Kibyra Doğu Nekropolis’inden Bir Grup Mezar Yazıtı – II

A Group of Epitaphs from the Eastern Necropolis of Cibyra – II

Elif ALTEN GÜLER Mustafa ŞİMŞEK

LIBRI V (2019) 275-297
Geliş Tarihi: 08.11.2019 | Kabul Tarihi: 22.11.2019
Elektronik Yayın Tarihi: 29.11.2019

Öz: 2010 yılından itibaren TC Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteği ile Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi ta­rafından Kibyra kazı çalışmaları Burdur ilinin Gölhisar ilçesinde sürdürülmektedir. Bu makalenin içeriğini 2013 yılında Kibyra kentinin Doğu Nekropolis’inde yapılan kazılardan ele geçen bir grup Hellence mezar yazıtı, yeni fragmanlar ve daha önce yayımlanmış bazı yazıtların yeniden incelenmesi sonucu elde edilen addenda ve corrigenda oluşturmaktadır. MS II. yüzyıla ait olan ilk iki yazıt, Cl. Neiketes ile ailesinin mezar yazıtıdır. MS 143-144 yıllarına tarihlenen üçüncü yazıt, Tiberius Cl. Polyteimos ile eşi Nana’ya ait anıtsal mezara aittir. Dördüncü yazıt ise daha önce T. Corsten tarafından AST 22.1’de tanıtılmış olan Cl. Sagaris adlı kişinin kendisi, eşi ve oğlu için yaptırdığı bir mezar yazıtıdır. Beşinci yazıt, IKibyra’da 155 numaralı yazı­ta ait bir fragman olup Claudia Paulina için yaptırılmış mezar yazıtıdır. T. Corsten tarafından daha önce IKibyra cildinde 226 numaralı olarak yayımlan­mış altıncı yazıt ise MS II-III. yüzyıla ait olup yeni bulunan bir fragman ışığında yeniden incelenmiş ve bunun Aphthonetos oğlu […] Cornutus’un mezar yazıtı olduğu an­laşılmıştır. Makalede son olarak Roma İmparatorluk Dönemi’ne tarihlenen ve Kallikles’in kızı Tatas anısına dikilen bir mezar yazıtı tanıtılmaktadır.

Anahtar sözcükler: Kibyra, Doğu Nekropolis, Mezar Yazıtı, Roma İmparatorluk Dönemi

Abstract: Cibyra excavations conducted by Mehmet Akif Ersoy University on behalf of the Ministry of Cul­ture and Tourism since 2010 have been carried out in Gölhisar, Burdur. This article introduces some Greek grave inscriptions and new fragments found in the city’s Eastern Necropolis excavations in 2013. It also re-examines some previously published inscriptions making addenda and corrigenda through new readings. First two in­scriptions are on sarcophagus which belong to Neiketes and his family, dated to 2nd century A.D. The third in­scription, dated 143-144 A.D., belongs to Tiberius Cl. Poyteimos, his wife Nana and the other people he de­manded to be buried in the monumental podium. The fourth inscription is a door lintel frag­ment which was previously described by Corsten in AST 22.1. The inscription on the grave that Cl. Sagaris built for himself, his wife and his son has been examined in detail. As to the fifth, that is the left part of the inscription whose right part previously published within number 155 in IKibyra on the grave that Philetos built for granddaughter Clau­dia Paulina. The next inscription was thought that it belonged to 2nd-3rd centu­ry and was previously read by Corsten at IKibyra 226. It is added addendum and corrigendum. The other piece of the inscription 226, seems to have been found during the excavations. It belongs to […] Cornutus, the son of Aphtonetos. Finally, a tomb stele dating to the Roman Imperial Period, erected in memory of Ta­tas, the daughter of Kallikles, is introduced.

Keywords: Cibyra, Eastern Necropolis, Epitaphs, Roman Imperial Period

Akyürek-Şahin 2006 N. E. Akyürek-Şahin, Yazıdere (Seyitgazi) Zeus Kutsal Alanı. İstanbul 2006.

Arkwright 1911 W. Arkwright. “Penalties in Lycian Epitaphs of Hellenistic and Roman Ti­mes”. JHS 31 (1911) 269- 275.

AST Araştırma Sonuçları Toplantısı. TC Kültür Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Mü­zeler Genel Müdürlüğü 1983-.

Avcu 2014 F. Avcu, Lykia Bölgesi Mezar Yazıtlarında Cezalar ve Ceza Tahsil Kurumları. Yüksek Lisans Tezi. Akdeniz Üniversitesi, Antalya 2014.

Bailly 1935 A. Bailly, Dictionnaire Grec – Français. Hachette 1935.

Bean 1997 G. E. Bean. Eski Çağ’da Likya Bölgesi. İstanbul 1997.

Beekes 2010 R. S. P. Beekes – L. van Beek, Etymological Dictionary of Greek (vols. 1 & 2). Leiden 2010.

Berns – Ekinci 2015 C. Berns- H. A. Ekinci, “Gladiatorial Games in the Greek East: a complex of reliefs from Cibyra”. AS 65 (2015) 143-179.

BMC Catalogue of Greek Coins in British Museum. Catalogue of the Greek Coins of Phrygia. B. V. Head. 1906.

Brixhe 1976 C. Brixhe, Essai sur le grec anatolien au débunt de notre ère. Nancy 1976.

CIG Corpus inscriptionum graecarum. 4 vols. Berlin 1828-1877.

Chaniotis 2010 A. Chaniotis, “Megatheism: the search for the almighty god and the com­petition of cults”. Eds. S. Mitchell – P.van Nuffeln, One God: Pagan Mo­notheism in the Roman Empire. (2010), 112-140.

Corsten 2005 T. Corsten, “Kibyra 2003”. AST 22/1 (2005) 29-32.

Ekinci et al. 2007 H. A. Ekinci – Ş. Özüdoğru – E. Dökü – G. Tiryaki, “Kibyra Kazı Çalışmaları 2006”. Anmed 5 (2007) 22-28.

Ekinci et al. 2008 H.A. Ekinci – Ş. Özüdoğru – E. Dökü – G. Tiryaki, “Kibyra Kazı Çalışmaları 2007”. Anmed 6 (2008) 35-41.

Ekinci et al. 2009 H. A. Ekinci – Ş. Özüdoğru – E. Dökü, “Kibyra 2008 Yılı kazıları”. Anmed 7 (2009) 32-39.

Ferrary 2014 J-L. Ferrary, Les mémoriaux de délégations du sanctuaire oraculaire de Claros, d’après la documentation conservée dans le Fonds Louis Robert (Académie des Inscriptions et Belles Lettres). Paris, Académie des Inscrip­tions et Belles-Lettres (49) 2014.

Garlan 2004 Y. Garlan, Les timbres céramiques sinopéens sur amphores et sur tuiles trouvés à Sinope. Présentation et catalogue. Paris, 2004.

Gignac 1975 F. T. Gignac, A Grammar of the Greek Papyri of the Roman and Byzantine Periods. Vol I. Milano 1975.

Habicht 1970 Ch. Habicht, Gottmenschentum und griechische Städte. (Zetemata, Heft 14) München.

Hansen 1982 O. Hansen, “A Note on SEG 26. 1422-23”. ZPE 49 (1982) 190.

Hardie 1912 M. M. Hardie, The Shrine of Men Askaenos at Psidian Antioch”. JHS 32 (1912) 111-150.

Hopp 1977 J. Hopp, Untersuchungen zur Geschichte der letzten Attaliden. (Vestigia XXV). München. 1977.

IKibyra T. Corsten, Die Inschriften von Kibyra, I: Die Inschriften der Stadt und ihrer näheren Umgebung. «Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien». 60. Bonn 2002.

IG II2 Inscriptiones Graecae II et III: Inscriptiones Atticae Euclidis anno posterio­res. 2nd edn., Parts I-III, ed. Johannes Kirchner. Berlin 1913-1940. — Part I, 1-2 (1913-1916) = Decrees and Sacred Laws (Nos. 1-1369); Part II, 1-2 (1927-1931) = Records of Magistrates and Catalogues (Nos. 1370-2788); Part III, 1 (1935) = Dedications and Honorary Inscriptions (Nos. 2789-5219); Part III, 2 (1940) = Funerary Inscriptions (Nos. 5220-13247). — Part V, Inscriptiones Atticae aetatis quae est inter Herulorum incursionem et Imp. Mauricii tempora, ed. Ericus Sironen. Berlin 2008. (Nos. 13248-13690) [Texts in part V adapted from an electronic copy kindly provided by Prof. Dr. Klaus Hall of, director of the Inscriptiones Graecae program.

IIasos W. Blümel. Die Inschriften von Iasos:2 vols «Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien». 28. Bonn 1985.

IKlaud F. Becker-Bertau, Die Inschriften von Klaudiu Polis. «Inschriften griechisc­her Städte aus Kleinasien». 31. Bonn 1986.

IMT Kyz Kapu Dağ Inschriften Mysia & Troas [IMT], eds. Matthias Barth and Josef Stauber. Leopold Wenger Institut. Universität München. Version of 25.8.1993 (Ib­ycus). Packard Humanities Institute CD #7, 1996. — Mysia, “Kyzikene, Ka­pu Dağ”. nos. 1401-1856.

IPrusa T. Corsten, Die Inschriften von Prusa ad Olympum. 2 vols. «Inschriften gri­echischer Städte aus Kleinasien». 39-40. Bonn 1991-1993.

JHS Journal of Hellenic Studies.

Kileci 2019 Ş. Kileci, “Kibyra Doğu Nekropolisi’nden Bir Grup Mezar Yazıtı-1”. Phaselis V (2019) 261-274.

Koch 2001 G. Koch, Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri. Çev. Z. Zühre İlkgelen, Ark­San, İstanbul.

Korkut-Tekoğlu 2003 T. Korkut- R. Tekoğlu, “Grabinschriften aus Pamphylien und Lykien”. ZPE 143 (2003) 105-116.

LGPN IV Lexicon of Greek Personal Names. IV (Macedonia, Thrace, Northern Regi­ons of the Black Sea). Eds: P. M. Fraser and E. Matthews. Oxford 2005.

LGPN Va Lexicon of Greek Personal Names. VA (Coastal Asia Minor: Pontos to Io­nia). Ed. T.  Corsten. Oxford 2010.

LGPN Vb Lexicon of Greek Personal Names. VB (Coastal Asia Minor: Caria to Cilicia). Ed. T. Corsten. Oxford 2014. Source: http://www.lgpn.ox.ac.uk/publicati ons/vol1/VolVB.html

Liddell – Scott 1883 H. G. Liddell – R. Scott, Greek-English Lexicon. New York 1883.

Liddle – Scott 1996 H. G. Liddell – R. Scott, Greek-English Lexicon. New York 1996.

Macurdy 1932 G. H. Macurdy, Hellenistic Queens: A study of woman-power in Macedo­nia, Seleucid Syria, and Ptolemaic Egypt. Baltimore 1932.

Magie 1950 D. Magie, Roman Rule in Asia Minor. To the End of the Third Century After Christ. Princeton University Press 1950.

MAMA IV W. H. Buckler, W. M. Calder, W. K. Chambers Guthrie. Monuments and Documents from Eastern Asia and Western Galatia. «Monumenta Asiae Minoris Antiqua». [MAMA], 4. Manchester 1933.

MAMA VII W. M. Calder,. Monuments from Eastern Phrygia. Monumenta Asiae Mi­noris Antiqua .[MAMA], 7. Manchester 1956.

Marek 1993 C. Marek, Stadt, Ära und Territorium in Pontus-Bithynia und Nord-Galatia. Istanbuler Forschungen 39. Tübingen 1993. Katalog der Inschriften von Pompeiopolis.

McCabe 1991 McCabe, Donald F. Ephesos Inscriptions. Texts and List. «The Princeton Project on the Inscriptions of Anatolia». The Institute for Advanced Study, Princeton (1991). Packard Humanities Institute CD #6, 1991. — Includes: Die Inschriften von Ephesos. 8 vols. in 9 parts, with a Supplement. «Insch­riften griechischer Städte aus Kleinasien». 11,1-17,4. Bonn 1979-1984. — Vol. Ia, nos. 1-47, ed. Hermann Wankel (1979); vol. II, nos. 101-599, eds. Christoph Börker and Reinhold Merkelbach (1980); vol. III, nos. 600-1000, eds. Helmut Engelmann, Dieter Knibbe and Reinhold Merkelbach (1980); vol. IV, nos. 1001-1445, eds. Helmut Engelmann, Dieter Knibbe and Rein­hold Merkelbach (1980); vol. V, nos. 1446-2000, eds. Christoph Börker and Reinhold Merkelbach (1980); vol. VI, nos. 2001-2958, eds. Reinhold Merkelbach and Johannes Nollé (1980); vol. VII,1, nos. 3001-3500, and VII,2, nos. 3501-5115, eds. Recep Meriç, Reinhold Merkelbach, Johannes Nollé and Sencer Şahin (1981), with (VII,1) Reinhold Merkelbach and Jo­hannes Nollé, Addenda et corrigenda zu den Inschriften von Ephesos I-VII,1 (IK 11,1-17,1) (1981); vol. VIII,1-2, Indices, eds. Helmut Engelmann and Johannes Nollé (1984).

Milet VI. 2 P. Herrmann. Inschriften von Milet. Teil 2, Inschriften n. 407-1019. Milet. Ergebnisse der Ausgrabungen und Untersuchungen seit dem Jahre 1899, VI, 2. Berlin, New York 1998.

Özüdoğru 2014a Ş. Özüdoğru, “Kibyra’dan Hellenistik Dönem’e Ait Yeniveriler Üzerine De­ğerlendirmeler”. Cedrus II (2014) 171-188.

Özüdoğru 2014b Ş. Özüdoğru, “Kibyra 2013 yılı Çalışmaları”. Anmed 12 (2014) 54-61.

Özüdoğru 2018a Ş. Özüdoğru, “Geç Antikçağ’da Kibyra”. Cedrus VI (2018) 13-64.

Özüdoğru 2018b Ş. Özüdoğru, “Kibyra ve Yakın Çevresinin Erken Dönem Yerleşim Tarihçe­si”. Eds. M. Arslan-F. Baz, Arkeoloji, Tarih ve Epigrafi’nin Arasında: Prof. Dr. A. Vedat Çelgin’in 68. Doğum Günü Onuruna Makaleler. Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul (2018) 745-763.

Özüdoğru 2018c Ş. Özüdoğru, “Kibyra 2014-2016 Yılı Çalışmaları ve Sonuçları”. Phaselis IV (2018) 109-146. http://dx.doi.org/10.18367/Pha.18008

Özüdoğru et al. 2011 Ş. Özüdoğru, E. Dökü, G. Dikbaş, H. Vanhavarbeke, “Kibyra 2010 yılı Kazıla­rı”, Anmed 9 (2011) 36-43.

Ps.-Hyg. Fab. (=Pseudo-Hyginus, Fabulae) Kullanılan Metin ve çeviri: The Myths of Hygi­nus, translated and edited by Mary Grant. University of Kansas Publicati­ons in Humanistic Studies, no. 34. Lawrence: University of Kansas Press, 1960.

Robert – Robert 1954 J. Robert – L. Robert, La Carie, II. Le Plateau de Tabai et ses environs. Paris 1954.

Robert 1946 L. Robert, Hellenica, Recueil d’épigraphie de numismatique et d’antiquités grecques. Vol 2. Paris 1946.

Ruge 1916 W. Ruge, “Indos (2)”. RE 18 (1916) 1373.

Russel 1942 A. G. Russel, “The Greek as a Mercenary Soldier”. Greece&Rome 11 no. 33 (May 1942) 103-112.

Schmitz 1872 L. Schmitz, “Indus”. Ed. W. Smith, Dictionary of Greek and Roman Geog­raphy. Vol II: Iabadius-Zymethus. London 1872, 53.

SEG Supplementum Epigraphicum Graecum. Vols. 1-11, ed. Jacob E. Hondius, Leiden 1923-1954. Vols. 12-25. Ed. Arthur G. Woodhead. Leiden 1955-1971. Vols. 26-41. Eds. Henry W. Pleket and Ronald S. Stroud. Amsterdam 1979-1994. Vols. 42-44. Eds. Henry W. Pleket, Ronald S. Stroud and Johan H.M. Strubbe. Amsterdam 1995-1997. Vols. 45-49. Eds. Henry W. Pleket, Ronald S. Stroud, Angelos Chaniotis and Johan H.M. Strubbe. Amsterdam 1998-2002. Vols. 50- . Eds. Angelos Chaniotis, Ronald S. Stroud and Johan H. M. Strubbe. Amsterdam 2003-.

Seibert 1967 J. Seibert, Historische Beiträge zu den Dynastischen Vebindungen in Helle­nistischer Zeit. Weisbaden 1967.

SNG Sylloge Nummorum Graecorum. Deutschland, Staatliche Münzsammlung, München, 24. Heft. Phrygien, München 1989.

Şimşek 2013 M. Şimşek, Kibyra Yeraltı Oda Mezarları: Mimari ve Tipoloji. Yayımlanma­mış Yüksek Lisans Tezi. SDÜ, Isparta 2013.

TAM III/1 Tituli Asiae Minoris, III. Tituli Pisidiae linguis Graeca et Latina conscripti, 1. Tituli Termessi et agri Termessensis. Ed. Rudolf Heberdey. Vienna 1941..

TAM V/1 Tituli Asiae Minoris, V. Tituli Lydiae linguis Graeca et Latina conscripti. Ed. Peter Herrmann. 2 vols. Vienna 1981 and 1989. Vol. 1, nos. 1-825, Regio septentrionalis, ad orientem vergens.

TAM V/2 Tituli Asiae Minoris, V. Tituli Lydiae linguis Graeca et Latina conscripti. Ed. Peter Herrmann. 2 vols. Vienna 1981 and 1989. Vol. 2, nos. 826-1414, Re­gio septentrionalis, ad occidentem vergens. — Includes: Thomas Inken. Die Inschriften von Magnesia am Sipylos, «Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien». 8. Bonn 1978.

TAM V/3 Tituli Asiae Minoris, V. Tituli Lydiae linguis Graeca et Latina conscripti, ed. Georg Petzl. Vienna 2007. Vol. 3, nos. 1415-1953, Philadelpheia et Ager Philadelphenus.

Tarkan 2013 D. Tarkan, Kibyra Kabartmaları Sunakları: Tip, Biçem ve Atölye. Yayınlan­mamış Yüksek lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Antalya.

Waelkens 1986 M Waelkens, Die kleinasiatischen Türsteine: typologische und epigrap­hische Untersuchungen der kleinasiatischen Grabreliefs mit Scheintür. Mainz am Rhein 1986.

West 1987 W. L. West, Introduction The Greek Metre. Oxford 1987.

Yılmaz 2009 O. Yılmaz, Gölhisar İlçesi’nin Coğrafyası. Ankara 2009.

ZPE  Zeitschrift für Papyrologie.

E. Alten Güler – M. Şimşek, “Kibyra Doğu Nekropolis’inden Bir Grup Mezar Yazıtı – II”. Libri V (2019) 275-297.

Kalıcı bağlantı adresi: http://www.libridergi.org/2019/lbr-0214

Elif ALTEN GÜLER

Arş. Gör., Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Antalya. elifalten@akdeniz.edu.tr | 0000-0001-7666-7141

Mustafa ŞİMŞEK

Öğr. Gör., Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Burdur. mstfsmsk@hotmail.com | 0000-0002-9046-7573