya giderek) mallarını denizden çıkarabileceklerdir. Tıpkı bir yolculuk esnasında yükü nedeniyle yorulan bir kimsenin bir süre sonra başkalarıyla geri gelerek yüklenmek üzere, malını bir kenara koymasında olduğu gibi.

XIV. 2. 9: VOLUSIUS MAECIANUS, Rhodos Yasası’ndan (Bir MaddeAlıntı):
Nikomedeialı Eudaimon’un İmparator Antoninus’tan ricası:
“Efendimiz İmparator Antoninus! Gemimiz İtalya’da (aslında İkaria’da) enkaz haline geldiği için Kyklades Adası’nda ikamet eden resmi görevliler (aslında vergi mültezimleri) tarafından soyguna uğradık (yağmalandık – talan edildik)”.
Antoninus Eudaimon’a cevap verdi:
“Ben yeryüzünün hâkimiyim, denizlerin hâkimi ise yasadır. Bu dava Rhodosluların Denizcilik Yasası uyarınca bir karara bağlansın, öyle ki bu yasanın maddelerindeki hiçbir hüküm bizim yasamıza da aykırı değildir. Tanrısal Augustus da aynı hükme varmıştı”.

XIV. 2. 10: LABEO, Paulus’un Özetlerinden Bir Kopya, 1. Kitap:
Şayet kölelerin taşınması için bir sözleşme yapmış bulunuyorsan, sefer esnasında gemide ölmüş olan bir köle için herhangi bir nakliye ücreti ödemene gerek yoktur. Paulus ise buna karşın, biniş koşullu mu, yoksa iniş koşullu mu bir sözleşmenin yapıldığının soruşturulması gerektiğini belirtir; eğer bu durum açığa kavuşturulamayacak olursa, kaptan nezdinde bir kölenin gemiye bindiğinin kanıtlanması dahi yeterli olacaktır.

XIV. 2. 10. 1: Şayet mallarınızın taşınması koşuluyla bir gemi kiralamış bulunuyorsanız ve bu malları kaptan hiçbir gerekçe olmaksızın ve de senin bu durumu istemeyeceğini bildiği için, sana da bilgi vermeksizin daha kötü bir durumda olan (hasarlı ve eski) bir gemiye aktarırsa ve nihayetinde bu gemi üzerinde yüklü bulunan mallarla birlikte batarsa, sözleşme gereği birinci kaptana karşı dava açma hakkına sahip olacaksın.
Paulus ise der ki; “ancak buna karşın her iki gemiden birinin gemicilerin bir dalaveresi ve suçu olmaksızın seferi sırasında batmış olması durumu hariçtir”.
Şayet birinci kaptan resmen yasaklı olduğu için mallarınızla birlikte denize açılmaktan alıkonursa, aynı yasa geçerli olacaktır (tekrardan kaptana karşı dava açma hakkına sahip olacaksın). Şayet kaptan mallarınızın indirilmesi için sözleşmiş olduğunuz yere (aranızda) belirlediğiniz zamandan (günden) önce malları ulaştıramaması durumunda sana belirli bir miktarda cezatazminat ödemesi hususunda seninle bir kontrat imzalamışsa, yine bu aynı madde geçerli olacaktır (kaptana karşı dava açma hakkına sahip olacaksın). Ayrıca (kaptan) yapmış olduğu hatadan dolayı kendi payına düşen cezadan kurtulmayı da düşünmesin.
Şayet kaptanın bir hastalık engeli yüzünden sefere çıkamadığı kanıtlanacak olursa aynı düşünce tarzıyla (aynı bakış açısıyla) aynı yasa maddesini uygulayacağız. Şayet gemi kaptanın kötü bir dalaveresi ve suçu olmaksızın bir hasar çıkaracak olursa, aynı durum vuku bulur.

XIV. 2. 10. 2: Şayet iki bin amphora (kapasiteli) bir gemi kiralamışsan ve amphoraları da bu gemiye yüklemiş bulunuyorsan, iki bin amphoralık bir nakliye ücreti ödersin. Oysa Paulus ise şunu belirtir; şayet geminin tamamını kiralamışsan, yine iki bin amphora üzerinden fiyat ödenir. Şayet gemiye yüklenmiş olan amphoraların sayısına göre bir nakliye ücreti saptanmışsa o zaman durum farklıdır, çünkü o zaman (sadece) gemiye yüklemiş olduğun kadar amphoranın nakliye ücretini ödersin.

EUMENES

I. Douris, Kardialı Eumenes’in, fakirliği nedeniyle Trakya Khersonesos’unda araba süren bir babanın oğlu olduğunu, yine de edebiyat ve atletizm üzerine özgür bir şekilde eğitim aldığını; henüz bir çocukken, o sırada Kardia’da bulunan Philippos’un boş zamanı sırasında Kardialı gençlerin pankration oyunlarını ve çocukların güreşlerini izlemiş olduğunu, oyunlarda zekâsı ile cesaretini kanıtlayarak başarı göstermiş olan Eumenes’i beğendiğini ve onu yanına aldığını anlatır. (2) Gene de, babasının misafirliği ve dostluğu nedeniyle Eumenes’in Philippos tarafından yükseltilmiş olduğunu söyleyenlerin sözleri daha mantıklı görünüyor. Philippos’un ölümünden sonra, İskender’in çevresindeki insanların hiçbirinden ne anlayışı ne de sadakatiyle geri kalmış görünen Eumenes başyazman olmasına rağmen, özellikle İskender’in dostları ve yakın arkadaşları kadar ün elde etti. Öyle ki, Hindistan Seferi’ne, kendi emri altında bir birlikle birlikte komutan olarak gönderildi ve Perdikkas, Hephaistion öldükten sonra onun görevini alınca, Perdikkas’tan süvari komutanlığını aldı. (3) Bu yüzden İskender’in ölümünden sonra kalkan taşıyıcıların komutanı Neoptolemos kendisinin kalkan ve mızrakla, Eumenes’in ise, kalem ve kâğıda sahip olarak kralı takip ettiğini söyleyince, Makedonlar küçümseyerek ona güldüler. Zira onlar diğer onurlu payelerle birlikte Eumenes’in, kral tarafından evlilik yoluyla kendisiyle akraba olmaya layık görüldüğünü biliyorlardı. Zira İskender ilk olarak Artabazos’un kızı Barsine’yle Asya’da birlikte olduktan sonra, ondan Herakles adında bir oğlana sahip oldu, diğer Pers kadınlarını pay ederken ve yakın arkadaşlarıyla evlendirirken, Barsine’nin kız kardeşlerinden Apama’yı Ptolemaios’a, Artonis olarak adlandırılan diğer kız kardeşini ise, Eumenes’e verdi.

II. Eumenes sadece sık sık İskender’le düşünce ayrılığına düşmüyordu; aynı zamanda Hephaistion yüzünden de risk altına giriyordu. İlkin hizmetçileri tarafından Eumenes için tutulan bir evi, Hephaistion flütçü Euius’a tahsis edince Eumenes, Mentor’la birlikte öfkeyle İskender’in yanına gelip ellerinden silahları atarak, flütçü ya da tragedyacı olmanın son derece iyi bir şey olduğunu bağırdı. Öyle ki, onunla aynı fikri paylaşan İskender kızdı ve Hephaistion’a hakaret etti. (2) Bununla birlikte, derhal yeniden fikrini değiştirip açıkça Hephaistion’a karşı saldırmasından çok, kendisine karşı küstah tavrı nedeniyle öfkeyle Eumenes’e kızdı. Sonra Nearkhos’u donanmayla açık denize gönderirken dostlarından para rica etti; çünkü kraliyet hazinesinde para yoktu. Eumenes’ten üç yüz talanta istenmiş olmasına rağmen, sadece yüz talanta verip, bunların dahi yavaşça ve bin bir zorlukla kendisi için vekilharçların (epitrope) vasıtasıyla toplanmış olduğunu beyan edince, İskender ne bir serzenişte bulundu ne de parayı kabul etti. Ancak paralarını meydana çıkarıp yalanı gözler önüne sermek istediğinden hizmetçilerine gizlice Eumenes’in çadırının ateşe verilmesini emretti. (3) Bununla birlikte bu açığa çıkmadan önce çadır yanıp kül olurken resmi evrakların da tahrip olması nedeniyle İskender yaptığına pişman oldu. Gene de, burada ateş sayesinde 1.000 talanta’dan fazla değerde erimiş altın ve gümüş açığa çıkarıldı. İskender bunların hiçbirini almadı; fakat bütün satraplarına ve generallerine yangın sırasında tahrip edilmiş dokümanların kopyalarını göndermelerini yazdıktan sonra Eumenes’in her şeyi muhafaza etmesini emretti. (4) Eumenes bir armağan hususunda çıkan anlaşmazlık yüzünden tekrar Hephaistion’a karşı durunca, ondan birçok kötü şey duyup, ona birçok kötü şey söylediği zaman, eskisinden daha az gözde değildi. Hephaistion’un kısa süre sonra ölmesinin ardından, büyük bir keder içinde olan ve yaşarken onu kıskandığını, ölmüş olmasına ise sevindiğini düşündüğü insanların hepsine karşı kaba davranıp sert olan kral, özellikle Eumenes’ten şüpheleniyordu, Hephaistion’la sık sık tartışmaları ve birbirlerine karşı söyledikleri ağır sözlerden dolayı Eumenes’i azarladı. (5) Fakat kurnaz ve ikna edici biri olan Eumenes kendisini felakete sürükleyen şeylerle kendini kurtarmaya çalıştı. Öyle ki, İskender’in Hephaistion’a karşı olan belirgin itibarına ve minnettarlığına sığınarak, özellikle ölüyü onurlarla süslemeyi ehemmiyetle tavsiye etti ve bunları seve seve üzerine alarak anıt mezarın inşasını tamamlamak üzere cömertçe ve isteklice para sarf etti.

III. İskender’in ölümünden sonra, phalanks’ın hetairoi’la (Arkadaş Birliği) arası açılınca, Eumenes bizzat kendisi bu şeyler üzerindeki düşüncesiyle Arkadaş Birliği’yle aynı fikirdeydi, sözüyle ise, her iki taraf karşısında da bireysel ve tarafsız biriydi. Zira kendisi bir yabancı olduğu için Makedonların kendi aralarındaki çekişmelerle ilgilenmek hiçbir şekilde ona uygun görünmedi. Bu yüzden diğer Arkadaş Birliği Babil’den ayrıldıktan sonra bile kendisi kentte kalıp yaya askerlerin birçoğunu yatıştırdı ve çekişmelerin sona erdirilmesini daha istekli kıldı. (2) Komutanlar birbirleriyle müzakere edip, kendi aralarındaki ilk kargaşaya son verdikten sonra satraplıkları ve komutanlıkları pay ettiler, Eumenes Kappadokia’yı, Paphlagonia’yı ve Pontos Denizi’nde Trapezus’a kadar uzanmış sahil kesimini aldı, o zamanlar burası henüz Makedonların hâkimiyetinde değildi, çünkü Ariarathes bu ülkede hüküm sürüyordu. Bundan dolayı Leonnatos ve Antigonos’un büyük bir orduyla Eumenes’e refakat edip ülkenin satrabı ilan etmeleri gerekiyordu. (3) Bununla birlikte artık büyük planları olan ve herkesi hor gören Antigonos, Perdikkas tarafından yazılmış olan emirlere uymadı, Leonnatos ise, Eumenes için sefer yapmayı kabul ettiğinden yukarı ülkeden Phrygia’nın içlerine doğru ilerledi. Kardia’nın tiranı Hekataios onun yanına gelip de Lamia’da kuşatma altında olan Makedonlara ve Antipatros’a daha çok yardım etmesi için yalvarınca Leonnatos Hellas’a geçmeyi kararlaştırdı, Eumenes’i çağırdı ve Hekataios’la aralarındaki anlaşmazlığa bir son vermeye çalıştı. (4) Çünkü onlarda birbirlerine karşı politik ayrılıklardan doğan kalıtsal bir şüphe vardı. Ayrıca Hekataios’un tiranlığı sırasında onu sık sık açıkça suçlayan ve İskender’in Kardialılara bağımsızlıklarını vermesi için teşvik eden Eumenes olmuştu. Antipatros’un ya Hekataios’a yaranmak için ya da kökü geçmişe dayanan bir kin yüzünden kendisini öldürmesinden korktuğunu söyledikten sonra, Eumenes Hellenlere karşı sefere çıkmayı reddedince, o zaman Leonnatos ona güvendi ve planlarının hiçbirini ondan gizlemedi. (5) Öyle ki, Antipatros’a yardımın bir bahane olduğunu söyledi, bilakis Hellas’a geçtikten sonra derhal Makedonların tahtında hak iddia etmeyi kararlaştırmıştı; ayrıca Kleopatra’nın onu Pella’ya evlenmek için çağırdığı bazı mektupları gösterdi. Eumenes ise, ya Antipatros’tan korktuğu ya da kaprisli Leonnatos’un kararsızlık dolu ve ani hareketleri yüzünden ondan umudunu kestiği için, kendi teçhizatını aldıktan sonra geceleyin kampını toplayıp kaçtı. 300 süvari, 200 silahlı hizmetçiye ve altından, gümüş hesabına göre, 5.000 talanta değerinde paraya sahipti. (6) Eumenes, bu şekilde Perdikkas’ın yanına kaçıp da Leonnatos’un planlarını açıkladıktan sonra, hemen onun nezdinde büyük bir itibar kazandı ve Perdikkas’ın danışma meclisinin üyesi oldu. Ardından kısa süre sonra bizzat Perdikkas’ın hazır bulunup kumanda ettiği orduyla Kappadokia’ya gidildi. Ariarathes savaş esiri alınıp ülke boyunduruk altına alındıktan sonra Eumenes satrap ilan edildi. (7) Ayrıca kentleri kendi dostlarına teslim etti ve istediği garnizon komutanlarını tayin etti, yargıçları ve yöneticileri atadı; Perdikkas bu düzenlemelerin hiçbirine müdahale etmeyince, hem Perdikkas’a hizmet etmek hem de krallardan ayrılmak istemediği için Eumenes onunla birlikte ilerledi.

IV. Bununla birlikte kendi işlerinin yine kendisi tarafından gerçekleştirileceğine inanan Perdikkas harekete geçti. Geride bıraktığı ülkelerin yetenekli ve güvenilir bir muhafıza ihtiyacı olduğunu düşündüğü için, Eumenes’i sözde Kilikia’dan kendi satraplığına; gerçekte ise, Neoptolemos tarafından karışıklık çıkartılmış olan komşu Armenia Bölgesi’ni kontrol altına almasını istediği için gönderdi. (2) Neoptolemos gösteriş budalası ve gereksiz kibirlerin kurbanı olan biri olduğu halde Eumenes onu özel görüşmeler sırasında baskı altına almayı denedi. Βu sırada bizzat kendisi Makedonların phalanks’ını kendini beğenmiş ve küstah bulduğundan dolayı, yerli halktan süvari olmaya muktedir olanları vergiden ve haraçtan muaf tutarak, ona –Makedonya phalanks’ına– denk bir süvari birliği kurdu, (3) kendi çevresindekilerden özellikle güvendiklerine satın almış olduğu atları dağıtıp, hem onurlarla hem de armağanlarla morallerini yükselterek ve vücutlarınıegzersizlerle ve idmanlarla zorluklara alıştırıp, sayıları altı bin üç yüzden daha az olmayan süvarilerin kısa zaman içinde onun çevresinde toplanmış olduğunu gördüklerinde, Makedonların bir kısmının korkmasına diğer bir kısmının ise, cesaretlenmesine neden olmuştu.

V. Krateros ve Antipatros, Hellenleri yendikten sonra Perdikkas’ın yönetimini yıkmak için Asya’ya geçtiler ve Kappadokia’ya doğru sefer düzenlemek niyetinde olduklarını ilan ettiler. Bu sırada Perdikkas bizzat Ptolemaios’a karşı seferde olduğundan Eumenes’i Armenia ve Kappadokia’daki kuvvetlerin tam yetkili komutanı olarak atadı: (2) Ayrıca bu konuların üzerine Alketas ve Neoptolemos’un Eumenes’e itaat etmelerini, Eumenes’in ise, sorunlara kendi bildiği şekilde çözüm getirmesini emreden mektuplar yolladı. Bununla birlikte emri altındaki Makedonların Antipatros’a karşı savaşmaya utandıklarından, iyi niyetinden dolayı Krateros’a da kucak açmaya hazır olduklarından, Alketas doğrudan doğruya sefere çıkmayı reddetti; Eumenes’e karşı bir komplo planlayan Neoptolemos ise, ihanetini gizleyemedi, Eumenes tarafından çağrılınca da itaat etmemekle beraber birliğini savaş düzeninde dizdi. (3) Eumenes ilk olarak orada kendi öngörüsünün ve hazırlığının ödülünü aldı. Çünkü piyade yönünden artık yenilmişken süvarileriyle Neoptolemos’u bozguna uğrattı ve onun eşyalarını ele geçirdi ve dağılmış olan phalanks’ı takiple bütün süvarileriyle üzerlerine giderek bir araya toplananları silahlarını bırakmaya, ayrıca yeminler verip aldıktan sonra onları kendisine hizmet etmeye mecbur etti. (4) Bunun üzerine Neoptolemos bozgundan toplamış olduğu az sayıda adamıyla Krateros’un ve Antipatros’un yanına sığındı. Onlar tarafından ise, Eumenes’e kendilerinin tarafına geçmesini, sahip olduğu satraplıkları elinde tutmasını; ayrıca kendilerinden ekstra toprak ve ordu alacağını, Antipatros’la düşman yerine dost olacağını, Krateros’la ise, dostken düşman olmamasını davet eden bir elçi gönderilmişti. (5) Eumenes bu teklifleri dinledikten sonra; onun dostlarına düşmanları gibi muamele ettiğini görünce, eski düşmanı olan Antipatros’la şimdi dost olamayacağını, Krateros’u ise, Perdikkas’la barıştırmaya ve onları eşit ve adil koşullar altında bir araya getirmeye hazır olduğunu; eğer ikisinden herhangi biri bu sözleşmeyi bozacak bir davranışta bulunursa, vücudu ve hayatını kaybetmekten daha çok onurunu yitireceği için, nefes alabildiği müddetçe haksızlık yapılana yardım edeceğini söyledi.

VI. O zaman bu yanıtları öğrenen onlar, Antipatros’un çevresinde müzakere yoluyla genel durum hakkında karar alıyorlardı, bu sırada Neoptolemos ise, kaçtıktan sonra yanlarına gelip onlara kaybetmiş olduğu savaşı anlattı ve özellikle her ikisinin, olmazsa Krateros’un; çünkü onun Makedonlar tarafından çok özlendiğini ve sadece onun miğferini görüp sesini duyarlarsa, silahlarını da beraberlerinde getirerek kendi taraflarına geçecekleri için kendisine yardım etmeleri konusunda onları teşvik etti. (2) Zira onların nezdinde Krateros’un ismi gerçekten büyüktü ve İskender’e karşı onların tarafını savunduğu için sık sık onun sert öfkesine maruz kaldığını, İskender’in Pers geleneklerine adapte olup onlar gibi görününce Pers adetlerine şiddetlice karşı çıktığını, lüks ve şatafattan dolayı artık çoktan küçümseme duyulan atalarından kalma geleneklerini koruduğunu hatırladıkları için, İskender’in ölümünden sonra birçokları onun idaresinde kalmak istemişlerdi.(3) Bu konuşma üzerine o zaman Krateros, Antipatros’u Kilikia’ya gönderdi, kendisi ise, birliklerinin büyük bir kısmını yanına alıp, kısa süre önceki zaferinin ardından Eumenes’in askerlerini düzensizlik içinde ve şenlik yaparken yakalayacağını ve beklemediği bir anda ordusunu gafil avlayacağını düşünerek Neoptolemos’la birlikte Eumenes’in üzerine doğru yürüdü. Bununla birlikte bir kimse, Eumenes’in onun yaklaştığını önceden fark ettiği ve ordusunu hazırlattığı için ihtiyatlı bir komutan olduğunu; ancak son derece yüksek yeteneğe sahip bir lider olmadığını düşünebilir. (4) Ancak sadece düşmanlarının kendi aleyhinde bilgi edinmelerini engellediği için değil; bilakis aynı zamanda kendisiyle birlikte sefere çıkanların kiminle savaşacaklarını bilmeden Krateros’a hücum ettikleri ve düşman generalinin adını onlardan gizlediği için, bu durum bana komutanın kendisine özgü bir yeteneğiymiş gibi geliyor. O zaman Eumenes, Neoptolemos’un Pigres’le birlikte sahip oldukları Kappadokia ve Paphlagonia süvarileriyle tekrar kendisine karşı yaklaştığı söylentisini çıkarmıştı. Geceleyin ise, ordugâhını toplayıp yola çıkmak istemesine rağmen, tekrar uykuya dalıp tuhaf bir düş gördü. (5) Zira rüyasında iki İskender’in birbirleriyle savaşmak üzere hazırlandıklarını ve ikisinden her birinin bir phalanks birliğini kumanda ettiğini; ardından birine Athena’nın diğerine ise, Demeter’in yardıma geldiğini; şiddetli bir çarpışmanın ardından Athena’yla birlikte olan tarafın yenilmiş olduğunu, yenen taraf için ise, Demeter’in toplamış olduğu başaklardan bir taç ördüğünü gördüğünü zannetti. (6) O zaman başakta çok ve iyi buğday tanesine sahip, son derece bereketli bir ülke uğruna savaştığı için hemen gördüğü rüyanın kendi lehine olduğunu tahmin etti:Çünkü her yere tohum ekilmişti ve her yeri kaplarcasına ovalardan uzayan mahsuller, barış zamanına yaraşan/andıran bir görüntü sergiliyordu: Düşmanların parolasının Athena ve İskender olduğunu sorup soruşturarak öğrendikten sonra ise, daha çok cesaretlendi. Bu yüzden kendisi parolayı Demeter ve İskender olarak verdi; ayrıca herkesin kendisini taçlandırmasını ve sahip oldukları silahlarını başaklarla süslemelerini emretti.(7) Bununla birlikte her ne kadar sık sık çevresindeki yöneticilere ve komutanlara kime karşı mücadele edeceğini beyan etmek ve anlatmak üzere teşebbüs etmesine ve sadece kendi içinde tutup saklamamak niyetinde olmasına rağmen, böylesine önemli bir askeri bilginin açığa vurulmaması gerekirdi; bu yüzden bu düşüncesine sadık kaldı ve bir önceki düşüncesinin kendisi için tehlikesine inandı.

VII.Savaş safına ise, Krateros’un karşısına Makedonlardan hiç kimseyi koymadı; düşmanın ne geri çekilmesine ne herhangi bir şey söylemesine şans tanımalarını, ne de gönderdikleri bir haberciyi kabul etmelerini, bilakis düşman kuvvetleri görülünce atlı birlikleriyle süratle üzerlerine atılmalarını ve derhal yakın dövüşe girmelerini kesin emrederek Artabazos’un oğlu Pharnabazos ve Tenedoslu Phoiniks’in kumanda ettikleri iki yabancı süvari birliğini dizdi. Çünkü kendi ordusunda bulunan Makedonların; şayet Krateros’u tanırlarsa, taraf değiştirip ondan yana geçmelerinden çok korkuyordu. (2) Bizzat kendisi ise, en seçkin süvarilerden üç yüz kişilik bir bölüğü düzenledikten sonra, ordunun sağ kanadına doğru ilerledi; zira onlarla Neoptolemos’un üzerine saldırmayı tasarlıyordu. Eumenes’in kuvvetlerinin iki ordunun ortasındaki tepeyi aşıp süratli ve daha şiddetli bir hamleyle saldırı yapmak amacıyla ilerledikleri görülünce, şaşıran Krateros, Makedonların saf değiştireceği konusunda onun tarafından aldatılmış olduğu için Neoptolemos’a ağır hakaretler ettikten sonra, kendi çevresindeki komutanlarını cesur olmaları için cesaretlendirip düşmanın üzerine saldırdı. (3) İlk çarpışmanın şiddetli olması ve mızrakların çabucak kırılmasının ardından, savaş kılıçlarla devam ederken Krateros, İskender’i küçük düşürmeyip; bilakis birçok düşmanı öldürüp, çoğunlukla kendisine karşı koyan safları bozguna uğrattıktan sonra, sonunda at üstünde yandan saldıran bir Trakyalı tarafından vurularak atından düşürüldü. (4) Krateros yere düştükten sonra diğerleri onun kim olduğunu bilmediklerinden atlarıyla yanından geçip gittiler, Eumenes’in komutanlarından bir tek Gorgias onu tanıdı, atından inip artık çoktan kötü durumdayken ve can çekişirken vücuduna muhafızlık yaptı. Bu sırada ise, Neoptolemos, Eumenes’e hücum ediyordu. Her ne kadar birbirlerinden eskiden beri nefret etmelerine ve öfkeye sahip olmalarına rağmen, iki hücum sırasında da birbirlerini göremediler, üçüncüsünde ise tanıdıktan sonra, derhal kılıçlarını çekip bağırarak at üzerinde hücum ettiler. (5) Atları birbirleriyle tıpkı trieres’ler gibi şiddetle çarpıştıktan sonra, hem karşılıklı miğferlerini çekip çıkarmaya hem de omuzlarından zırhlarını koparmaya çalışarak dizginleri bırakıp elleriyle birbirlerini yakaladılar. Onlar mücadele ederken atları kaçınca, yere düşüp birbirlerinin üzerine saldırarak boğaz boğaza geldiler ve güreşmeye devam ettiler.(6) Ardından Eumenes, Neoptolemos’un kendisinden daha önce ayağa kalkmaya çalıştığı sırada, bizzat kendisi rakibinden daha önce ayağa kalkıp hamle yaptığı için onun dizinin arkasındaki iki kirişten birini kesti, Neoptolemos ise, iki dizinden biri yaralanmış olduğundan dolayı, diğer dizine dayanıp güçlü bir şekilde alttan kendini savunuyordu; fakat öldürücü darbeleri savuşturamayıp ensesinden vurulunca yere düştü ve boylu boyunca yere uzandı. (7) Eumenes öfke nedeniyle ve eski nefretinden dolayı bir yandan onun silahlarını soyup diğer yandan kötü sözler söylerken, hala bir kılıca sahip olan Neoptolemos zırhının altından onu yaralayınca farkına varmadı ve kasığına ulaşarak oraya yavaşça dokundu. Neoptolemos’un ölü vücudundan silahlarını soyduktan sonra, bacaklarından ve kollarından almış olduğu darbeler yüzünden güçlükle hareket etmesine rağmen, gene de kendini atının üzerine çekip, hala düşmanların karşı koyduklarını sandığından aceleyle diğer kanada gitti. (8) Fakat Krateros’un sonunu sorup soruşturarak öğrenip, atıyla oraya gidince, onun nefes alıp verdiğini ve şuurunun hala yerinde olduğunu gördü, atından inip acı içinde ağladı ve onun sağ elini kendi avucunun içine aldı, birçok bakımdan Neoptolemos’u suçladı ve birçok bakımdan ise, Krateros’un kaderine feryat etti ve kendisi ise, zorunluluktan; bu zorunluluk nedeniyle dostu ve yoldaşı olan bir kişiye karşı ya bu şeyleri yapmak ya da bu şeylerden zarar görmek üzere çarpışmıştı.

VIII.Eumenes bu savaşı bir önceki savaşının ardından yaklaşık on gün sonra kazandı: Birini bilgeliğiyle diğerini cesaretiyle başardığı için bu savaşta ününe ün kattı, bununla birlikte başka yerden gelen ve yabancı bir adam olarak Makedonların silahlarıyla ve elleriyle onların ilk ve en önde gelen komutanını öldürdüğü için, hem müttefikleri hem de düşmanları nezdinde eşit derecede büyük bir kıskançlığa ve düşmanlığa sahip oldu.(2) Ancak Perdikkas, Krateros’un ölümünü zamanında öğrenebilseydi, Makedonların arasından bir başkası başkomutanlığı alamazdı; bununla birlikte Mısır’da kendisine karşı ayaklanan askerlerinin Perdikkas’ı öldürmesinden iki gün sonra bu savaşa ilişkin haber ordugâha ulaştı ve bu yüzden Makedonlar hemen öfkeyle Eumenes’i ölüme mahkûm ettiler. Antigonos ise, Antipatros’la birlikte Eumenes’e karşı yapılacak olan savaşın komutanlığına atandı. (3) Eumenes, Ida çevresinde otlamakta olan krallara ait at sürüsüne şans eseri rastlayınca onlar arasından ihtiyacı kadar atı aldı ve epimeletes’lere (idarecilere) bir mektup gönderdi: Bunun üzerine Antipatros’un güldüğünü ve kraliyet mallarına ilişkin olarak onlara hesap vereceğini ya da onlardan alınacağını umduğu için, Eumenes’in öngörüsüne hayran kaldığını söylediğini anlatırlar. (4) Eumenes süvari bakımından üstün olması sebebiyle Lydia ovalarında Sardis civarında savaşmak ve aynı zamanda Kleopatra’ya askeri birliğini göstermek istiyordu; ancak bizzat prensesin ricası üzerine (zira Kleopatra, Antipatros’a herhangi bir şikâyet sebebi vermekten korkuyordu) Yukarı Phrygia’ya doğru ilerledi ve Kelainai’da kışladı.Orada Alketas, Polemon ve Dokimos başkomutanlık üzerine kendisiyle rekabet ettikleri esnada “söylenen şey bu idi” dedi, “yıkımın ise hiç hesabı yapılmaz”. (5) Askerlerine ise, üç gün içinde ücretlerini ödeyeceğine dair söz verdikten sonra, onlara köleler ve sürülerin dolu olduğu ülkedeki çiftlikleri ve kaleleri sattı. Böylelikle satın almış olan her bir phalanks komutanı ya da paralı asker lideri, Eumenes’in temin ettiği alet ve savaş makinelerini kullanarak yerleşim yerlerini ve kaleleri kuşatarak ele geçirdi; böylelikle askerler kendilerine borçlu olunan ücretin karşılığı olarak, zapt edilen malmülklerin her birini kendi aralarında paylaştılar. (6) Bu yüzden, Eumenes yeniden askerler arasında üstün tutuldu; o zaman düşmanların komutanları Eumenes’i öldürene 100 talanta ve onurlar verileceğini bildiren mektuplar dağıttılar, bununla birlikte bu mektupları ordugâhta buldukları zaman, Makedonlar son derece sinirlendiler ve seçme askerlerden oluşan 1.000 kişilik muhafız kıtasının her zaman onun yanında muhafızlık yapmasını ve gittiği her yerde onu korumasını ve onun yanında gecelemesini kararlaştırdılar. (7) Onlar bu kararnameyi bildirdiler ve dostların krallardan onurlar aldıkları gibi onlar da ondan aldıkları onurlara memnun oluyordular. Çünkü Eumenes, Makedonların nezdinde krallığa ait özel bir hediye olan erguvan rengi şapkaların ve askeri pelerinlerin dağıtılmasına müsaade ediyordu.

IX. Gerçekten talihli olmak, doğası bakımından aşağı seviyelerde olanları yüksek düşüncelerle yükseltir, öyle ki hayatları dikkatle incelendiğinde onlara dair büyüklük ve haşmetin başardıkları işlerden kaynaklandığı görülür: Gerçek anlamda ise, yüce gönüllü ve sağlam karakterli olan biri, tıpkı Eumenes’te olduğu gibi, daha çok başarısızlıklar ve felaketler karşısındaki davranışla açığa çıkar. (2) İlkin Kappadokia’daki Orkynioi’da ihanet nedeniyle Antigonos tarafından yenilmesinin ardındanb, hainin kaçarak düşmanın safına geçişine onu takip ederek izin vermedi; bilakis onu ele geçirdikten sonra astı. Kendisini takip eden düşmanlarından kaçarken onlara fark ettirmeden ters istikamete döndü ve yanlarından geçip onları ekarte ettikten sonra, tekrar savaşın vuku bulduğu yere geldi ve orada ordugâh kurdu. Ölüleri bir araya getirip ve civardaki köylerden kapı kanatlarını kırıp aldıktan sonra, komutanlarının bedenlerini ayrı, birçok diğer askerinin bedenlerini ise, ayrı yığınlar üzerinde yaktı ve küllerinin üzerine toprak yığmak suretiyle mezarlar inşa edip, oradan ayrıldı; öyle ki, Antigonos daha sonradan oraya gelince onun cesaretine ve metanetine hayran kaldı. (3) Ardından Antigonos’un ordu yüklerine saldırıp pek çok savaş ve yağmalardan toplanılmış olan serveti, birçok özgür insanı ve köleyi ele geçirmeye kolayca muktedir olabilirdi. Ancak vurgun ve ganimet yüklüyken, askerlerin kendisiyle birlikte kaçmak için ağır olmalarından, zamana ve yürüyüşlere katlanmaya mecalleri kalmamalarından korktu. Bu yüzden özellikle Antigonos’u geri püskürtmek için savaşın olmasını ümit ediyordu. (4) Erişebilecekleri düzeyde yakınlarında olan servetlerin karşısında Makedonların zapt edilmesi zordu, bu yüzden düşmanların üzerine yürümek için askerlerine kendilerine çeki düzen vermelerini ve atlarına taze yem koymalarını emretti.Ardından bir zamanlar kendisinin dostu ve yoldaşı olan düşmanların eşyasından sorumlu Menandros’a endişelendiği için baskınlardan ve süvari için erişilebilir dağ eteği yakınlarındaki alçak yerlerden sakınmasını ve süvariler tarafından kuşatılmaması için süratle geri çekilmesini tavsiye eden gizli bir mesaj gönderdi. (5) Menandros’un süratle tehlikeyi kavrayıp firar etmesinin ardından, Eumenes açıkça gözcülerini gönderdi, ayrıca düşmanlara karşı yürümek için, askerlerine silahlanmaları ve atlarını dizginlemelerini haber verdi. Fakat gözcülerin Menandros’un tamamıyla yakalanması güç, zor mevkilere sığınmış olduğunu haber verdikleri zaman Eumenes canı sıkılmış gibi davranarak askerlerini götürdü. (6) Rivayet edilir ki, Menandros’un bu şeyleri Antigonos’a görgü şahidi olarak anlatmasının ardından, Makedonların Eumenes’i övüp, kendilerinin çocuklarını köleleştirmek ve karılarının namuslarını kirletmek yerine onları esirgediği ve serbest bıraktığı için, ona karşı daha insancıl niyetler beslemeye başladıkları zaman, bu fikre karşı Antigonos: “Ey benim mutlu adamlarım! O adam gerçekte, onları sizlere olan saygısından serbest bırakmadı; bilakis kaçarken böylesine ayak bağlarının kendisine yük olmasından korktuğu için serbest bıraktı” dedi.

X.Bundan sonra çevrede dolaşan ve düşmandan yakasını kurtarmaya çalışan Eumenes, ister onlar adına endişelendiği isterse düşmanla savaşmak için çok az; fakat düşmanın dikkatinden kaçmak için ise, çok fazla sayıda olan askeri peşinden sürüklemek istemediği için, askerlerinin büyük bir kısmını kendisinden ayrılmaya ikna etti.Lykaonia ve Kappadokia bölgelerinin sınırındaki kaleye; Nora’ya 500 süvari ve 200 ağır silahlı askerle sığındıktan sonra, buradan dahi tekrar, kalenin sert koşulları ve yaşam tarzının güçlüğüne katlanamayan dostlarından bazıları gitmek için izin istediler, hepsini sevgiyle kucaklayıp ve dostane davrandıktan sonra gönderdi. (2) Antigonos, Nora önlerine gelip kenti kuşatmaya başlamadan önce onu müzakereye çağırdığında, Antigonos’un birçok dostlarının ve kendisinden sonra birçok komutanlarının olduğunu, kendi tarafındakilerden ise, bizzat kendisinin savaştığı için, kendisinden sonra komutayı bırakacak kimse olmadığını cevap verdi; eğer kendisiyle müzakere yapmak istiyorsa, rehineleri göndermesini emretti. Bunun ardından Antigonos, sanki daha üstün biriymiş gibi, onunla konuşmak isteyince, “kılıcımın efendisi olabildiğim müddetçe, hiç kimsenin kendimden daha üstün olduğuna inanmıyorum” dedi. (3) Bu yüzden, tıpkı Eumenes’in talep ettiği gibi, Antigonos’un yeğeni Ptolemaios’u Nora Kalesi’ne göndermesinden sonra, onunla buluşmak üzere aşağı indi, eskiden birbirleriye çok yakın arkadaş ve dost olduklarından, dostça ve şefkatle birbirlerini kucaklayarak selamlaştılar. Kendi emniyeti ve barış üzerine hiç konuşmadığı uzun süren görüşmeler sırasında, Eumenes bilakis kendisine layık görülen satraplıkların onanmasını ve hediyelerin geri verilmesini hatırlattığı zaman, orada hazır bulunanlar onun azmine ve kararlılığına gıpta ederek hayran kaldılar. (4) Bu sırada Makedonların birçoğu Eumenes’in nasıl biri olduğunu görmek istediklerinden koşarak geldiler; zira Krateros’un ölümünden sonra, orduda herhangi biri hakkında bu kadar çok konuşulmamıştı. Bunun üzerine Antigonos onun herhangi bir şiddete maruz kalmasından korktuğu için ilk önce bağırarak askerlerinin yaklaşmalarını yasakladı ve aceleyle üzerlerine doğru gelenlere taşlar fırlattı, sonunda elleriyle Eumenes’i kucakladı, mızraklı korumalarıyla kalabalığı uzak tuttu ve güçlükle Eumenes’i emniyetli bir yere götürdü.

XI. Ardından Antigonos Nora’nın etrafını surla çevirip onu muhafaza etmek için yeterli sayıda asker bıraktıktan sonra geri çekildi; hububatı, bol miktarda suyu ve tuzu dolu olmasına karşın ne yenilebilir başka bir şeyi ne de ekmek için katığı olan kalede, Eumenes sıkı bir şekilde kuşatılmış olmasına rağmen, gene de elindekilerden arkadaşları için hoş bir yaşam tarzı sağladı, sırayla çevresindekilerden herkesi kendi masasına davet etti, yemeği konuşmasıyla ve dostane muhabbetiyle süsleyerek hoş kılıyordu. (2) Hoş bir görünüşü vardı, savaşta ve silahlarla yıpranmış biri gibi değildi; bilakis zarif ve dinç, bütün vücudu sanki estetik açıdan oranlanmışçasına birbiriyle fevkalade uyumlu uzuvlara sahipti, hitabeti ise, mükemmel olmamakla birlikte, gene de mektuplarından bir araya getirildiği üzere tatlı dilli ve ikna ediciydi. (3) Kendisiyle birlikte kuşatılmış olanlara hepsinden daha çok dar mekân zarar veriyordu, hareketleri küçük evlerle ve iki stadia’lık çevreyle sınırlandığı için ne insanlar yemekten önce ne de atlar yem verilmeden önce ve sonra alıştırma yapıp hareket etmeden yaşadıklarından, sadece onların yorgunluk ve rehavetten bitkin düşmelerini engellemek istediğinden değil; aynı zamanda kaçmak için, eğer elverişli bir fırsat çıkarsa ne yapıp edip talim yapmalarını arzu ettiği için, (4) adamlarına 14 kulaç uzunluğundaki, kale içindeki en büyük evi tahsis etti ve yavaş yavaş adımlarını arttırarak orada yürümelerini emretti, atların ise her birini büyük yularlarla boyunlarının çevresinden bağlayarak tavana bağladı; öyle ki arka ayakları yerden sağlamca destek alacak ve ön ayaklarının tırnaklarının uçları yere değecek bir şekilde makaralar yardımıyla onları kısmen havaya kaldırdı. (5) Bu şekilde asılmış olan atların yanında duran seyisler çığlıklar ve kırbaçlarla atları kışkırttılar, öfke ve şiddet dolu olan atlar arka bacaklarının üzerinde sıçrayarak çifte attılar, hareketli ön ayakları yere değeceği zaman ve ön ayaklarına basacak bir zemin edinmeye çalıştıklarında bütün vücutlarıyla çaba sarf ediyorlardı ve böylelikle kendilerini ter ve köpük kaplıyordu –bu atlar için ne hız ne de güç bakımından kötü bir egzersizdir. Ardından arpalar onlara daha hızlı ve daha iyi sindirmeleri için kaynatıldıktan sonra atılıyordu.

XII. Fakat kuşatma sürerken Antigonos, Antipatros’un Makedonya’da öldüğünü, Kassandros ve Polysperkhon’un aralarında çıkan anlaşmazlıklar yüzünden işlerin karıştığını öğrenince, artık hiçbir küçük şey ümit etmeyip bilakis bütün imparatorluğu ele geçirmeyi planladığı için, girişimlerinde Eumenes’in kendisine yardım etmesini ve dostu olmasını istiyordu. Bundan dolayı, Antigonos önceden hazırladığı yemini teklif ederek Hieronymos’u gönderip Eumenes’le anlaşma yapıyordu, Eumenes bu metni düzeltip hangisi daha adil diye kendisini kuşatan Makedonlara karar vermeleri için sundu. (2) Antigonos adet yerini bulsun diye yeminin başında kralların adlarını andıktan sonra ardından yeminin devamında kendi adına ant içiyordu, Eumenes ise ilk olarak yeminin başına krallarla birlikte Olympias’ın adını yazdı, ardından sadece Antigonos’a bağlaşık olacağını değil; aynı zamanda kendisinin Olympias ve krallarla aynı düşmana ve dosta sahip olacağı üzerine ant içiyordu. Bunun çok daha adil/doğru olduğunu düşünen Makedonlar Eumenes’e bu yemini ettirdikten sonra kuşatmayı kaldırdılar ve bizzat o da Eumenes’le aynı yemini ettsin diye Antigonos’a gönderdiler. (3) Bu sırada Eumenes Nora’da tutmuş olduğu Kappadokialı rehineleri geri verdi ve onlardan karşılığında atlar, yük hayvanları ve çadırlar tedarik etti, ayrıca kaçışı sırasında dağıtılıp ülke boyunca bilinçsizce dolaşan askerlerinden birçoğunu bir araya topladı; böylelikle çevresinde yaklaşık 1.000 kişilik süvari birliği meydana geldi, haklı olarak Antigonos’tan korkarak, onlarla birlikte ilerleyip kaçtı. Çünkü Antigonos, sadece onun tekrar etrafının surlarla çevrilerek kuşatılmasını emretmedi; aynı zamanda yeminin düzeltilmesini kabul eden Makedonlara sert bir cevap yazdı.

XIII. Eumenes kaçarken Makedonya’da Antigonos’un büyüyen gücünden korkanların yanından kendisine mektuplar getirildi. Olympias, hayatı tehlike altında olduğundan İskender’in küçük oğlunun hamiliğini üstlenmesi ve yetiştirmesi için Makedonya’ya gelmesi konusunda onu davet etti; Polysperkhon ve kral Philipposc ise Kappadokia birliklerinin komutanı olarak ondan Antigonos’a karşı savaşması için, Kouinda’daki hazinelerden kendi kişisel kayıplarını gözden geçirip yeniden düzeltmek üzere 500 talanta tazminat almasını, savaş masrafları için ise, ne kadar isterse o kadar kullanmasını emrettiler. (2) Zira bu meseleler hakkında İskender’in gümüş kalkanlı birliğinin komutanları olan Antigenes ve Teutamos’a yazmışlardı. Bu mektupları almış olan gümüş kalkanlıların komutanları, Eumenes’e karşı sözde dostane bir şekilde davranmakla birlikte, onun yanında ikinci plana atıldıkları için kıskançlık ve rekabet dolu olduklarını açıkça gösterdiler. Bu yüzden Eumenes, onların kıskançlığını hiçbir şeye ihtiyacı yokmuş gibi parayı almayarak yatıştırdı, (3) onların rekabet ve ihtiraslarına rağmen, ne yönetmeye muktedir olduklarından ne de takip etmek için istekli olduklarından hurafeye başvurdu. İskender’in rüyasında kendisine göründüğünü, ona krali tarzda hazırlanmış bir çadırı ve onun içinde duran bir tahtı gösterdiğini; eğer onlarla orada meclisi toplarlarsa ve müzakere ederlerse, bizzat kendisinin de hazır bulunacağını ve kendi adına başlattıkları her plan ve işte onlara yardım edeceğini söylediğini anlattı. Ne onlar kendisiyle birlikte yürümek istediklerinden ne de bizzat kendisi diğerlerinin kapılarında görünmeyi onurlu bulduğundan, kolaylıkla Antigenes ve Teutamos’u bunların doğruluğuna inandırdı. (4) Bu yüzden bir kraliyet çadırı ve İskender’e adadıkları bir taht kurdular, orada çok önemli meseleler üzerinde karara varmak için bir araya geldiler. Ülkenin içlerine doğru ilerliyorlarken diğer satraplarla birlikte Eumenes’in dostu Peukestas onlarla karşılaştı ve ordularını birleştirdiler, silahlarının çokluğu ve teçhizatlarının ihtişamı Makedonların kendilerine olan güvenlerini tazeledi. İskender’in ölümünden sonra yetkileriyle idare edilemez hale gelmiş ve yaşam tarzlarıyla yumuşamış olan; (5) tiranlara has böbürlenmeleri ve barbarlara has kibirlerle beslenen satraplar, birbirlerine karşı sert oluyorlar ve anlaşamıyorlardı. Ayrıca Makedonlara savurganca dalkavukluk ettikleri, şölenlere ve kurban törenlerine büyük paralar harcadıkları için kısa zamanda ordugâhı lüks bir panayır alanına çevirdiler ve aynı demokrasilerde olduğu gibi, komutanların seçiminde askerlerin büyük bir kısmı kandırıldı. (6) Eumenes onların birbirlerini küçümsediklerini, kendisinden ise korktuklarını ve kendisini öldürmek için fırsat kolladıklarını fark edince, paraya ihtiyacı olduğunu ileri sürdü, kendisine güvensinler ve borç verdikleri paraların üzüntüsünden kendisini öldürmekten sakınsınlar diye, özellikle kendinden nefret edenlerden birçok talanta borç aldı: Böylelikle başkalarının servetini, kendisine bedeninin korunmasını sağlamak amacıyla topladı, genelde diğer insanlar hayatlarının kurtuluşu için para verirken, sadece o alarak güvenliğini elde etti.

XIV. Bu yüzden Makedonlar korkulacak bir şey yokken hediye verenler tarafından rüşvetle kandırılıyorlardı, hassa muhafızlarının ve general olmak isteyenlerin kapılarında hizmet ediyorlardı: Antigonos onların yanında büyük bir orduyla birlikte ordugâh kurduktan sonra, bu durum bangır bangır gerçek bir generali çağırıyordu, o zaman sadece askerler kendilerini Eumenes’e bağlamakla kalmadılar; aynı zamanda barış ve lüks zamanında büyüklük taslayanların her biri ona itaat etti ve onun nöbet için vermiş olduğu sırayı sessizlikle yerine getirdi. (2) Ayrıca gerçekten Pasitigris Irmağı civarında Antigonos’un nehri aşmak üzere teşebbüste bulunduğunu onun hareketlerini gözetleyen diğer komutanların hiçbiri fark etmediler, sadece Eumenes karşı koydu ve onunla savaştı, birçok adamını öldürdü, nehir yatağını cesetlerle doldurdu ve 4.000 kişiyi esir aldı. Bilhassa Eumenes’in hastalanması üzerine, Makedonlar diğerlerinin görkemli ziyafetler vermeye ve panegyris yarışmaları düzenlemeye uygun olduklarına; yönetmeye ve savaşmaya ise sadece onun muktedir olduğuna inandıklarını açıkça belirtiler. (3) Zira Peukestas, Persis’te onlara parlak bir şölen düzenleyip her bir askere kurban etmesi için bir kurbanlık verince en yüksek komutanlık mevkisini elde edeceğini umut ediyordu; kısa süre sonra askerler düşmanlara karşı yürürlerken, Eumenes tesadüfen tehlikeli bir hastalığa yakalanmış olduğundan uykusuzluğu nedeniyle sedyeyle ordudan uzakta huzur içinde taşınıyordu. Ancak onlar kısa bir süre ilerledikten sonra, ansızın bazı tepeleri aşan ve ovaya doğru inen düşmanlar göründüler. (4) Buna müteakiben ordu saf düzeninde tepelerden aşağı doğru ilerlerken altından silahlarının parlaklığı güneşe karşı parıldıyordu, fillerin üzerlerindeki kuleleri ve tıpkı savaşa giderlerken giyinip kuşandıkları gibi erguvan rengi giysileri gördüler, Makedonların önde gelenleri yürüyüş kolunu durdurarak Eumenes’in onlarla gelmesi için bağırdılar: Çünkü eğer kendilerine o komuta etmeyecekse daha fazla ilerlemeyeceklerini bildirdiler ve silahlarını toprağa dayadıktan sonra birbirlerini beklemeleri, komutanlarını ise sakin olmaları ve Eumenes olmaksızın düşmanlara karşı ne savaşmaları ne de tehlikeye girmeleri konusunda teşvik ettiler. (5) Eumenes ise, onları duyunca sedyesini taşıyanları hızlandırarak çabucak ordunun önüne geldi, sedyenin örtüsünü her iki taraftan kaldırıp onlara sevinçle sağ elini uzattı. Askerler onu gördüler ve hemen Makedonya diliyle onu selamlayarak kalkanlarını havaya kaldırdılar ve sarisa’larıyla onlara vurup savaş narası attılar ve komutanları kendileriyle birlikte hazır olduğu için düşmanları savaşa davet ettiler.

XV.Antigonos ise tutsaklardan Eumenes’in hasta olduğunu ve kötü bir durumda olduğu için sedyeyle taşındığını öğrenince, onun hastalığından dolayı diğer komutanları yenmenin büyük bir iş olmadığını düşünüyordu. Bu yüzden bir an önce ordusunu, savaşa sevk etmek için hazırlıyordu. (2) Fakat düşmanlarının savaş düzeni almalarının ardından atına atlayıp onların saflarının durumunu ve düzenini teftiş etti, şaşırıp uzun süre duraksadı; ardından bir kanattan diğer kanada getirip götürülen sedye görüldü. Bunun üzerine Antigonos, âdeti olduğu üzere yüksek sesle gülüp dostlarına dönüp “bu sedye muharebede karşı koyacak gibi görünüyor” dedikten sonra, derhal ordusunu geri çekti ve kamp kurdu.(3) Fakat Makedonlar biraz soluklandıktan sonra tekrar ona karşı koydular ve komutanlarıyla alay ederek hemen hemen bütün Gabiene Bölgesi boyunca kışlamak üzere dağılarak konuşlandılar;öyle ki, kampların sonu ile başı arasında yaklaşık 1.000 stadia’lık mesafe vardı. Antigonos bu durumun farkına varınca zor ve susuz olmasına karşın direkt ve kısa olan yolu seçip; eğer onlar kışlalarına dağılmışlarken üzerlerine atılırsa, bir daha kolayca toplanıp kendi komutanlarıyla bir araya gelemeyeceklerini umut ederek süratle üzerlerine yürüdü. Fakat ıssız topraklara girince orada şiddetli rüzgârlar ve sert soğuklar yüzünden huzuru kaçan ordunun yürüyüşü engelleniyordu. (4) Bu yüzden çok sayıda ateş yakmak zorunlu tek ihtiyaçtı: Bu durum düşmanların gözünden kaçmadı, bilakis barbarların arasından dağlarda ikamet edenler ıssız araziye baktıklarında oradaki ateşlerin çokluğuna şaşırıp binmeye elverişli tek hörgüçlü develerle Peukestas’a habercileri yolladılar. Bu durumu duyduğunda, bizzat kendisi korkudan tamamıyla aklını kaybetmiş olduğundan ve diğerlerinin de benzer durumda olduklarını gördüğünden, özellikle askerlerinden yol boyunca konuşlanmış olanları da uyandırıp kaçmak için harekete geçti: (5) Eumenes ise, paniğe bir son vermeye çalıştı ve düşmanların hızını dizginleyeceği üzerine söz vererek, onların beklediklerinden üç gün sonra gelmiş olacaklarını söyledi.Bu şekilde onları ikna ettikten sonra aynı zamanda kışlalarındaki ve diğer yerlerdeki birliklerin süratle toplanmalarını emrederek habercilerini gönderdi, kendisi ise diğer komutanlarla birlikte atla düşmana karşı ilerleyip ve ıssız arazide ilerleyenlerce görülebilir mesafedeki bir mevkii çevirip, ölçtükten sonra tıpkı ordugâh kurmuş gibi belirli aralıkla birçok ateş yakmalarını emretti.(6) Bu görev tamamlandıktan sonra ve Antigonos’un çevresindekiler tarafından dağlardaki ateşler gösterilince, (bu durum) uzun zamandan beri düşmanların her şeyi fark etmiş olduklarını düşünen Antigonos’u hayal kırıklığına uğrattı ve cesaretini kırdı. Bu yüzden askerleri zorlu yürüyüşten yıpranmış ve yorgun düşmüşken iyi bir şekilde kışlamış ve çarpışmaya hazır insanlara karşı savaşmaya zorlamasın diye kestirme yolu bırakarak, ordusunu moral bakımından yükseltmek için köylerin ve kentlerin arasından sevk etti.(7) Tıpkı düşmanların karşı karşıya geldiklerinde alışkın oldukları gibi, hiç kimse onun ilerlemesine mani olmayınca, çevrede ikamet eden halkın hiçbir ordu görmediklerini; fakat yerin ise yakılmış olan ateşlerle dolu olduğunu söylemelerinden Eumenes tarafından gafil avlanmış olduğunu anladı ve öfkeyle açık bir savaş yapmak üzere birliklerini sevk etti.

XVI.Bu sırada Eumenes’in etrafında toplanmış olan çok sayıdaki birliğin büyük bir kısmı onun zekâsına hayran kaldı, sadece onun komutan olmasını emrettiler: Bu yüzden ona karşı kızgınlık duyan ve kıskanan gümüş kalkanlıların komutanları Antigenes ve Teutamos ona suikast tertiplediler, satrapların ve komutanların birçoğu bir araya gelerek ne zaman ve nasıl Eumenes’in ortadan kaldırılması gerektiğine karar verdiler. (2) Savaş boyunca ondan yararlanmak ve savaştan sonra onu hemen öldürmek konusunda hepsi ortak bir karar aldılar; fakat fillerin komutanı Eudamos ve Phaidimos alınmış olan gizli kararları Eumenes’e bildirdiler, bunu Eumenes’e karşı duydukları iyi niyetten ya da minnettarlıktan değil; ona faizle ödünç verdikleri paralardan mahrum kalmaktan sakındıkları için yapıyorlardı. Eumenes onları övdü, ardından çadırına gidip dostlarına vahşi hayvanların sürüsünde yaşadığını söyledikten sonra, vasiyetnamesini yazdı ve kendisinin ölümünden sonra gizli belgelerinden dolayı yazıştığı insanların suçlamalara ve iftiralara maruz kalmamalarını istediği için belgelerini yırttı ve yok etti. (3) Bu şeyleri bitirdikten sonra zaferi bile bile düşmanlarına vermeyi ya da Medeia ve Armenia içinden kaçıp Kappadokia’yı istila etmeyi düşünüyordu. Dostları yanındayken hiçbir şey üzerinde karar veremeyip; bilakis şansının değişebilirliği kadar çok yönlü olan düşüncesiyle birçok karar üzerinde gidip gelirken, düşmanların kendilerinin saldırısına karşı koyamayacaklarına olan güvenleri nedeniyle, phalanks ve gümüş kalkanlılar tarafından bizzat kendisinin cüretli olmaya çağrılması üzerine Hellenleri ve barbarları teşvik edip ordusunu dizdi. (4) Zira onlar Philippos ve İskender’in en eski askerleriydiler; o zamana kadar savaşların yenilmemiş ve düşmemiş atletleri gibiydiler, birçoğu artık yetmiş yaşında olup, içlerinden hiçbiri altmış yaşından daha genç değildi. Bu yüzden Antigonos’un birliğine hücum ederlerken “Atalarınıza karşı günah işliyorsunuz, ey alçak herifler” diye bağırıyorlardı ve öfkeyle üzerlerine atılıp bütün phalanks’ı aynı yerde imha ettiler, hiç kimse onlara karşı duramadı, göğüs göğüse çarpışma sırasında içlerinden büyük bir bölümü kılıçtan geçirildi. (5) Bu yüzden bu noktada Antigonos, gücüne rağmen ağır bir yenilgiye uğratıldı, süvari bakımından ise üstün geldi: Her bakımdan Peukestas kontrolsüzce ve onursuzca savaştığından dolayı, Antigonos hem tehlikeler karşısında soğukkanlılığını koruyarak hem de konuşlandığı mevkiinin yardımıyla, onların bütün eşyalarını ele geçirdi. (6) Çünkü ova genişti, toprak ne derin ne de katı ve sertti; fakat kumlu ve tuzlu kuru toprakla doluydu, bu bakımdan savaş sırasında bu kadar çok atın ve insanın koşmasıyla çiğnendiği için kireç gibi toz açığa çıktı, havayı beyazlattı ve görüşü belirsizleştirdi. Öyle ki, Antigonos düşmanların eşyalarını fark ettirmeden kolayca ele geçirdi.

XVII. Savaş bittikten hemen sonra eşyalar konusunda görüşmek için Teutamos tarafından elçiler yollandı. Antigonos ise, eğer Eumenes’i kendisine teslim ederlerse bunu gümüş kalkanlılara geri ödeyeceği ve diğer şekillerde onlara dostça davranacağı üzerine söz verince gümüş kalkanlılar onu düşmanlarına canlı teslim etmek gibi korkunç bir hüküm üzerinde karara vardılar. (2) Bazıları eşyaları konusunda yakınarak, diğerleri ise ona zafer kazanmış olduğu için cesaretli olmasını emrederek, bir kısmı ise diğer komutanlara haber vererek ilk önce Eumenes’in kuşkusunu çekmeden ona yaklaştılar ve onu kollamaya başladılar. Ardından üzerine çullanıp onun kılıcını zorla elinden aldılar ve kemeriyle ellerini sıkıca bağladılar. Nikanor Antigonos tarafından onu teslim almak için gönderilince, Makedonların arasından götürülürken ne yardım dilemesi ne de serbest bırakılması için değil; bilakis onlara kendi faydaları üzerine bir şeyler söylemek için konuşmasına izin versinler diye yalvarıyordu. (3) Sessizlik olduktan sonra yüksek bir yerde dikilip bağlanmış olan ellerini uzatarak “Nasıl bir şey” dedi “ey Makedonların en alçakları, Antigonos sizlere karşı bir zafer anıtı dikebilmeyi bu kadar arzu ettikten sonra, bunu şimdi siz onlara karşı komutanınızı savaş esiri olarak teslim ederek mi dikiyorsunuz? Sizlerin savaşı kazanmış olduğu bir sırada eşyalarınız nedeniyle yenilgiyi kabul etmeniz korkunç bir şey değil mi? Sanki birinin zafer kazanması silahlarıyla değil servetleriyle oluyor ve bilakis komutanınızı eşyanızın fidyesi olarak gönderiyorsunuz. (4) Bu yüzden düşmanlarına karşı galip gelen, yenilgisiz ben, müttefikleri tarafından mahvedilmiş olarak gönderiliyorum; sizler ise, orduların tanrısı Zeus ve yeminlerin tanrıları adına, burada beni kendi ellerinizle öldürün. Oradaki ölümüm tamamıyla sizlerin işi olacak. Antigonos hiçbir şekilde suçlamayacak; zira ölü Eumenes’i istiyor, yaşayanını değil. Şayet kendi ellerinizden çekiniyorsanız, benimkilerden biri çözülürse işin yapılması için kâfi olacak. (5) Eğer bana kılıç verecek kadar güvenmiyorsanız, ellerim bağlıyken fillerin ayaklarının altına atın. Ve eğer bu şeyleri yaparsanız kendi komutanınıza karşı son derece dürüst ve adil davranan insanlar olduğunuz için sizlerin bana karşı işlemiş olduğunuz suçu affediyorum”.

XVIII. Eumenes bunları söyleyince kalabalığın bir kısmını keder kapladı ve bazıları ağladı, gümüş kalkanlılar ise gevezelik ettiği için uzatmamasını ve götürülmesini bağırdılar: Çünkü İskender ve Philippos’un askerleri arasından en iyileri bu kadar çok çabaladıktan sonra ihtiyarlıkta mükâfatlarından mahrum ediliyorlar ve başkalarının yanında besin sağlıyorlarsa, ayrıca onların eşleri artık üç gecedir düşmanlarla birlikte uyuyorlarsa, Makedonları sayısız savaşlara sürükleyen Khersonesoslu felaketine sızlanacaksa bunun korkunç bir şey olmadığını bağırdılar. Bu yüzden hemen Eumenes’i hızlı adımlarla sevk ettiler. (2) Kalabalıktan korkmuş Antigonos ise (zira ordugâhta kimse kalmamıştı) en güçlü fillerinden on tanesini ve çok sayıda mızrak taşıyan Med ve Parthları kalabalığı dağıtmaları için gönderdi. Ardından Antigonos’un bizzat kendisi de Eumenes’le eskiye uzanan dostluğu ve yoldaşlığı sebebiyle onu böyle görmeye dayanamadı, onu teslim alanlar kendisine Eumenes’i nasıl muhafaza edecekler diye sordukları zaman “sadece” dedi “fil gibi ya da aslan gibi”. (3) Kısa süre sonra ise, merhamete gelerek ağır zincirlerin kaldırılmasını emretti ve şahsi hizmetçilerinden birinin onunla ilgilenmesini kabul etti ve dostlarından isteyen birinin onunla bir gün geçirmesine ve erzak getirmesine izin verdi. Onun hakkında karar vermek için birçok gün boyunca Eumenes’in kurtulmasını çok isteyen Kreteli (Giritli) Nearkhos ve oğlu Demetrios’un, onun öldürülmesini emreden ve bu konuda ısrar eden, hemen hemen diğerlerinin hepsinin konuşmalarını ve savunmalarını dinledi. (4) Eumenes’in kendisine muhafızlık eden Onomarkhos’a, hangi nedenden ötürü Antigonos’un en nefret ettiği adamı ve düşmanını eline geçirmişken ne hızlı bir şekilde onu öldürüyor ne de soylu bir şekilde serbest bırakıyor diye sormuş olduğu rivayet edilir; Onomarkhos’un ise, küstahça ona şimdi değil, fakat savaş alanında ölümü cesaretle karşılamak gerekir deyince, “Evet Zeus hakkı için,” diye açıklar Eumenes “ve o zaman da yaptım; benimle göğüs göğüse savaşmış olanlara sor; fakat bizzat benden daha iyi bir adamla karşılaştığımı bilmemem”, “iyi” dedi Onomarkhos “şimdi kendinden çok daha iyi birini buldun, ne için sabırsızlıkla zamanını beklemiyorsun?”.

XIX. Bunun üzerine Antigonos, Eumenes’in öldürülmesine karar verdi ve onun yemek istihkakının elinden alınmasını emretti. Bu yüzden iki ya da üç gün boyunca yemeksiz bırakılarak ölüme terkedildi. Fakat aniden kampı bozup yola çıktıkları sırada bir adam gönderip onu öldürdüler. Antigonos karısına ve çocuklarına verilmesi için, vücudunu dostlarına verip yakılmasına ve küllerinin bir araya getirildikten sonra gümüşten yapılma bir vazoya konulmasına izin verdi. (2) Eumenes bu şekilde öldükten sonra ona ihanet eden komutanlarına ve askerlerine Antigonos’tan başka kimse tanrısal ceza vermedi, bizzat Antigonos dinsiz ve zalim insanlar olarak gördüğü gümüş kalkanlıları, ne onlardan hiçbiri Makedonya’ya dönsün ne de Hellen denizini görsün diye, mümkün olan her yolla onları yok etmesini ve öldürmesini emrettikten sonra Arakhosia’nın yöneticisi Sibyrtios’un hizmetine verdi.

SERTORİUS VE EUMENES’İN KARŞILAŞTIRMASI

I. Bize kadar intikal etmiş olan Eumenes ve Sertorius hakkında anılmaya değer şeyler bunlardır. Kıyaslandığında her ikisinin de ortak yanları vardır; yabancı, yabancı uyruklu ve sürgün olmalarına rağmen, çeşitli halkların, büyük ve savaşçı orduların komutanlığını yapmaları. Ancak Sertorius’a özgü olan şey, ününden dolayı bütün müttefikleri tarafından verilmesiyle komutanlığa sahip olması, Eumenes’e özgü olan ise komutanlık üzerine birçoklarıyla mücadele ettikten sonra başarılarından dolayı en yüksek mertebeye ulaşmasıdır. Birini adil bir şekilde yönetilmek isteyenler, diğerini ise kumandanlıkta yetenekli olmayanlar kendi çıkarları için takip ediyordu. (2) Çünkü uzun zamandan beridir Romalılara tabi olan Iberialıları ve Lusitanialıları Romalı olan komuta ediyordu, o zaman bütün insanları kendilerine tabi yapan Makedonları ise Khersonesoslu komuta ediyordu. Buna ilaveten Sertorius senatus’ta iken ve generalliği sırasında kendisine hayranlık duyulduktan, Eumenes ise kâtipliğinden ötürü hor görüldükten sonra komutanlığa yükseldi. Bu nedenle Eumenes sadece kariyerinin başlangıcında oldukça az desteğe sahip olmadı; aynı zamanda kariyerinde ilerlerken de çok büyük engellerle karşılaştı. (3) Çünkü Eumenes’e doğrudan doğruya karşı çıkan ve gizlice suikast düzenleyen birçok kişi vardı; oysa Sertorius’a açıkça karşı koyan hiç kimse olmadı, daha sonraki zamanlarda ise gizlice müttefiklerinden çok azı ona karşı ayaklandılar. Bundan dolayı düşmanları üzerindeki zaferi tehlikesinin sonu oldu, Eumenes ise zaferinden dolayı onu kıskananlar tarafından tehlikedeydi.

II. Onlar komutanlık yetenekleri bakımından birbirlerine çok benziyorlardı. Diğer huyları bakımından ise, Eumenes savaş ve mücadeleyi severdi; Sertorius ise barışa ve sükûnete âşıktı. Zira biri eğer Makedonların önde gelenlerinin yoluna çıkmasaydı, emniyetli bir şekilde ve onurla yaşamını sürdürebilecekken yaşamını savaşarak ve tehlikeler içinde sona erdirdi. Diğeri ise, hiçbir şekilde olaylara karışmak istememesine rağmen, kendi hayatının güvenliği için barış içinde olmasına izin vermeyen onlara karşı savaşmak zorunda kaldı. (2) Eumenes üstün olma mücadelelerinden vazgeçseydi ve Antigonos’tan sonraki mevkiye razı gelseydi, ona Antigonos hoş bir şekilde davranırdı, Sertorius için ise işten çekilmesine rağmen, Pompeius’un adamları huzur içinde yaşamasına izin vermediler. Bu yüzden biri iktidar uğruna isteyerek savaşmayı sürdürdü; diğeri ise, savaştan dolayı istemeyerek yönetmeyi sürdürdü. (3) Güvenliğini ihtirasına feda eden Eumenes savaş severdi, savaşla güvenliğini sağlayan Sertorius ise savaşçıydı. Biri ölümü beklemezken ölümle karşılaştı, diğeri ise ölüme hazırlıklıyken karşılaştı. Zira onlardan biri iyi niyetli olduğundan, çünkü dostlarının güvenilir olduğunu düşündü, diğeri ise güçsüzlüğünden, çünkü kaçmak isterken esir edildi. Ayrıca düşmanlarının hiçbirinin yapmadığı şeylere müttefikleri tarafından maruz kalan Sertorius’un yaşamını ölüm kirletmedi; (4) ancak esir alınmadan önce kaçmaya muktedir olamayan, fakat esir alındıktan sonra yaşamak isteyen Eumenes ise ne ölüme karşı iyi bir şekilde önlem aldı ne de ölümle güzel bir şekilde yüzleşti, bilakis sadece onun bedenine hâkim olduğunu bilen düşmanını yalvarıp yakararak kendi ruhunun efendisi yaptı.

Senatus’ta Adaylık Toga’sıyla
Rakipleri C. Antonius ve L. Catilina Aleyhine Konuşma

(73) Bu konuşma, L. Caesar’ın ve C. Figulus’un consul’lükleri sırasında, Cornelius  için konuşmasından sonraki yılda gerçekleştirildi.

ÖZET

Cicero consul’lük görevine aday olduğunda altı rakibi vardı. İkisi, P. Sulpicius Galba ile L. Sergius Catilina patricii sınıfındandı. Dördü plebs sınıfındandı. Bunlardan ikisi, hatip M. Antonius’un oğlu C. Antonius ile L. Cassius Longinus asil soydandı^. Diğer ikisi, Q. Cornificius ile C. Licinius Sacerdos, kendi soylarından magistratus’luk görevini ilk elde edenler yalnız onlar değildi^. Adaylardan yalnızca Cicero equites sınıfına mensuptu , dahası babasını adaylık sürecinde kaybetti^. Rakiplerinden diğerleri  adabına göre hareket ediyorlardı. Q. Cornificius ile Galba’nın ılımlı ve saygıdeğer kişiler oldukları düşünüldü. Sacerdos hiçbir kötülüğü ile nam salmadı ; Cassius o zaman bir ölçüde kötü huyludan ziyade aptal gözükse de, birkaç ay sonra onun Catilina’nın komplo hareketinde yer aldığı ve de en zalim fikirlerin mimarı olduğu ortaya çıktı. Nihayetinde bu dördünün hiç şansı yoktu.

(74) Ancak Catilina ve Antonius, hepsinin içinde özellikle bunların dile düşmüş bir yaşam tarzları olduğu halde, yine de çok güçlüydüler^. Nitekim her ikisi de, Cicero’yu consul’lükten uzak tutmak için, M. Crassus’un ve C. Caesar’ın güçlü desteklerinden medet umarak işbirliği yapmışlardı. Bundan dolayı, bu konuşma sadece Catilina ve Antonius’un aleyhine yapılmıştır. Cicero’nun Senatus’ta bu tarz bir konuşma yapmasının sebebi şuydu: Catilina ile Antonius’un aleni cüretkarlıkları yüzünden rüşvetin dozu günden güne giderek arttığı için Senatus artan bir ceza içeren rüşvet yasasının çıkarılmasına karar vermişti; bu yasanın çıkarılmasına tribunus plebis Q. Mucius Orestinus engel olmuştu^. Senatus’un istemeyerek vetoya boyun eğmesi üzerine, o vakit Cicero ayağa kalktı ve seçimlerden birkaç gün önce Catilina ile Antonius’un işbirliğine karşı koydu.

YORUM

Senator’lar  önceki gece Catilina ile Antonius’un kendi adamlarıyla birlikte, bu finans temini işinde çok bildik ve tanıdık olan, asil soydan bir kimsenin evinde bir araya geldiğini söylüyorum.

Ya C. Caesar’ın ya da M. Crassus’un evini işaret ediyor. Zira Cicero consul adayı olduğu zaman, onun halk arasında saygınlığının her geçen gün arttığını fark ettiklerinden dolayı, ona karşı çok katı ve tek yürek muhalif oldular. Cicero’nun bizzat kendisi bunu, kendi düşüncelerini ifade ederken belirtmektedir^. M. Crassus’u, bu konuşmanın yapılmasından önceki yılda, Cotta ile Torquatus’un consul’lükleri zamanında Catilina ve Piso tarafından gerçekleştirilen o komplonun da mimarı olmakla suçladı^.

Zira birçok vatandaşı katleden birisi, kimi bir arkadaş, ya da kendi devletinde bir yabancıyla adil bir mahkeme huzurunda kozunu paylaşabilmeyi reddeden biri, kimi bir cliens olarak kabul edebilir?

(75) Sulla saflarında yer aldığı zaman, Catilina’nın gaddar bir şekilde hareket ettiği söylenir. Cicero daha sonra, öldürdüklerinden isimler de – Q. Caecilius, M. Volumnius, L. Tanusius  – zikreder. Hatta Catilina’nın, halk tarafından çok sevilen ve bu yüzden iki kez praetor olan M. Marius Gratidianus’un  kesilmiş başını kent boyunca elinde taşıdığını da. Bu konuşma boyunca, ona bu suçtan ötürü sık sık sataşır. Pek tabii, bu Gratidianus, Cicero ile yakın bir akrabalık bağına sahipti.

Ayrıca C. Antonius’un bir cliens’e  sahip olamayacağını söyledi. Çünkü o, Sulla’nın süvari gücünü kullanarak Akhaia’da birçok kimsenin varını yoğunu almıştı. Yağmaya maruz kalan Hellenler daha sonraları, Antonius’u, yabancılarla sorun üzerine yetkili olan praetor M. Lucullus huzurunda mahkemeye çıkarttılar. Hellenler adına, kendisinden az önce bahsettiğimiz, o zaman henüz çok genç olan C. Caesar girişimde bulundu. Lucullus kararını Hellenlerin talebi doğrultusunda verdiği için, Antonius tribunus’lara başvurdu ve kendisinin adil bir mahkemede yargılanamadığını, bundan dolayı da bu karara uymayacağına dair yemin etti^. Bu Antonius’u, bu konuşmanın yapılmasından 6 yıl önce censor Gellius ve Lentulus Senatus’tan çıkardı. Bunun için müttefikleri yağmaladığı, mahkemeyi tanımadığı, borcunun çokluğundan dolayı mülklerini icra yoluyla teslim ettiği ve kendi adına hiçbir varlığı olmadığı notunu düştüler.

Kendisi yokken, en ağır kararlarınızla suçlu ilan edildiği zaman, Senatus’u tanımadı.

Catilina praetor’luk görevinden sonra Africa Eyaleti’nde görev aldı. Burayı ağır bir şekilde talan edince, Afrikalı elçiler o vakit derhal, o henüz yokken, ona karşı Senatus’ta şikayette

(76) bulundular ve Senatus’ta onun hakkında birçok ağır söz sarf edildi.

Beraat ettiği zaman, mahkemelerin nasıl bir gücünün olduğunu öğrendi: tabi bu, mahkeme, ya da o, beraat olarak adlandırılırsa.

Bu konuşmanın yapılmasından bir yıl önce Catilina, Torquatus ile Cotta’nın consul’lükleri sırasında Afrika’dan döndüğü zaman, ilerde Cicero’ya düşman olan genç P. Clodius tarafından gasp nedeniyle suçlandı^. Fenestella’nın  aktardığına göre Catilina, M. Cicero tarafından savunuldu^. Cicero’nun bu konuşmayı bizzat yaptığına kuşku duyuyorum^. Çünkü kendisiyle birleşerek rakibinin hasedini utanç verici bir şekilde tersine çevirebilecek olmasına rağmen, o olaydan hiç bahsetmiyor. Özellikle de kendisinin diğer rakibi Antonius’un praetor’luk makamına, bu aynı konuşmasında onun kendi yardımıyla son sıra yerine üçüncü sıradan ulaştığını hatırlattığı için.

Benim praetor’luk makamına birinci sıradan seçildiğimi, senin hem rakiplerin rızasıyla hem centuria’ların ittifakı hem de bilhassa benim yardımımla son sıradan üçüncü sıraya geçtiğini bilmiyor musun?

O halde Antonius için verilen seçim desteğinin, kendisine bir dönüşümünün olacağını hesap eden bir kimsenin, eğer Catilina’yı savunmuş olsaydı, onun ken­di­si tarafından korunmuş olan hayatı için de bir hesapta bulunmuş olması gerekmez miydi? Bunun ne kadar açık olduğunu, hemen söylediği şu şey ortaya koymaktadır. Zi­ra tribunus plebis Q. Mucius rüşvet yasasının geçmesine engel oldu; bunu Cati­li­na için yaptığı anlaşılıyordu. Cicero bu konuşmasında bu Mucius’a hitaben şöyle konuştu:

Yine de ey Q. Mucius , dün consul’lüğe layık olmadığımı  iddia eden senin Roma halkı hakkında çok yakışıksız düşünmene içerliyorum.

(77) Ne yani? Roma halkı kendisi için, senin kendin için yaptığından daha az gayretle mi bir savunucu seçsin? L. Calenus  hırsızlıktan dolayı seni dava ettiği zaman, benim kendi kaderinin baş avukatı olmamı istedin. Roma halkı, en onurlu işlerin – kendi en rezil meselende güvenle bilgisine başvurduğun – bu savunucusunu senin isteğin üzerine reddedebilir mi? Tabi muhtemelen, L. Calenus ile hırsızlık vakası olayını kapattığın esnada, benden kendin için o vakit çok az bir yardım görmüş olduğunu söylemezsen.

Diyelim ki Cicero, Mucius’un vakasını üstlendiği gibi, Fenestella’nın iddia ettiği üzere Catilina’nın da vakasını üstlendi. Mucius’un vakası hakkında kötü bir şekilde değerlendirmede bulunmasına rağmen, yine de onun için yaptığı avukatlığı ayıplarken, niçin, eğer aynı şekilde onun adına konuştuysa, aynısını Catilina için de yapmıyor? Ve niçin sık sık o davanın kendisini rezalet olarak nitelendiriyor? Eğer o davada avukat olsaydı, çok daha hakkaniyetli bir şekilde hareket ederdi. Dahası, diğerlerini bir yana bırakacağım, eğer kendi avukatlığı sayesinde Catilina gasptan temize çıksaydı, böyle bir ibareyi elbette hiç kullanmazdı:

Kendisini her türden cinsel münasebetler ve iğrenç davranışlarla rezil etti; zalim bir katliamla elini kana buladı; müttefikleri yağmaladı; yasaları, mahkemeleri, adaleti tanımadı – devamında:

Ne diye ben eyalette zorbalık yaptığını söyleyeyim? Zira orada kendi yaptıklarından aklandığın için, söylemeye dilim varmıyor. Roma atlılarının yalan söylediklerini, en onurlu kentin  tutanaklarının hatalı olduğunu, Q. Metellus Pius’un  yalan söylediğini, Afrika’nın yalan söylediğini düşünüyorum. Senin suçsuz olduğuna karar veren o yargıçların bir şeyi görmüş olduklarını sanırım bilmiyorum. Ah zavallı, o davadan kendinin temize çıkmadığını,

(78) bilakis daha ağır bir mahkemeye ve de daha büyük bir cezaya yol aldığını fark etmiyorsun.

O halde, eğer o savunduktan sonra temize çıkmış olsaydı, onun bunu Catilina için sarfetmesi mümkün olur muydu? Bundan başka bir husus daha var; Cicero’nun davalarının notları olmasına rağmen, onun hakkında hiçbir savunma notu veya ön çalışma mevcut değildir.

Elbette Catilina’nın mahkemede aklanma şekli, adı kötüye çıkmış Clodius’un yalandan suçlaması gibi oldu : çünkü yargıçların reddinin, sanığın isteğine göre tanzim edilmiş olduğu gözüküyordu.

Lakin halkın gözü önünde, halkın gözdesi bir insanın kafasını kestiği zaman, halka nasıl bir bakış açısı olduğunu gösterdi.

Yukarıda Catilina’nın Marius’un başını kent boyunca dolaştırdığını söyledik.

Nasıl bir aptallığa kapılarak beni küçümsediğini anlayamıyorum. Bunu sukünetle karşılayıp karşılamadığımı fark etmedi mi? Bununla beraber kendisinin can yoldaşında, benim başkalarına haksızlığa hiç müsamaha göstermeyeceğimi az çok görmüştü.

C. Verres’i işaret ettiği aşikardır.

Diğer biri bütün çiftlik hayvanlarını satmasına ve nerdeyse tüm otlaklarını devretmesine rağmen, halen çobanlarını alıkoyuyor. Bunlardan ne zaman arzu ederse, kendisinin çabucak bir kaçaklar ordusu tanzim edeceğini söylüyor.

C. Antonius’u işaret ediyor.

Bir başkası, nüfuz sahibi olduğu bir kimsenin birden bire, halka yükümlü olmadığı gladiator’ları söz vermesine sebep oldu. Consul adayı olan kendisi bunları bizzat inceledi, seçti ve satın aldı; bu Roma halkının gözü önünde yapıldı.

Görünüşe göre, sonradan rüşvet sanığı olarak savunduğu Q. Gallius’u işaret ediyor^.

(79) Çünkü bir yıl önce yerine getirdiği aedilis’lik görevi esnasında vahşi hayvan gösterileri sergilemediği  için, bu kişi praetor adayı olduğu zaman , babası adına bu hizmeti verdiği bahanesiyle  gladiator gösterisi düzenledi.

Bundan dolayı eğer istiyorsanız, Q. Mucius’a Senatus’un görüşmeye başladığı yasayı engellemeyi sürdürmesi için ücreti artırın. Ancak ben, aynı anda iki consul designatus’un mahkum edildiğini gördüğümüz bu yasadan memnunum.

C. Calpurnius Piso’nun rüşvet üzerine üç yıl önce geçirdiği lex Calpurnia’yı işaret ediyor. Bununla birlikte, mahkum edildiklerini söylediği consul designatus’ların kendilerinden bahsettiğimiz P. Sulla ile P. Autronius olduğunun anlaşılmasını istiyor. Ancak Q. Mucius olarak adlandırdığı tribunus’un cognomen’i Orestinus idi.

Dahası Sulla’nın ordusunda hırsız, kente girişinde gladiator, zaferinde araba sürücüsü olan onu bir kenara bırakayım.

Antonius’tan bahsedildiği açıktır. Onun Sulla’nın ordusunda hırsız olduğunu söylüyor, biz de süvari gücü vasıtasıyla Akhaia’nın kendisi tarafından yağmalandığını belirtmiştik. Kente girişinde gladiator, o esnada cereyan eden proscriptio’nun  sebep olduğu düşmanlığa tekabül ediyor. Zaferinde araba sürücüsü, Sulla zaferden sonra Circus’ta oyunlar tertip ettiği zaman , ileri gelen insanların quadriga’ları  sürmesine tekabül ediyor. Bunlar arasında C. Antonius da vardı.

Oysa senin için Catilina, consul olmayı umut etmek veya düşünmek olağanüstü bir durum ve de bir mucize değil midir? Lakin kimlerden talep ediyorsun? Devletin ileri gelenlerinden mi? L. Volcacius’un consul’lüğü sırasında istişarede bulundukları zaman, bu kimseler senin adaylık için hak sahibi olmanı dahi hiç istemediler.

Demin Catilina’nın, consul’lük görevine aday olmak üzere Africa Eyaleti’nden ayrıldıktan ve Afrikalı elçilerin kendisinden aşırı derecede şikayetçi olmalarından sonra aniden ortalıkta göründüğünü söylemiştik. Bundan sonra Catilina consul’lük görevine talip olduğunu açıkladı.

(80) Consul L. Volcacius Tullus, Catilina consul’lük görevine talip olursa, görevi alması uygun mudur diye danışma kurulunu topladı. Zira gasplarından dolayı soruşturma altındaydı. Catilina bu nedenden dolayı, aday olmaktan vazgeçti^.

Senator’lardan mı? Kimler kendi otoritesi tarafından az kalsın bütün onurlardan mahrum edilen, zincire vurulan seni Afrikalı elçiler için mahkum etti?

Bundan daha az önce bahsettik. Çünkü gasplarından dolayı duruşma oldu, Catilina’nın kendisi rezalet bir şekilde aklandı. Öyle ki senator’ların oyu cezalandırılması, atlılar ile tribunus’ların oyu beraat etmesi yönündeydi^.

Atlı sınıfından mı? Hangisini katlettin ?

Atlı sınıfı Sulla’ya karşı Cinna safında yer almıştı ve birçokları paraları çalmıştı: bundan dolayı yankesici olarak adlandırıldılar. Dahası bu olaydan kaynaklanan kin nedeniyle Sulla’nın zaferinden sonra öldürüldüler.

Ya da plebs’ten mi? Senin gaddarlığın kime, hiç kimsenin feryat ve dehşet hatırası haricinde sana bakamayacağı böyle bir gösteri sunmadı?

O aynı Marius Gratidianus’un taşımış olduğu başını yüzüne vuruyor.

Burada Catilina’nın M. Marius’un başını taşımasından bahsediyor:

Sıcaklığını ve canlılığını o esnada halen koruyan bu başı, Ianiculum’dan  Apollon Tapınağı’na kadar, Sulla’ya bizzat kendi elleriyle götürdü.

Her şey açık seçiktir. Yine de yanılmayasınız diye, Cicero tarafından, şimdi Palatium’da yer alan ve en fazla saygı gören Apollon Tapınağı’nın kast edilmediğine dikkat ediniz. Bu tapınağı Cicero’nun ölümünden birçok yıl sonra, şimdi

(81) Tanrı Augustus olarak andığımız imparator Caesar, Actium zaferinden sonra inşa ettirmişti. Bunun yerine bu tapınakla, Circus Flamininus ile Forum Holitorium  arasındaki Carmentalis Kapısı dışındaki tapınağa işaret edildiğine dikkat ediniz. Zira o esnada Apollon’un Roma’daki tek tapınağı buydu.

Catilina ile konuşur:

Savunmanda onların söylemediği ne diyebilirsin? – Diğer yandan onlar, senin söyleyemeyeceğin birçok şey söylediler –

ve bir müddet sonra:

Nihayetinde onlar reddedebiliyorlardı ve reddettiler: sen kendin için hiçbir inkar etme yüzü olmaksızın orayı terk ettin. Bundan dolayı, eğer kendini savunan Luscius’u suçlu bulurlarsa, kendini savunmayan Catilina’yı serbest bırakırlarsa, harika bir yargının icra edildiği söylenecektir.

L. Luscius olarak adlandırdığı bu adam, Sulla’nın ordusunda tanınmış bir centurio idi ve elde ettiği zafer sayesinde zenginleşmişti, çünkü yüz bin sestertii’den daha fazlasına sahipti. Cicero’nun konuşma yapmasından kısa bir süre önce mahkum edildi. Proscriptio nedeniyle üç kişinin katliamından sorumlu tutuldu. O günlerde, Cicero’nun Catilina’nın dayısı olduğunu söylediği L. Bellienus da cezalandırıldı. Halbuki bu adam Sulla’nın iradesine karşı gelerek devlette karışıklık yaratmak için consul’lük görevine talip olan Lucretius Ofella’yı, o sırada dictator olan Sulla’nın emriyle öldürmüştü^. Bundan dolayı, hem kendilerinin cahil insanlar olduklarını hem de birini öldürmüş olsalar dahi, bir komutanın ve dictator’un emrini yerine getirdiklerini söyleyerek bunlar nedeniyle mahkum edilmeyi reddederler. Üstelik reddedebilirler de. Oysa Catilina’nınki reddedilemez. Nitekim Cicero’nun bu suça tekabül eden tehlikeyi yüzüne vurmasından birkaç ay sonra, Catilina mahkemeye düştü. Zira consul seçiminin tamamlanmasından ve Catilina’nın seçimi kaybetmesinden sonra, kabiliyetli ve bilgili – ayrıca sonradan consul adayı da olan – L. Lucceius, cinayetlerinden dolayı onu sanık yaptı^.

(82) Sahip olduğun ya da geri kalan hayatında edindiğin bu saygınlığa mı güvenerek sen beni küçümsüyorsun ve hor görüyorsun? Bu şekilde yaşadığın için, hiçbir suç işlenmese dahi, senin gelişinin leke bırakmayacağı öyle kutsal hiçbir yer yoktur^.

Vesta bakiresi Fabia, Catilina kendisine leke sürdüğü zaman, zina nedeniyle ifade vermişti ve temize çıkmıştı^. Fabia, Cicero’nun eşi Terentia’nın üvey kız kardeşi olduğu için, böyle konuşmuştu: hiçbir suç işlenmese dahi. Bu şekilde hem kendisininkileri korudu hem de hiçbir hasmına, en büyük rezaletin utancını kolayca vermedi.

Zinada yakalandığın zaman, kendin zina yapanları yakaladığın zaman, aynı rezaletten kendine bir eş ve kız bulduğun zaman^.

Catilina’nın sonradan kendisine kayınvalide olan bir kadınla zina suçu işlemiş olduğu ve kendi evladı olmasına rağmen, o rezaletten doğanı eş yaptığı söylenir. Lucceius da ona karşı yazıya geçirdiği konuşmalarında , bu şeyden dolayı Catilina’ya sataşır. Bu kadınların ismini henüz bulamadım.

Tüm Roma halkı yakınmasına ve itiraz etmesine rağmen, ben zorbalık yaptığını neden söyleyeyim ki? Suçsuz bulunduğuna göre senin orada nasıl davrandığını anlatmayı uygun görmüyorum.

Catilina’nın praetor’luk makamından sonra Afrika’da görev yaptığı ve P. Clodius kendisini gasp nedeniyle suçladığı zaman aklandığı yukarıda çoğu kez ifade edildi.

Senin Cn. Piso işbirliğiyle – başka isim yok – soyluları katletmeyi istediğin zamanki o iğrenç teşebbüsünü ve devlet için hem çok acı hem de hazin olan günü bir yana bırakıyorum.

İsim vermediği kişileri anlıyorsunuz. Zira genç oğlan düşkünü Catilina ve Cn. Piso’nun, bunların söylenmesinden bir yıl önce, Cotta ile Torquatus’un consul’lükleri zamanında,

(83) Senatus’un katledilmesi için bir tertip hazırladığına ve de o katliamın, Catilina komplo işaretini zamansız verdiği için gerçekleşmediğine dair genel bir kanı vardı^. Ancak Senatus tarafından, kendilerinden  uzaklaşması için legatus  olarak Hispania’ya gönderilen Piso bu konuşma yapıldığı sırada ölmüştü. Gerçekte orada, eyaletlilere haksızlıklar yaparken öldürülmüştü, bazıları ise Cn. Pompeius’a bağlı cliens’ler tarafından onun onayıyla öldürüldüğüne inanıyorlardı.

Yoksa praetor adayı olduğumuz vakit, senin benden, kendin için ilk sırayı bırakmamı talep ettiğini unuttun mu? Bunu defalarca yaptığın ve arsız bir şekilde bana ısrar ettiğin zaman, benim sana, senin benden utanmaz bir şekilde istediğin o şeyi, Boculus’un senden asla elde edemediği cevabını verdiğimi hatırladın.

Sulla’nın zaferi nedeniyle düzenlediği gösterilerinde quadriga’ları C. Antonius’un ve diğer bazı soylu insanların sürdüğünden yukarıda zaten bahsettik. Antonius bundan başka bazı quadriga’ları ücret karşılığında aerarium’dan kiralamıştı. Yasal olarak, senator için bu kiralama yapılabiliyordu. Ancak Boculus circus’taki en iyi quadriga sürücüsüydü.

Ahlaksız vatandaşlar hakkında konuşuyor:

Bunlar Hispania kamasıyla Roma vatandaşlarının kaslarını kesmeyi başaramayınca, her ikisi de vakit geçirmeden devlete hançer sokmayı denediler.

Hispania kaması, Hispania’da öldürülmüş olduğunu söylediğim Cn. Piso’ya tekabül eder. İki hançerin Catilina ile Antonius’a karşılık geldiği açıktır.

Siz bu gladiator Licinius’un Catilina’nın hükmü üzerine çoktan saçını uzattığını  biliyorsunuz, quaestor olan Q. Curius’un da^.

Bu Curius çok ünlü bir kumarbazdı ve sonradan mahkum edildi.

(84) Calvus’un  onun aleyhine incelikli bir hendecasyllabus  vezni vardır:

Eşsiz bilgi sahibi Curius yine topukları kaldırmış. 

Cicero’nun bu konuşmasına hem Catilina hem de Antonius hakaret ederek karşılık verdiler. Sadece, onun homo novus oluşuyla saldırabiliyorlardı. Onların adına düzenlenmiş konuşmalar da mevcuttur, bizzat kendileri tarafından değil de Cicero’yu kötüleyenler tarafından yazılmışlardır: bunların dikkate alınmamasının daha iyi olduğunu düşünüyorum. Nihayetinde Cicero genel mutabakat sonucunda consul seçildi. Babasının adı oy veren askeri kitlede Catilina’nın adından bir ölçüde daha itibarlı olduğu için, Antonius az sayıdaki centuria vasıtasıyla Catilina’yı geçti^.

Hasan ATİK (MA)
hasanatik88@yandex.com

B. Deniz ATİLLA (M.A.)
denizatilla@gmail.com

Mesut KINACI (Arş. Gör.)
mesut.kinaci@erdogan.edu.tr