Kıssalar/ Fabulae

AVIANUS, Kıssalar/ Fabulae. İstanbul 2016. Kabalcı Yayıncılık, 105 sayfa. Çev. A. C. Abuagla. ISBN: 9786059872287

Ortaya çıkışından günümüze değin tüm uluslar tarafından kullanılagelen fabl türü insanların bireye ya da topluma vermek istediği mesajı, bir olay örgüsü yaratma ve insana ait özellikleri insan dışındaki varlıklara da yükleyerek söz konusu mesajı bu varlıklar ve gerçekleşen olaylar aracılığıyla alıcıya iletme düşüncesi ile üretilip durmuştur. MS V. yüzyılda yaşadığı düşünülen, ancak yaşadığı yüzyıl kadar, kendisinin kim olduğu da tartışılan Avianus’un ünlü Fa­bulae’ı da bu türe ait hikâyelerin derlemesinden oluşur. Akdeniz Üniversitesi Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Bölümü, Latin Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Asuman Coşkun Abuagla tarafından Latinceden çevrilen bu eser Önsöz (7-8), Avianus ve Fabulae Üzerine (9-12), Çeviri Yöntemi (12), Fabu­lae/Kıssalar (13-101), Kaynakça (103) ve Dipnotlar (104-105) olmak üzere 6 kısım, 105 sayfadan oluşur.

Önsöz (7-8) kısmı; içerisinde fabula türünün Hellenler tarafından işlenme­sine, türün Hellen ozan Hesiodos tarafından yazıya aktarılmış ilk örneğine, en ünlü fabl ozanı Aisopos’a değinilmesine ve sonrasında türün Roma toplu­munda ve edebiyatında yer ettiği döneme, bu türü Latin dilinde yazıya döken Phaedrus’a ve nihayetinde çevirisi yapılan Avianus ile eseri Fabulae’a ilişkin kısa bilgilerin verilmesi bakımından okuyucu için adeta ele alınan eserin ve şemsiyesi altında bulunduğu edebi türün genel hatlarının aktarıldığı bir za­man tüneli görevini görmektedir.

Avianus ve Fabulae Üzerine (9-12) başlıklı kısımda ilk önce çevirisi yapılan eserin yazarının adının günümüze ulaşan yazmalarda Latin dilinde aidiyet du­rumunu bildiren genitivus halinde nasıl yazıya geçtiği belirtilerek buradan ya­zarın ismine ilişkin çıkarsama yapılmaktadır. Bu işin hemen ardından eserin; bizzat Avianus tarafından da zikredildiği gibi Aisopos’tan alıntılanıp derlendiği bildirilmektedir ve içerdiği öyküler, öykülerin aktarıldığı üslup ve kullanılan dilin ölçü ve incelikleri aracılığıyla eserin tarihlendirilmesi yapılmaktadır.

Çeviri Yöntemi (12) kısmında ise çeviride temel alınan edisyon ve karşılaş­tırmaların yapıldığı edisyonlar belirtilmektedir. Fabulae/Kıssalar (13-101) kısmı çevirisi yapılan metni içermektedir. Bu kısmın ana başlığı yazmaların ismi olan Fabulae Aviani’dir. Eserde öykülerden önce Avianus’un Theodo­sius’a Mektubu yazıya geçirilmiştir. Mektupta Avianus, bu türde yazılanlar­dan, insanların pa­yına düşen dersi çıkarmalarının kendileri için ağır bir yük olmaksızın gerçekle­şeceğini ve yazmış olduğu öykülerden çıkaracağı dersler aracılığıyla Theodo­sius’un gereksiz kaygılardan uzaklaşacağını düşündüğünü ve bizzat kendisinin de bu türle hatırlanabilmesini umut ettiğini açıklar. Ay­rıca bu kısımda öykülerin kaynağının Aisopos olduğunu ve bu öykülerin Sok­rates, Flaccus, Babrius ve Phaedrus tarafından da kullanılmış olduğunu belir­tir. 18. ve 101. sayfalar ara­sında kırk iki tane öykünün Türkçe çevirisi Latince metni ile birlikte verilmiştir. Bu öykülerde dostluk, kendi kendine yeterlilik, çıkar uğruna bir başkasının bo­yunduruğu altına girmeme, kötü günler gelme­den önce öngörülü olup tedbir alma, sağduyu ve zihinsel gücün bedensel güçten üstünlüğü ve benzeri diğer pek çok mesaj kolaylıkla algılanabilecek şekilde işlenmiştir.

Tanıtımı yapılan bu çeviri kitap, yukarıda da açıklandığı gibi, yüzyıllar bo­yunca süregelmiş bir öykü türünün kıymetli bir örneğidir. Avianus’un Theo­do­sius’a Mektubu kısmında bizzat Avianus’un belirttiği gibi bu öykülerin Sok­rates, Flaccus, Babrius ve Phaedrus tarafından kullanılmış olması, Avianus’un Ai­sopos’tan alarak çağdaşlarına aktardığı bu anlatıların barındırdığı mesajla­rın ve öğretilerin yalnızca ortaya çıktığı döneme ait olmadığını, bu mesajların çağlar boyunca yankılandığını göstermiştir. Ayrıca çevirmen tarafından ka­leme alın­mış olan Avianus ve Fabulae Üzerine kısmının sonlandırıldığı cüm­lelerde, çe­virmenin bizlere Avianus’un Fabulae’ının Ortaçağ kütüphaneleri­nin raflarında kendine yer bulmuş olduğunu aktarması da yüzyılların bu esere gösterdiği say­gının günümüz okurlarınca anlaşılması açısından oldukça kıy­metlidir. Bu bağ­lamda yapılan çeviri antikçağ edebiyatı meraklıları için ol­duğu kadar, dilimize kazandırılan çeviri eserlerin oluşturduğu hazine içeri­sinde önemli bir yer et­mesi bakımından tüm okurlar için sevindiricidir.