New Monotheistic Inscriptions and Fragments from Perge
LIBRI VII (2021) 213-222
Geliş Tarihi: 12.10.2021 | Kabul Tarihi: 07.11.2021
DOI: 10.5281/zenodo.5669419 | Elektronik Yayın Tarihi: 20.11.2021
PDF İndir
PDF Görüntüle
Abstract: This article introduces 10 epigraphic documents found at Perge. Monotheistic inscriptions such as a graffiti (no. 1), monogramma Christi (no. 2-5), an inscription for a presbyter (no. 6), fragments of a dedication to God (no. 7), a tombstone (no. 8), and two fragments (no. 9-10) found in the Southern Church of Perge. Though most of these are dated to the Eastern Roman Imperial Period, the monogramma carved on architectural blocks and tombstone should be dated to between the IV-VI centuries A.D. While the inscription no. 6 bears a new presbyter named Timotheos, with the fragmentary inscriptions in no. 7 a term – protopresbyteros – never attested both in Perge and in Pamphylia before is suggested.
Keywords: Perge, Monogramma Christi, Tombstone, Monotheism, Graffiti, Presbyter, Protopresbyter
Öz: Burada sunulan çalışmada Perge kentinde sürdürülen arkeolojik ve epigrafik çalışmalar sırasında bulunan toplamda 10 adet epigrafik belge tanıtılmaktadır. Bunlar arasında monoteisttik inançlara ilişkin kent içinde bulunan grafiti (no. 1), monogramma Christi (no. 2-5), bir presbyteros için yazıt parçası (no. 6), Tanrıya sunulan bir adağa ilişkin yazıt parçaları (no. 7), bir mezar (no. 8) ve Güney Kilise’de bulunan iki yazıt parçası (no. 9-10) yer almaktadır. Bu eserler çoğunlukla Doğu Roma İmparatorluk Dönemi içerisine tarihlense de yapılar üzerinde betimlenen monogramlar ve mezar MS IV-VI. yüzyıllar arasına ait olmalıdırlar. 6 numaralı yazıt Timotheos adında yeni bir presbyteros’un varlığından söz ederken, 7 numaralı yazıt parçaları ile hem Perge kentinde hem de Pamphylia Bölgesi’nde daha önce kayıt altına alınmamış olan protopresbyteros terimi önerilmektedir.
Anahtar sözcükler: Perge, Monogramma Christi, Mezar Taşı, Monoteizm, Grafiti, Presbyteros, Protopresbyteros
Akyürek-Şahin N. E. & Uzunoğlu H. 2018, “Eskişehir Müzesi’nden Yeni Yazıtlar”. Eds. M. Arslan & F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler. İstanbul, 33-67.
Alten-Güler E. & Kileci Ş. 2018, “Perge’den Yeni Mezar Yazıtları”. Phaselis IV, 343-349. Doi: 10.18367/Pha.18020
Alten-Güler E. 2018, “Perge Batı Nekropolis’ten İki Yeni Mezar Odası Yazıtı”. Eds. M. Arslan & F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler. İstanbul, 69-76.
Alten-Güler E. 2020a, “Perge’den Yayımlanmamış Epigrafik Fragmanlar – I”. Libri: Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi VI, 19-59.
Alten-Güler E. 2020b, “Perge’den Traianus ve Ulpia Marciana için Yeni Bir Onurlandırma Yazıtı”. Cedrus VIII, 507-5. Doi: 10.13113/CEDRUS.202023
Bean G.E. & Harrison R. M. 1967, “Choma in Lycia”. Journal of Roman Studies 57, 40-44.
Breytenbach, C. & Zimmermann C. (2017). Early Christianity in Lycaonia and Adjacent Areas: From Paul to Amphilochius of Iconium. Brill.
Fairchild M. R. 2013, “Why Perga? Paul’s Perilous Passage Through Pisidia”. Biblical archaeology review 39/6, 52-59.
Hellenkemper H. & Hild F. 2004, Lykien und Pamphylien. TIB 8. Teil 1. Wien.
I.Adramytteion J. Stauber J. 1996. Die Bucht von Adramytteion, Teil II (Inschriften – literarische Testimonia – Münzen (IGSK Band 51). Bonn.
I.Cilicie Dagron G. & Feissel D. 1987. Inscriptions de Cilicie. Paris.
I.Iasos Blümel W. 1985. Die Inschriften von Iasos (IGSK 28 1/2). Bonn.
I.Perge Şahin, S. 1999-2004, Inschriften von Perge. I-II Teilen. Bonn.
I.Pessinous Strubbe J. 2005. The Inscriptions of Pessinous (IGSK 66). Bonn.
I.Sinope French D. H. 2004. The Inscriptions of Sinope. Part I (IGSK 64). Bonn.
ICG Inscriptiones Christianae Graecae. Url: <http://www.epigraph.topoi.org/ica/icamainapp/>.
Johnson G. J. 1995, Early-Christian Epitaphs from Anatolia. Atlanta.
Kara O. & Demirel M. 2016, “Perge 2015 Yılı Kazılarından Bir Grup Plastik ve Madeni Eser”. ANMED 14, 349-356.
Kileci Ş. 2019, “Perge’den Rahip Apollonios’un Zeus Soter’e Sütun Adağı”. Cedrus VII, 557-573. Doi: 10.13113/CEDRUS.201925
Kileci Ş. 2020, “Perge’den Yayımlanmamış Epigrafik Fragmanlar – II”. Libri: Kitap Tanıtımı, Eleştiri ve Çeviri Dergisi VI, 113-152. Doi: 10.5281/zenodo.3931700
le Quien R. P. F. M. 1740, Oriens Christianus. Tomus Secundus. Parisiis.
Lilie R. J., Ludwig C., Zielke B. & T. Pratsch 2013, Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt.
MAMA Monumenta Asiae Minoris Antiqua, I-XI. London 1928-2013.
Martini W. & Eschbach N. 2017, Die Akropolis von Perge: Die Ergebnisse der Grabungen 1998-2004 und 2008. İstanbul.
Marucchi O. 1912, Christian Epigraphy: An Elementary Treatise with a Collection of Ancient Christian Inscriptions Mainly of Roman Origin. Edinburg.
Oikonomides A. N. 1974, Abbreviations in Greek: Inscriptions: Papyri, Manuscripts and Early Printed Books; A Manual. Chicago.
Petzl G. 2019, Sardis: Greek and Latin Inscriptions, Part II: Finds from 1958 to 2017. London.
RECAM II Stephen M. 1982. Regional Epigraphic Catalogues of Asia Minor, II: The Ankara District. The Inscriptions of North Galatia. Oxford.
Reynolds J. & Tannenbaum R. 1987, Jews and Godfearers at Aphrodisias. Cambridge.
Robert L. 1945. Le Sanctuaire de Sinuri pres de Mylasa. Pars I. Paris.
Robert L. 1960, Hellenica: Recueil d’épigraphie de numismatique et d’antiquitiés grecques. Vol. XI-XII. Paris.
Smyrna Mccabe D. F. 1988, Smyrna Inscriptions. Texts and List. Princeton.
Sym. Met. (=Symeon Metaphrastes) Migne J. 1804, Patrologiae Cursus Completus. Patrologiae Graeca Tomus CXVI. Symeonis Logothetae, cognomento Metaphrastae, Opera Omnia. Tomus III. Parisiis.
Şahin S. 2015, “Spätrömisch-frühbyzantinische Inschriften aus Perge in Pamphylien”. Ed. A. Rhoby, Inscriptions In Byzantium And Beyond: Methods – Projects – Case Studies. Wien, 177-185.
Talbot A. M. (ed.) 1996, Holy Women of Byzantium: Ten Saints’ Lives in English Translation. Washington.
Tüner-Önen N. & Arslan M. 2019, “Perge Kentinden Yeni Onurlandırma Yazıtları”. Libri V, 323-334.
Tüner-Önen N. 2018, “Perge’den Yeni Yazıtlar: Titus Flavius Clemens Pelopidianus’un unduğu Yazıtlı İki Heykel Adağı”. Eds. M. Arslan & F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler. İstanbul, 903-911.
Tüner-Önen N. 2020, “Two New Inscriptions from the Claudian Period at Perge”. Adalya XXIII, 277-87. Doi: 10.47589/adalya.837710
Yılmaz F. 2016, “Perge Batı Nekropolisi’nden Yeni Mezar Yazıtları”. Phaselis II, 259-268.
Kileci Ş. 2021, “New Monotheistic Inscriptions and Fragments from Perge”. Libri VII, 213-222. DOI: 10.5281/zenodo.5669419
Kalıcı bağlantı adresi: http://www.libridergi.org/2021/lbr-0311
Şenkal KİLECİ
PhD Cand., Akdeniz University, Mediterranean Civilisations Research Institute, Ancient Mediterranean Studies, Antalya. senkalkileci@gmail.com