{"id":2690,"date":"2017-03-31T13:49:49","date_gmt":"2017-03-31T10:49:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.libridergi.org\/?p=2690"},"modified":"2017-03-31T14:29:05","modified_gmt":"2017-03-31T11:29:05","slug":"lbr-0085","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.libridergi.org\/en\/2017-en\/lbr-0085","title":{"rendered":"Tarih Manifestosu"},"content":{"rendered":"
\n\t\t
\n\t\t\"\"<\/a>\n\t\t<\/div><\/div><\/figure><\/div>\n

Tarih Manifestosu<\/h2>\n

Jo GULDI & David ARMITAGE<\/h3>\n
<\/div>\n

ISBN: <\/strong>9786053327967
\nPage:<\/strong>\u00a0192
\nPublication Date:<\/strong>\u00a02016
\nLocation:<\/strong>\u00a0\u0130stanbul
\nPublisher:<\/strong> T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131<\/p><\/div>

<\/div>\n

<\/div>\nLIBRI<\/em> II (2017)\u00a017-22<\/strong>
\nDOI<\/strong>:\u00a010.20480\/lbr.2017003
\nReceived Date<\/strong>: 12.02.2017 | Acceptance Date<\/strong>: 19.03.2017
\nOnline Publication Date<\/strong>: 29.03.2017
\nCopyright \u00a9 Journal of Book Notices, Reviews and Translations, 2017<\/p>\n

<\/div><\/div>\n

\n\t
\n\t\t\n

\"pdf\"\u00a0\u00a0Get PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"references\"\u00a0<\/strong> View PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"info\"\u00a0 <\/a>Citation<\/a>
\n<\/b><\/p>\n

\n\t\t

<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>
<\/div>\n

J. GULDI \u2013 D. ARMITAGE, Tarih Manifestosu.<\/em> \u0130stanbul 2016. T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131, 192 sayfa. \u00c7ev. S. \u00c7a\u011flayan. ISBN: 9786053327967<\/strong><\/p>\n

Tarih Manifestosu<\/em>, tarihyaz\u0131m\u0131nda (historiyografya<\/em>) uzun d\u00f6nemli (longue dur\u00e9e<\/em>) d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi savunmakla birlikte genel olarak tarih\u00e7ilik mesle\u011finin bir savunusunu i\u00e7ermektedir. Bu kitapta \u00f6nerilen tarihyaz\u0131m t\u00fcr\u00fc, salt ge\u00e7mi\u015fle ilgilenmekle kalmamay\u0131, ge\u00e7mi\u015f olgular\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131klamakta kullan\u0131labi\u00adlece\u011fini savunmaktad\u0131r. B\u00f6ylece tarih bilimi kendi akademik d\u00fcnyas\u0131na kapanmaktan kurtulmu\u015f olacak ve bir zamanlar oldu\u011fu gibi topluma y\u00f6n ve\u00adrebilecek bir u\u011fra\u015fa d\u00f6n\u00fc\u015fecektir. Kitab\u0131n yazarlar\u0131ndan Jo Guldi, Brown \u00dcni\u00adversitesi\u2019nde XVIII. ve XIX. y\u00fczy\u0131l Britanyas\u0131\u2019nda ekonomi politi\u011fi ve kapitalizm gibi konularda ara\u015ft\u0131rmalar yapmaktad\u0131r. David Armitage ise Harvard \u00dcniversitesi\u2019nde Lloyd C. Blankfein k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde tarih profes\u00f6r\u00fcd\u00fcr ve Bri\u00adtanya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun k\u00f6kenlerine dair ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla \u00fcnl\u00fcd\u00fcr.2014 y\u0131l\u0131nda The History Manifesto<\/em> \u00f6zg\u00fcn ad\u0131yla yay\u0131mlanan ve 2016 y\u0131l\u0131nda Tarih Manifestosu<\/em> ismiyle T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evrilen eser T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kitap, Te\u015fekk\u00fcr (VII-VIII), Giri\u015f; Be\u015feri Bilimler Krizimi<\/em> (1-15), Notlar<\/em> (151-177) ve Dizin<\/em> (179-182) k\u0131s\u0131mlar\u0131yla birlikte be\u015f ana ba\u015fl\u0131ktan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Giri\u015f; Be\u015feri Bilimler Krizi mi?<\/em> (1-15) isimli k\u0131s\u0131mda, zaman\u0131m\u0131zda uzun d\u00f6nemli \u00f6l\u00e7ekte d\u00fc\u015f\u00fcnmeme ve plan yapmama gibi bir eksikli\u011fimizin oldu\u00ad\u011fundan s\u00f6z edilmekte ve bu durum yazarlar taraf\u0131ndan \u2018k\u0131sa d\u00f6nemcilik\u2019<\/em> olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yazarlar, bu k\u0131sa d\u00f6nemcili\u011fe kar\u015f\u0131 XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n son y\u0131llar\u0131ndan itibaren \u00e7e\u015fitli kar\u015f\u0131 koymalar\u0131n oldu\u011funu ve bunlar\u0131n uzun d\u00f6\u00adnemli d\u00fc\u015f\u00fcnme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederler. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 ve uzun d\u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcnme gereksinimimizi kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenmektedir. \u0130lerleyen sayfalarda bu \u2018k\u0131sa d\u00f6nemcilik krizi\u2019<\/em>ni a\u015fabilmek i\u00e7in (\u00f6zellikle be\u015fer\u00ee bilimlerde) \u00fcniversitelere ba\u015fvurulmas\u0131 gerekti\u011fi; zira \u00fcniversitelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn di\u011fer kamusal kurumlar\u0131na oranla daha uzun d\u00f6\u00adnemli planlar yapt\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaktad\u0131r. Yazarlar, bu noktada derin zaman sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131 inceleyebilecek kapasitedeki yeg\u00e2ne insanlar olarak tarih\u00e7ilere b\u00fcy\u00fck i\u015f d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia etmektedirler. Ard\u0131ndan XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda \u00fcnl\u00fc Frans\u0131z tarih\u00e7i Fernand Braudel\u2019in ortaya atm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kavram olan \u2018longue dur\u00e9e\u2019<\/em>\u201dnin bu k\u0131sa d\u00f6nemcili\u011fe bir \u00e7are olabilmek i\u00e7in son y\u0131llarda yeniden, fakat ilk anlam\u0131ndan farkl\u0131 olarak yeni bir manada ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedirler. Yazarlar, bu de\u011fi\u015fimi k\u0131saca \u201cyeni longue dur\u00e9e\u2019nin k\u00f6ken\u00adleri ge\u00e7mi\u015fe uzanabilir, ancak art\u0131k fazlas\u0131yla gelece\u011fe odakl\u0131d\u0131r<\/em>\u201d s\u00f6zleriyle ifade etmektedirler. Bu k\u0131sm\u0131n sonunda ise kitapta ele al\u0131nan konulara de\u011fi\u00adnilen k\u0131sa bir bak\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Eserin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc I Ge\u00e7mi\u015fe Bakarak \u0130lerlemek: Longue Dur\u00e9e\u2019nin Y\u00fckseli\u015fi<\/em> (17-43) olarak isimlendirilmekte ve genel itibariyle tarihin salt ge\u00e7mi\u015fle ilgilenmemesi gerekti\u011fi, ayn\u0131 zamanda gelece\u011fe y\u00f6nelik bir pers\u00adpek\u00adtifinin de olmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerinde durulmaktad\u0131r. Ard\u0131ndan ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe y\u00f6nelik perspektifin zamansal s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan longue dur\u00e9e<\/em> kavram\u0131n\u0131n XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131na gelinceye kadar nas\u0131l bir s\u00fcreci izleyerek ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 irdelenmektedir. Yazarlar taraf\u0131ndan be\u015fer\u00ee bilimler krizi<\/em> olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 zaman aral\u0131klar\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sosyal bilimlere egemen oldu\u011fu ve bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n geneli a\u00e7\u0131klamaya y\u00f6nelik herhangi bir kavray\u0131\u015f geli\u015ftiremedi\u011fi bir d\u00f6nemde F. Braudel\u2019in 1958 tarihli makalesiyle longue dur\u00e9e<\/em> kavram\u0131n\u0131n bilim d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenmektedirler. Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer konu longue dur\u00e9e<\/em>\u2019yi tarih boyunca kendilerine d\u00fcstur edinmi\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131lard\u0131r. Uzun d\u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcnme ve tarihten pratik dersler \u00e7\u0131karma d\u00fc\u015f\u00fcncesinin Antik\u00e7a\u011fdan XIX. y\u00fczy\u0131la kadar izlenebildi\u011fi; bu y\u00fczy\u0131lda ise pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n longue dur\u00e9e<\/em> d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7emini daha sistematik bir \u015fekilde kullanmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131 belirtilmektedir. Burada XIX. y\u00fczy\u0131lda Marx\u2019\u0131n fikirlerinin tarihsel temelini olu\u015fturan bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imini XX. y\u00fczy\u0131lda birka\u00e7 Frans\u0131z tarih\u00e7inin -bug\u00fcn Annales diye bilinen ekol \u00e7ev\u00adresindeki- geli\u015ftirerek kendi bilimsel faaliyetlerinde yararland\u0131klar\u0131 \u00f6zellikle vurgulanmaktad\u0131r. Yazarlar\u0131n, bu b\u00f6l\u00fcmde Marx ve Annales tarih\u00e7ilerini \u00f6r\u00adnek g\u00f6stermeleri ayr\u0131ca dikkat \u00e7ekicidir. Zira bu iki \u00f6rnek de \u00f6zg\u00fcnl\u00fcklerini kendi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinde (Anneles ekol\u00fc tarih\u00e7ilerini olabildi\u011fince yekpare bir janr olarak d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde) gelene\u011fin reddine ve devrimci yeni fikirlere bor\u00e7ludurlar. Dolay\u0131s\u0131yla longue dur\u00e9e<\/em> kavram\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck resmi g\u00f6sterebil\u00admek gibi ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir \u00f6zelli\u011fe sahip oldu\u011fu ve bunun da toplumun genelini veya daha dar kapsamda bir bilim dal\u0131n\u0131 reforme etmek isteyenler taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son sayfalar\u0131nda yazarlar, ge\u00e7mi\u015f hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmenin gelece\u011fi anlamada ve tasar\u0131mlamada ne gibi bir faydas\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. \u0130lk olarak ge\u00e7mi\u015fteki de\u011fi\u00ad\u015fimlerin bug\u00fcn \u00fczerinde kurdu\u011fu egemenlik hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmekten ziyade gelece\u011fe y\u00f6nelik alternatif senaryolar \u00fcretmede kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi vurgu\u00adlanmaktad\u0131r. Sonras\u0131nda bu alternatif senaryolar\u0131 \u00fcretebilecek bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kal\u0131b\u0131 olan ve literat\u00fcrde counterfactual thinking<\/em>, yani kar\u015f\u0131olgusal d\u00fc\u015f\u00fcnce olarak ge\u00e7en y\u00f6ntemle gelece\u011fe y\u00f6nelik varsay\u0131mlar\u0131n ge\u00e7mi\u015f olgular g\u00f6zden ge\u00e7irilerek tahmin edilebilece\u011fi iddia edilmektedir. Son olarak \u00fctopya \u00fcret\u00admenin de gelecek tasar\u0131m\u0131nda kullan\u0131lacak kal\u0131plardan biri olabilece\u011fine dik\u00adkat \u00e7ekilmektedir.<\/p>\n

Kitab\u0131n II K\u0131sa Ge\u00e7mi\u015f: Ya da Longue dur\u00e9e\u2019nin Gerilemesi<\/em> (45-71) ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6ncelikle bir tarih\u00e7inin \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 oldu\u011fu olaylarla kendi mesleki u\u011fra\u015f\u0131 aras\u0131nda nas\u0131l bir ba\u011flant\u0131 kuraca\u011f\u0131 sorgulanmaktad\u0131r. Bu nok\u00adtada yazarlar 1968 \u00f6\u011frenci hareketlerinden \u00f6rnekler vererek, o d\u00f6nemdeki baz\u0131 tarih\u00e7ilerin kendi zamanlar\u0131n\u0131n anlam\u0131n\u0131 kavrayabilmek i\u00e7in ge\u00e7mi\u015fi kullanmay\u0131 se\u00e7tiklerini belirtmektedirler. Bunlar aras\u0131nda E. Hobsbawm gibi uzun d\u00f6nemli aral\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan tarih\u00e7iler oldu\u011fu gibi G. Eley gibi k\u0131sa d\u00f6nem tarih\u00e7ili\u011fi yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da vard\u0131. Yazarlar, 1968 hareketlerinden son\u00adraki d\u00f6nemde k\u0131sa d\u00f6nemli ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemli oranda art\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedirler. Bu hareketlerle k\u0131sa d\u00f6nemcilik<\/em> aras\u0131nda kurduklar\u0131 ba\u011f\u00adlant\u0131y\u0131 G. Eley\u2019in \u00e7a\u011f\u0131na dair yap\u0131lan yorum ile ifade etmektedirler: Bu \u201c\u00e7a\u011fda, isyan, devrim ve reformla sarma\u015f dola\u015f olan K\u0131sa Ge\u00e7mi\u015f, kamusal s\u00f6yleme ve d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye adanm\u0131\u015ft\u0131<\/em>\u201d. Bununla birlikte yazarlara g\u00f6re k\u0131sa d\u00f6nemcili\u011fin geli\u015fmesinde akademik i\u015f piyasas\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler de \u00f6nemli oranda rol oynad\u0131; 1970\u2019lerde akademik emek piyasas\u0131ndaki doygunluk mesle\u011fi icra edebilmek i\u00e7in farkl\u0131 k\u0131staslar\u0131n aranmas\u0131na zemin haz\u0131rlad\u0131: Ar\u015fiv h\u00e2kimiyeti. Tozlu ar\u015fivlere y\u00fcklenen bu misyon ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ayr\u0131nt\u0131\u00adlara verdikleri \u00f6nemi art\u0131r\u0131yordu. Yazarlar\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re \u201cdoktora dan\u0131\u015f\u00admanlar\u0131<\/em>\u201d, \u00f6\u011frencilerini \u201cciddi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n en g\u00fcvenilir kayna\u011f\u0131n\u0131n, resmin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc de\u011fil, en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funa<\/em>\u201d inand\u0131rarak \u201dzaman ve mek\u00e2n odaklar\u0131n\u0131 geni\u015fletmeye de\u011fil, daraltmaya<\/em>\u201d itiyorlard\u0131.<\/p>\n

Yazarlar, kitab\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 III 1970\u2019lerden \u0130tibaren \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi, Y\u00f6neti\u015fim ve E\u015fitsizlik<\/em> (73-103) olarak isimlendirmi\u015flerdir. Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda ilk olarak \u201cge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fe dair<\/em>\u201d uzun d\u00f6nemli d\u00fc\u015f\u00fcnmenin tarih bilimi d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 bilimsel disiplinlerde de \u00f6zellikle 1970\u2019lerden itiba\u00adren kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir. Ard\u0131ndan iklim bilimcilerin apokaliptik spek\u00fclasyonlar\u0131yla ekonomistlerin kar\u015f\u0131olgusal d\u00fc\u015f\u00fcncesi kar\u015f\u0131\u00adla\u015f\u00adt\u0131r\u0131larak k\u0131saca bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130klim bilimcilerin kuram\u00adlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirirlerken tarihten yararland\u0131klar\u0131 ve gelece\u011fe y\u00f6nelik tahmini yorumlar yapt\u0131klar\u0131 P. Crutzen gibi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ortaya koyduklar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma\u00adlar \u00fczerinden incelenmektedir. Bununla birlikte ekonomistlerin iklim bilimci\u00adlerle \u00e7at\u0131\u015fan teorilerinin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 A. Markandya gibi bilim insanlar\u0131ndan ve\u00adrilen \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca yazarlar t\u00fcm bu bilim insan\u00adlar\u0131na savunduklar\u0131 teorileri temellendirecek olan tarih bilimi<\/em>ne \u00f6zellikle dikkat \u00e7ekmektedirler: \u201cGe\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fin irtibat noktas\u0131nda yaz\u0131lan tarih, yaln\u0131zca kapitalist ba\u015far\u0131lar\u0131n fantezi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ya da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi felake\u00adtiyle yanan bir d\u00fcnyan\u0131n de\u011fil, bizlerin ger\u00e7ekten i\u00e7inde olmay\u0131 istedi\u011fimiz bir d\u00fcnyaya uzanan ger\u00e7ek\u00e7i alternatif yollar\u0131 da i\u00e7eren bir kroki \u00e7izer<\/em>\u201d. Bu ba\u015fl\u0131\u00ad\u011f\u0131n ele ald\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer \u00f6nemli konu ise uluslararas\u0131 y\u00f6neti\u015fimde longue dur\u00e9e<\/em> d\u00fc\u015f\u00fcnmenin nas\u0131l bir rol oynayaca\u011f\u0131d\u0131r. Yazarlar \u00f6zellikle 1970\u2019ler ve 1980\u2019lerde meydana gelen bilgi \u00fcretim sosyolojisindeki de\u011fi\u015fime dikkat \u00e7e\u00adker\u00adlerken, bu de\u011fi\u015fimin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde gelecek konusunda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretenlerin reformcu ya da aktivist de\u011fil, giri\u015fimci veya CEO olmas\u0131 gibi bir sonucu do\u00ad\u011furdu\u011funu belirtmektedirler. Di\u011fer taraftan gelece\u011fe y\u00f6nelik \u00fctopyac\u0131 yaz\u0131n gelene\u011fi i\u00e7erisindeki S. Hutingto ve F. Fukuyama\u2019n\u0131n teorilerine de k\u0131saca de\u011finen yazarlar, bunlar\u0131n da ikna edici olmaktan uzak olduklar\u0131n\u0131 belirterek alternatif y\u00f6neti\u015fim sistemleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekti\u011fini belirtmektedir\u00adler. Bu noktada D. Graeber ve onun XXI. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n y\u00f6neti\u015fim bi\u00e7imi olarak de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilemeyece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131lmakta\u00add\u0131r. Son olarak ele al\u0131nan konu ise XX. y\u00fczy\u0131l kapitalizminin di\u011fer y\u00fczy\u0131llarda olmad\u0131\u011f\u0131 kadar g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizlik olgusudur\/varsay\u0131m\u0131d\u0131r. Yazar\u00adlar ele ald\u0131klar\u0131 bu konularla tarih bilimi d\u0131\u015f\u0131nda da var olan ancak art\u0131k adeta bir al\u0131\u015fkanl\u0131k oldu\u011fundan pek dikkat \u00e7ekilmeyen longue dur\u00e9e<\/em> d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imlerinin temel bir \u015femas\u0131n\u0131 \u00e7izmektedirler.<\/p>\n

IV B\u00fcy\u00fck Sorular, B\u00fcy\u00fck Veri<\/em> (105-137) olarak isimlendirilen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde ilk olarak \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir fenomeni olan bilgi bombard\u0131man\u0131<\/em>na kar\u015f\u0131 nas\u0131l bir s\u0131n\u0131flay\u0131c\u0131, analiz edici ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 metot geli\u015ftirilebilece\u011fi \u00fczerinde durulmaktad\u0131r. Yazarlar bu noktada yeni ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131na dikkat \u00e7ek\u00admek\u00adtedirler. Tarih ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda yeni teknolojik yaz\u0131l\u0131mlardan biri olan ve bu kitab\u0131n yazarlar\u0131ndan J. Guldi\u2019nin de \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar grubu taraf\u0131ndan piyasaya s\u00fcr\u00fclen \u2018Paper Machines\u2019<\/em> gibi giri\u015fimler incelenmekte\u00addir. Bu ve benzeri giri\u015fimlerin niceliksel bilgileri modelleme ve k\u0131yaslamadaki \u00f6rneklerinden bahsedilip tarihsel analize ne \u00f6l\u00e7\u00fcde katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u00ad\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131kta tart\u0131\u015f\u0131lan bir di\u011fer konu ise b\u00fcy\u00fck veri \u00e7a\u011f\u0131<\/em>nda (yazar\u00adlar bu \u00e7a\u011f\u0131n XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n son \u00e7eyre\u011fiyle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de geni\u015fle\u00adyen ar\u015fiv dok\u00fcmanlar\u0131yla her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederler) bilgilerin nas\u0131l analiz edilece\u011fine ve tarih\u00e7ilerin bunlar\u0131 nas\u0131l materyal olarak kullanabilece\u00ad\u011fine y\u00f6neliktir. \u00d6zellikle II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonraki altm\u0131\u015f y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde do\u011fa bilimleri ve sosyal bilimlerde artan veriler \u015fimdiye kadar tarih\u00e7iler tara\u00adf\u0131ndan nas\u0131l kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve ilerleyen d\u00f6nemde bu verilerin tarihsel ili\u015fkiler i\u00e7erisinde anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi irdelenmektedir. Yazarlara g\u00f6re, artan bu veri y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rma tekniklerindeki yeniliklerle s\u0131n\u0131flanmas\u0131, analiz edilmesi ve son tahlilde longue dur\u00e9e<\/em> d\u00fczleminde bir tarihsel ba\u011flama oturtulabilmesi neticesinde yeni bir nitelik kazanacak olan ara\u015ft\u0131rma \u00fcniversiteleri, ge\u00e7mi\u015fi anlamland\u0131rma ve gelece\u011fi tasarlamada ye\u00adniden do\u011facaklard\u0131r. B\u00f6ylece -bir bilim olarak- tarih, bu geli\u015fimin izlenebil\u00admesi i\u00e7in bir \u00fcst anlat\u0131 modeli olu\u015fturarak hakem rol\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131yla \u00fcstle\u00adnecektir.<\/p>\n

Kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fc V Sonu\u00e7: Ge\u00e7mi\u015ften Ortak Gelece\u011fe<\/em> (139-149) ismini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yazarlar ele ald\u0131klar\u0131 t\u00fcm konular\u0131n k\u0131sa bir \u00f6zetini yapt\u0131ktan sonra ortak gelece\u011fin tarihsel perspektiften nas\u0131l ele al\u0131\u00adnaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Yazarlara g\u00f6re \u201cortak bir gelecek \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131na yan\u0131t vermek ayn\u0131 zamanda, fikirlerin kolayl\u0131kla payla\u015f\u0131labilece\u011fi, kamunun eri\u015febi\u00adlece\u011fi bi\u00e7imde ge\u00e7mi\u015f ve gelece\u011fe dair yazmak ve konu\u015fmak demektir<\/em>\u201d. Bu durumun ise \u00fc\u00e7 yeni e\u011filimi m\u00fcjdeledi\u011fi belirtilmektedir: birincisi, genel en\u00adte\u00adlekt\u00fcel okuyucuya hitap eden daha anla\u015f\u0131labilir bir anlat\u0131 t\u00fcr\u00fc; ikincisi, diji\u00adtalle\u015fmeyle gelen g\u00f6rselle\u015ftirme; son olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise hem ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ar\u015fiv verilerinin hem de longue dur\u00e9e<\/em> tarihin kayna\u015fm\u0131\u015f bir \u015fekilde sunulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Kitapta ele al\u0131nan konular tarih\u00e7ilerin yapt\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar \u00fczerine yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini sa\u011flayacak niteliktedir. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ger\u00e7ek\u00adle\u015f\u00adtirebilen tarih\u00e7iler eskiden oldu\u011fu gibi toplumu analiz etmeye ve gelecek konusunda uyar\u0131larda bulunmaya hatta gelece\u011fe y\u00f6nelik tasar\u0131mlar geli\u015ftir\u00admeye muktedir olabileceklerdir. Bu ba\u011flamda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kitab\u0131n i\u00e7eri\u011fi \u00f6zellikle gen\u00e7 tarih\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan zihin a\u00e7\u0131c\u0131d\u0131r. Eser i\u00e7erisinde ele al\u0131nan lon\u00adgue dur\u00e9e<\/em> kavram\u0131 geli\u015ftirilerek yeni bir anlamda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ancak bu kavram\u0131n, odaklanaca\u011f\u0131 gelece\u011fi tasar\u0131mlamada nas\u0131l bir faydas\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131 konusunda yazarlar\u0131n s\u00f6yledikleri tatmin edici g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Yine de longue dur\u00e9e<\/em> kavram\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015ften gelece\u011fe uzanan bir perspektifle ele almak ufkumuzu olduk\u00e7a geni\u015fletecektir. Tarihin son d\u00f6nemlerde, top\u00adlumu yorumlamada ve y\u00f6nlendirmede di\u011fer bilimlerden geri kald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ise tarih\u00e7ilik mesle\u011finin bir ger\u00e7e\u011fidir. Pek \u00e7ok tarih\u00e7i b\u00fcy\u00fck resmi <\/em>g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmak pahas\u0131na da olsa alan\u0131na ve ar\u015fivine daha fazla h\u00e2kim olabilmeyi istemekte ve bu y\u00f6nde ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctmektedir. Yazarlara g\u00f6re bu \u015fekilde i\u015fleyen bir tarih\u00e7ilik ancak kendi mesleki deviniminin hammaddesini \u00fcrete\u00adcek bir bilgi \u00fcretim mekanizmas\u0131d\u0131r. Bu k\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck resmi <\/em>g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak; ayr\u0131ca ge\u00e7mi\u015f ve gelecek konusunda genel bir tasavvur sahibi olmak gerekti\u011finin savunulmas\u0131 son derece yerindedir. Neti\u00adcede, 2014 gibi olduk\u00e7a yak\u0131n bir zamanda \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan ve \u015fimdiye kadar tarih\u00e7iler aras\u0131nda pop\u00fclaritesi h\u0131zla artan Tarih Manifestosu<\/em>\u2019nun ilerleyen d\u00f6nemlerde tarihyaz\u0131m\u0131 \u00fczerinde b\u0131rakaca\u011f\u0131 izler merak konusudur.<\/p>\n

Akdeniz \u00dcniversitesi,\u00a0Akdeniz Uygarl\u0131klar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong>
\nAkdeniz Eski\u00e7a\u011f Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Anabilim Dal\u0131<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

Emre SALMAN\u00a0(MA.) <\/strong>
\nemresalmn@gmail.com<\/p>\n

<\/div>

<\/div>\n

<\/div>\n

<\/a>