{"id":3360,"date":"2017-12-29T17:30:15","date_gmt":"2017-12-29T15:30:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.libridergi.org\/2015-en\/trans-2015-en\/lbr-0128"},"modified":"2018-01-17T09:29:28","modified_gmt":"2018-01-17T07:29:28","slug":"lbr-0128","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.libridergi.org\/en\/2017-en\/lbr-0128","title":{"rendered":"\u201cKyzikos Hadrian Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019nda Bulunan Ge\u00e7 Roma Definesi\u201d Ba\u015fl\u0131kl\u0131 Makale \u0130\u00e7in Ele\u015ftiri"},"content":{"rendered":"
\n\t\t
\n\t\t\"\"<\/a>\n\t\t<\/div><\/div><\/figure><\/div>\n

\u201cKyzikos Hadrian Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019nda Bulunan Ge\u00e7 Roma Definesi\u201d Ba\u015fl\u0131kl\u0131 Makale \u0130\u00e7in Ele\u015ftiri<\/h2>\n

H\u00fcseyin K\u00d6KER<\/h3>\n
<\/div><\/div>
<\/div>\n

<\/div>\nLIBRI<\/em> III (2017) 547-568<\/strong>
\nDOI<\/strong>:\u00a010.20480\/lbr.2017046
\nReceived Date<\/strong>: 20.12.2017 | Acceptance Date<\/strong>: 25.12.2017
\nOnline Publication Date<\/strong>: 29.12.2017
\nCopyright \u00a9 Journal of Book Notices, Reviews and Translations, 2017<\/p>\n

<\/div><\/div>\n

\n\t
\n\t\t\n

\"pdf\"\u00a0\u00a0Get PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"references\"\u00a0<\/strong> View PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"info\"\u00a0 <\/a>Citation<\/a>
\n<\/b><\/p>\n

\n\t\t

<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>
<\/div>\n

\u201cKyzikos Hadrian Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019nda Bulunan Ge\u00e7 Roma Definesi\u201d <\/strong>
\n Ba\u015fl\u0131kl\u0131 Makale \u0130\u00e7in Ele\u015ftiri<\/strong><\/p>\n

Bu yaz\u0131da, Uluslararas\u0131 Sosyal Ara\u015ft\u0131rmalar Dergisi<\/em>\u2019nin (The Journal of Inter\u00adna\u00adtional Social Research<\/em>) 10. cilt ve 52. say\u0131s\u0131nda (Ekim 2017, 550-568) ya\u00ady\u0131m\u00adlanan \u201cKyzikos Hadrian Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019nda Bulunan Ge\u00e7 Roma Definesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale \u00fczerine yap\u0131lan inceleme do\u011frultusunda, Hellence ve Latince \u015fah\u0131s ve co\u011frafi adlar\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131 ile n\u00fcmismatik bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan eksik ve hatalar \u00fczerinde durulacakt\u0131r. Bu nedenle, makalede ele al\u0131nan ve do\u011fru ola\u00adrak de\u011ferlendirilen hususlardan burada bahsedilmeyecektir.<\/p>\n

N\u00fcmismatik malzemenin, yani sikkelerin, di\u011fer arkeolojik malzemelerde oldu\u011fu gibi, kendine has \u00e7al\u0131\u015fma ve de\u011ferlendirme y\u00f6ntemleri bulunmakta\u00add\u0131r. Bununla birlikte, n\u00fcmismatik malzeme i\u00e7erisinde defineler de kendine \u00f6z\u00adg\u00fc bir y\u00f6ntem ve mant\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilir ve yay\u0131mlan\u0131r. Konu\u00adnun uzman\u0131 olmayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n tam anlam\u0131yla bu y\u00f6ntemlere vak\u0131f olmamas\u0131, n\u00fcmismatik malzemeyi de\u011ferlendirirken baz\u0131 hatalar\u0131 da berabe\u00adrinde getirmektedir. Bu t\u00fcr hatalar\u0131 en az d\u00fczeye indirmenin pek tabi en kolay yolu, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n mutlaka bir n\u00fcmismata dan\u0131\u015f\u0131larak y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00admesi ya da en az\u0131ndan yard\u0131m al\u0131nmas\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonucunda elde edilecek bilgilerin do\u011frulu\u011fu ve g\u00fcvenilirli\u011fi artacakt\u0131r.<\/p>\n

Makalenin konusunu olu\u015fturan definenin Y\u00fcksek Lisans tez konusu[1]<\/sup><\/a> ola\u00adrak bir arkeoloji \u00f6\u011frencisine verilmi\u015f olmas\u0131, \u00fclkemizdeki n\u00fcmismat say\u0131s\u0131n\u0131n olduk\u00e7a az oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeni n\u00fcmismatlar\u0131n yeti\u015fmesi a\u00e7\u0131\u00ads\u0131ndan da olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Tabi ki burada, n\u00fcmismatik malzemenin veya buna ili\u015fkin konular\u0131n y\u00fcksek lisans veya doktora tez konular\u0131 olarak verilmesi desteklenmekle birlikte, bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n mutlaka bir n\u00fcmismat dan\u0131\u015fman\u00adl\u0131\u011f\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011finin de alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekmektedir. Zira n\u00fcmis\u00admatik formasyonunu ancak bu dan\u0131\u015fmanlar sayesinde almak m\u00fcmk\u00fcn olabil\u00admektedir. Ayr\u0131ca, bir kaz\u0131dan ve \u00f6zellikle bir tap\u0131naktan ele ge\u00e7iyor olmas\u0131 nedeniyle bu definenin yay\u0131mlanarak bilim d\u00fcnyas\u0131na sunulmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\u0130ncelenen makale, antik\u00e7a\u011f Anadolusu\u2019nun \u00f6nemli merkezlerinden birisi olan Kyzikos kentindeki, antik\u00e7a\u011f\u0131n sekizinci harikas\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan Had\u00adrianus Tap\u0131na\u011f\u0131\u2019nda 2010 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, 3D a\u00e7\u00admas\u0131nda g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lan ve Ge\u00e7 Roma sikkelerinden olu\u015fan bir defi\u00adneyi ele almaktad\u0131r. 196 adet bronz sikkeden olu\u015fan definenin, sikkeler \u00fczerindeki incelemeler sonucunda, I. Constantinus ve e\u015fi Helena (307-337), I. Licinius (308-324), Delmatius (335-337), II. Constantinus (337-340), Constans (337-350) ve II. Constantius (caesar<\/em> olarak, 324-337) d\u00f6nemlerini kapsad\u0131\u011f\u0131 anla\u00ad\u015f\u0131l\u00admaktad\u0131r[2]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

Makalede, Kyzikos kenti ve Hadrianus Tap\u0131na\u011f\u0131 hakk\u0131nda genel bilgilere yer verildikten sonra, defineyi olu\u015fturan sikkeler \u00fczerinde yap\u0131lan restoras\u00adyon\/konservasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, sikkelere dair g\u00f6zlem ve yorumlar ile define\u00addeki sikkeler \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclen tipler ve darphanelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmak ko\u015fuluyla Roma \u0130mparatorluk sikkelerine ili\u015fkin genel bilgiler, definenin tarihlendiril\u00admesi ve niteli\u011fi ile son olarak da sikkelerin bir katalo\u011fu verilmi\u015ftir. Elde edilen veriler harita ve grafiklerle de desteklenmi\u015ftir.<\/p>\n

Eski\u00e7a\u011f ve arkeoloji alan\u0131ndaki yay\u0131nlarda Hellence ve Latince co\u011frafi adlar ile \u015fah\u0131s adlar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131nda bir b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ve bunlar\u0131n s\u0131k\u00adl\u0131kla da hatal\u0131 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir[3]<\/sup><\/a>. Bu makalede de bu t\u00fcr yan\u00adl\u0131\u015f\/hatal\u0131 yaz\u0131mlar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlar\u0131, imparator isimleri ile co\u011f\u00adrafi yer adlar\u0131ndaki yaz\u0131m yanl\u0131\u015flar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r (Burada, incelenen makalede belirtilen yanl\u0131\u015flar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131lan t\u00fcm co\u011frafi adlar ile \u015fah\u0131s adlar\u0131n\u0131n Latince yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r). Makalenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ve metin k\u0131s\u00adm\u0131nda g\u00f6r\u00fclen \u0130mparator Hadrian<\/strong> yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 hatal\u0131d\u0131r. \u0130mparatorun isminin bu \u015fekilde yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u0130ngilizce kaynaklarda ge\u00e7mekte, ancak T\u00fcrk\u00e7e kaynaklarda da bu hatal\u0131 kullan\u0131ma s\u0131kl\u0131kla rastlanmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki imparatorun isminin do\u011f\u00adru yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131 Hadrianus<\/strong>\u2019tur (ba\u015fl\u0131kta; \u00f6zet k\u0131sm\u0131nda; 552. sayfa 2. paragraf; 552. sayfa 3. ve 4. paragraflar; 553. sayfa son paragraf). Katalog k\u0131sm\u0131nda yer alan imparator isimlerinden I. Constantinus<\/strong>, ad\u0131na darp edilen sikkelerin \u00f6n\u00fcn\u00adde ba\u015fl\u0131k olarak verilirken do\u011fru yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, sikkelerin \u00f6n y\u00fcz tan\u0131mlar\u0131nda yanl\u0131\u015f olarak I. Constantin<\/strong> bi\u00e7iminde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Kat. No. 1-6, 11-16, 18-20). \u0130mparator II. Constantius\u2019un isminde de yaz\u0131m yanl\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (Kat. No. 104, 117). Ayr\u0131ca Karadeniz kral\u0131 VI. Mith\u00adradates Eupator<\/strong>\u2019un ismi Mithridates<\/strong> -Mithridates kullan\u0131m\u0131 daha \u00e7ok Romal\u0131 hirtoriograflar\u0131n Karadeniz kral\u0131na verdikleri isimdir – olarak hatal\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (551. sayfa 1. paragraf). Zira Pers Tanr\u0131s\u0131 Mithra\u2019dan gelen kral\u0131n ismi, sikke\u00adleri \u00fczerinde de Mithradates<\/strong> olarak g\u00f6r\u00fclmektedir ve kullan\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan da do\u011fru olan\u0131 budur.<\/p>\n

Co\u011frafi yer adlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, makalenin konusu olan sikkelerin Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi sikkeleri olmas\u0131 nedeniyle, \u00f6zellikle darphane isimleri\u00adnin Latince olarak yaz\u0131lmas\u0131 daha do\u011frudur[4]<\/sup><\/a>. Makalede ele al\u0131nan definenin Kyzikos kentinden bulunmu\u015f olmas\u0131, yaz\u0131n\u0131n giri\u015f k\u0131sm\u0131nda kentin tarihiyle ilgili genel bilgilerin verilmesi dolay\u0131s\u0131yla, kent ismi makale boyunca Hellence k\u00f6kenine sad\u0131k kal\u0131narak Kyzikos<\/strong> \u015feklinde verilmi\u015f olmas\u0131 do\u011fald\u0131r. Bu kulla\u00adn\u0131m, Roma \u0130mparatorluk darphanelerinden bahseden k\u0131s\u0131mlarda (552. sayfa 4.-5. paragraflar, 553. sayfa 4.-5. paragraflar) ve katalogda da ayn\u0131 \u015fekliyle kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu haliyle kullan\u0131lmas\u0131nda bir problem olmamakla birlikte, La\u00adtince\u2019nin resmi dil oldu\u011fu Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi\u2019nde bir Roma darpha\u00adnesinden bahsedildi\u011finden yola \u00e7\u0131karak kent isminin Latince formu olan Cyzicus<\/strong> kullan\u0131labilirdi; en az\u0131ndan katalog k\u0131sm\u0131nda. Bu iki farkl\u0131 yaz\u0131m durumu da bir dipnot yard\u0131m\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabilirdi. Metin ve katalog k\u0131s\u0131mla\u00adr\u0131nda ge\u00e7en di\u011fer darphane isimlerine gelince, burada da bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015e\u00f6yle ki, definedeki sikkelerin bas\u0131ld\u0131klar\u0131 darp\u00adha\u00adneler Kyzikos, Constantinopolis, Herakleia, Antiokheia, Thessalonika ve Nikomedeia olarak verilmi\u015ftir (552. sayfa 4.-5. paragraflar ile katalog). Burada, Constantinopolis d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer darphanelerin yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131 hatal\u0131d\u0131r: Kyzikos<\/strong> yerine Cyzicus<\/strong>, Herakleia<\/strong> yerine Heraclea<\/strong>, Antiokheia<\/strong> yerine Antio\u00adchea<\/strong>, Thessalonika<\/strong> yerine Thessalonica<\/strong>, ve Nikomedeia<\/strong> yerine Nicomedia<\/strong> \u015feklinde Latince bi\u00e7imleri kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, 553. sayfada 4. pa\u00adragraf\u0131n ard\u0131ndan darphanelere g\u00f6re sikke say\u0131lar\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi listede darp\u00adhane isimleri, Kyzikos hari\u00e7, do\u011fru olarak Latince bi\u00e7imleriyle verilmi\u015flerdir.<\/p>\n

551. sayfa 5. paragraf\u0131nda 2010 y\u0131l\u0131 kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda 196 adet sikkenin 113 tanesinin tan\u0131mlanabildi\u011fi, geri kalan 83 adedinin d\u00fc\u015f\u00fck kondisyonlu ol\u00admas\u0131 nedeniyle tan\u0131mlanamad\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Devam\u0131nda da, restoras\u00adyon ve konservasyonu yap\u0131lan sikkelerden birka\u00e7\u0131n\u0131n y\u00fczeyinin tamamen a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve \u00fczerindeki lejant ve simgelerin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi bilgisi verilmektedir. Ayr\u0131ca sonraki c\u00fcmlede, 2010 kaz\u0131 sezonunda bulunmu\u015f olan 198 adet sikke\u00adnin temizlenme a\u015famalar\u0131ndan bahsedilmektedir. Burada belirtilen 198 rakam\u0131n\u0131n, makalenin konusu olan define ile birlikte ele ge\u00e7en toplam sikke say\u0131s\u0131n\u0131 m\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi hususu pek anla\u015f\u0131l\u0131r de\u011fildir. E\u011fer, kaz\u0131 sezonunda ele ge\u00e7en toplam sikke say\u0131s\u0131 ve bunlar\u0131n temizlik a\u015famalar\u0131 belirtilmek isteniyor\u00adduysa daha do\u011fru bir ifade \u015fekli kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131 ki, b\u00f6yle bir anlam karma\u015fas\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131lmal\u0131yd\u0131. Hay\u0131r, burada kastedilen sadece define sikkeleri ise, o halde verilen rakam hatal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

N\u00fcmismatik y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde ise makalede \u00e7ok sa\u00ady\u0131da hata g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Bu hatalar s\u0131ras\u0131yla ele al\u0131narak ve do\u011fru bi\u00e7im\u00adleri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klanarak, gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde de kaynak\u00e7a verile\u00adrek a\u015fa\u011f\u0131da belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n

Makalede 552. sayfa 1. paragraftan itibaren define ve i\u00e7eri\u011findeki sikkeler \u00fczerindeki g\u00f6zlemler ve de\u011ferlendirmeler kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, defi\u00adnedeki sikkelerin alt\u0131 imparator ve bir imparatori\u00e7enin saltanat y\u0131llar\u0131n\u0131 kap\u00adsad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek, toplam 196 sikkenin imparatorlara g\u00f6re da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ayr\u0131n\u00adt\u0131l\u0131 olarak belirtildi\u011fi ifade edilmi\u015f ve sayfa 566\u2019daki Resim 5\u2019e g\u00f6nderme ya\u00adp\u0131l\u00adm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Resim 5\u2019te belirtilen say\u0131larda bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k s\u00f6z konusudur. Gra\u00adfikte I. Constantinus\u2019a ait 19<\/strong>, Helena\u2019ya ait 3<\/strong>, I. Licinius\u2019a ait 1<\/strong>, Delma\u00adtius\u2019a ait 28<\/strong>, II. Constantinus\u2019a ait 19<\/strong>, Constans\u2019a ait 18<\/strong>, II. Constantius\u2019a ait 25<\/strong> ve Lejantlar\u0131 okunamayan 60<\/strong> adet sikke oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu rakam\u00adlar\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z takdirde, metinde bahsi edilen ve definedeki sikkelerin top\u00adlam say\u0131s\u0131 olan 196<\/strong> rakam\u0131na de\u011fil, fakat 173<\/strong> rakam\u0131na ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu haliyle 23<\/strong> adet sikkeye ne oldu\u011fu sorusu akla gelmektedir. Dahas\u0131, 551. sayfa 5. paragraf\u0131nda 196<\/strong> adet sikkenin 113<\/strong>\u2019\u00fcn\u00fcn tan\u0131mlanabildi\u011fi ve geriye kalan 83<\/strong> adedinin ise tan\u0131mlanamad\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilmekteydi. Katalo\u011fa bakt\u0131\u011f\u0131\u00adm\u0131zda da, \u201cTan\u0131mlanamayan Sikkeler\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki sikkelerin say\u0131s\u0131 83<\/strong> de\u011fil 60<\/strong> olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da bahsi edilen kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011fa ek olarak, Resim 5\u2019deki grafikte verilen imparatorlara ait sikkelerin say\u0131lar\u0131 ile katalogda, imparatorlar\u0131n isimleri alt\u0131n\u00adda s\u0131ralanan sikkelerin say\u0131lar\u0131 da birbirini tutmamaktad\u0131r. Grafikte I. Cons\u00adtan\u00adtinus\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 19<\/strong> iken, katalogda bu say\u0131 30<\/strong>\u2019dur (Kat. No. 1-33. 7 adedi VRBS ROMA<\/em>). Ayr\u0131ca, Kat. No. 1-33 aras\u0131nda da, numaralarda kayma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir (Bu konuya, a\u015fa\u011f\u0131da, katalo\u011fun de\u011ferlendirilmesi k\u0131s\u00adm\u0131nda ayr\u0131ca de\u011finilecektir). Grafikte Helena\u2019ya ait sikke say\u0131s\u0131 3<\/strong> iken, kata\u00adlog\u00adda bu say\u0131 4<\/strong>\u2019t\u00fcr (Kat. No. 34-37). Grafikte I. Licinius\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 1<\/strong> iken, katalogda bu imparatora ait herhangi bir kay\u0131t bulunmamaktad\u0131r. Grafikte Delmatius\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 28<\/strong> iken, katalogda bu say\u0131 29<\/strong>\u2019dur (Kat. No. 38-66). Grafikte II. Constantinus\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 19<\/strong> iken, katalogda bu say\u0131 22<\/strong>\u2019dir (Kat. No. 67-88). Grafikte Constans\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 18<\/strong> iken, katalogda bu say\u0131 15<\/strong>\u2019dir (Kat. No. 89-103). Grafikte II. Constantius\u2019a ait sikke say\u0131s\u0131 25<\/strong> iken, katalogda bu say\u0131 29<\/strong>\u2019dur (6 adedi CONSTANTINOPOLIS<\/em>). Katalog numara\u00adlan\u00add\u0131r\u00admas\u0131nda hatalar oldu\u011fu i\u00e7in, \u00f6l\u00e7\u00fc ve envanter bilgileri verilen sikkeler tek tek say\u0131larak ula\u015f\u0131lan bu rakamlar topland\u0131\u011f\u0131nda ise 129<\/strong> rakam\u0131na ula\u015f\u0131lmak\u00adtad\u0131r. Bu rakama, katalogda \u201cTan\u0131mlanamayan Sikkeler\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131ndaki 60<\/strong> adet sikkeyi de ekledi\u011fimizde bu kez de 189<\/strong> rakam\u0131na ula\u015fmaktay\u0131z ki, bu rakam da bize definedeki sikkelerin toplam rakam\u0131n\u0131 vermemektedir! Dolay\u0131\u00ads\u0131yla 7<\/strong> sikke katalo\u011fa hi\u00e7 girmemi\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

Bu haliyle, definedeki sikkelerin imparator ve darphanelere g\u00f6re say\u0131sal da\u011f\u0131l\u0131m\u00adlar\u0131yla ilgili verilen rakamlar ile bu verilerden yola \u00e7\u0131k\u0131larak haz\u0131rlanan \u00e7izelge ve grafikteki say\u0131lar ve katalogdaki say\u0131lar\u0131n birbirini tutmad\u0131\u011f\u0131 ve de ortada b\u00fcy\u00fck bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durum, incelenen sik\u00adke\u00adlerin ne kadar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanabildi\u011fi veya tan\u0131mlanamad\u0131\u011f\u0131 ve ayr\u0131ca ger\u00e7ek\u00adten do\u011fru bir \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131p tan\u0131mlanamad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla da yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ne kadar g\u00fcvenilir oldu\u011fu konular\u0131nda \u015f\u00fcphelere yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n

Ayn\u0131 sayfan\u0131n 3. paragraf\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesinde, \u201cAyr\u0131ca definede 7 tane An\u0131 sikkesi ve 7 tane de Constantinopolis sikkesi bulunmaktad\u0131r<\/em>\u201d \u015feklinde bir ifa\u00addeye yer verilmektedir. \u0130lk olarak buradaki \u201cAn\u0131\u201d sikkelerinin ne oldu\u011fu ve han\u00adgi ama\u00e7la bas\u0131ld\u0131klar\u0131 referans verilerek a\u00e7\u0131klanmal\u0131yd\u0131. Ancak bu konuda herhangi bir bilgi verilmemi\u015ftir. \u0130kinci olarak, \u201cConstantinopolis Sikkesi\u201d tan\u0131\u00adm\u0131 yanl\u0131\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ifade sanki bu sikkelerin Constantinopolis kentinin sikkeleri oldu\u011funu \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki bu c\u00fcmlenin devam\u0131nda da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bu ifade, \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde Constantinopolis kentinin personifi\u00adkas\u00adyonunun bulundu\u011fu sikkelere i\u015faret etmektedir. Ancak kullan\u0131lan bu ifade n\u00fcmismatik bilimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan do\u011fru de\u011fildir. Devam\u0131nda da, Roma \u015fehrinin personifikasyonunun bulundu\u011fu an\u0131 sikkelerinin tipleri ve Constantinopo\u00adlis\u2019in personifikasyonunun bulundu\u011fu sikkelerin tiplerinden bahsedilmi\u015f ancak herhangi bir lejant belirtilmemi\u015ftir[5]<\/sup><\/a>. H\u00e2lbuki bu sikkeler, n\u00fcmismatik kataloglarda (LRBC<\/em> ve RIC<\/em> ba\u015fta olmak \u00fczere) VRBS ROMA<\/em> ve CONSTANTINI\u00adPOLIS<\/em> olarak ge\u00e7mektedir. Metinde de bu \u015fekilde ve katalog numaral\u0131yla belirtilmi\u015f olsalard\u0131, hem daha anla\u015f\u0131l\u0131r, hem de bu sikkeleri merak eden oku\u00adyu\u00adcunun bunlar\u0131n hangi sikkeler olduklar\u0131n\u0131 katalogda saptayabilmesi kolayla\u015f\u0131rd\u0131. Ayr\u0131ca, s\u00f6z\u00fc edilen bu iki tip, n\u00fcmismatik kataloglarda imparator I. Constantinus alt\u0131nda s\u0131ralanmaktad\u0131rlar. Fakat burada VRBS ROMA<\/em> I. Cons\u00adtan\u00adtinus (Kat. No. 7-10, 17, 24-27) ve CONSTANTINOPOLIS<\/em> ise II. Constantius ad\u0131 alt\u0131nda s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r (Kat. No. 126-133).<\/p>\n

552. sayfa 4. ve 5. paragraflardaki darphane isimlerinin yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131ndaki hatalardan yukar\u0131da bahsedilmi\u015fti. 4. paragrafta \u201cRoma darphanelerinin da\u00ad\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak belirtilmi\u015ftir<\/em> (sayfa 567 Resim 6-7).\u201d \u0130fadesinin ard\u0131ndan herhangi bir a\u00e7\u0131klama verilmemi\u015f, fakat sadece Resim 6-7\u2019ye referans veril\u00admi\u015ftir. Bu ifadenin ard\u0131ndan, burada bir a\u00e7\u0131klama beklenmektedir. Ancak, bu a\u00e7\u0131klama bir sonraki sayfada, yani 553. sayfa 4. paragrafta k\u0131saca verilmekte\u00addir. 552. sayfada referans g\u00f6sterilen ve \u201cDefinede Bulunan Roma Darphane\u00adle\u00adri<\/em>\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131yla verilen 567. sayfadaki Resim 6\u2019da bir harita \u00fczerinde defi\u00adnedeki sikkelerin temsil edildi\u011fi darphaneler g\u00f6sterilmektedir. Ayn\u0131 sayfada \u201cRoma Darphanelerinin Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131<\/em>\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131yla verilen Resim 7\u2019de ise defi\u00adne\u00adde tespit edilen darphanelerin ka\u00e7 adet sikke ile temsil edildi\u011fi grafik olarak g\u00f6sterilmekte fakat darphanelere ait sikkelerin tam say\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcle\u00admemektedir (say\u0131lar yatay eksende 10\u2019arl\u0131 de\u011fer olarak belirtilmi\u015ftir. Bu ne\u00addenle tam olarak ka\u00e7ar sikkeyle temsil edildikleri anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r). 552. sayfan\u0131n 4. paragraf\u0131n\u0131n son c\u00fcmlesinde, definede temsil edilen darphanele\u00adrin d\u00f6rt ana grupta topland\u0131\u011f\u0131 ve bunlar\u0131n \u201cDo\u011fuda: Antiokheia; Merkezde: Roma; Balkanlar ve Anadolu\u2019da Thessalonika, Herakleia, Constantinopolis, Niko\u00admedeia, Kyzikos<\/em>\u201d olduklar\u0131 belirtilmektedir. Burada, yazarlar darphane\u00adle\u00adri kendi i\u00e7lerinde grupland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak, burada b\u00f6yle bir grupland\u0131r\u00adma yap\u0131lsa bile, darphanelerin n\u00fcmismatik yay\u0131nlarda oldu\u011fu gibi (\u00f6rne\u011fin LRBC<\/em> ve RIC<\/em> serileri) belirli bir co\u011frafi d\u00fczen ile verilmeleri gerekirdi. Yani, \u015fu s\u0131ra ve Latince bi\u00e7imleriyle verilmeleri gerekirdi: Roma, Thessalonica, Herac\u00adlea, Constantinopolis, Nicomedia, Cyzicus ve Antiochea.<\/p>\n

552. sayfa 5. paragrafta definede temsil edilen darphanelere ait ka\u00e7 adet sikke oldu\u011fu ve bu darphaneler ile ilgili k\u0131sa bilgiler, referanslar ile birlikte verilmektedir. Fakat Constantinopolis darphanelerine ili\u015fkin herhangi bir say\u0131 verilmemi\u015ftir. Burada da, metinde verilen say\u0131lar ile katalogda belirtilen sikke\u00adlerin say\u0131lar\u0131 aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Buna g\u00f6re: Kyzikos darphanesinin 94<\/strong> sikke ile temsil edildi\u011fi fakat katalogda bu say\u0131n\u0131n 70<\/strong> oldu\u011fu; Heraclea darphanesinin 7<\/strong> sikke ile temsil edildi\u011fi fakat katalogda bu say\u0131n\u0131n 11<\/strong> oldu\u011fu (1 adedi Thessalonica darphanesi alt\u0131nda verilmi\u015ftir: Kat. No. 37. Ayr\u0131ca Kat. No. 77 Heraclea darphanesi alt\u0131nda g\u00f6sterilmekle birlikte, darphane k\u0131saltmas\u0131 [SMKA] bi\u00e7iminde Kyzikos olarak verilmi\u015ftir.); Antiochia darphanesinin 6<\/strong> sikke ile temsil edildi\u011fi fakat katalogda bu say\u0131n\u0131n 7<\/strong> oldu\u011fu (2 adedi Thessalonica darphanesi alt\u0131nda verilmi\u015ftir: Kat. No. 35-36); Thessalonica darphanesi 3<\/strong> sikke ile temsil edildi\u011fi fakat bu say\u0131n\u0131n kata\u00adlogda 2<\/strong> oldu\u011fu ve son olarak da Nicomedia darphanesinin 1<\/strong> sikke ile temsil edildi\u011fi fakat bu say\u0131n\u0131n katalogda 3<\/strong> oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca, daha da vahim olan nokta, bu paragrafta verilen say\u0131lar ile bir sonraki sayfada, yani 553. sayfa 4. paragrafta verilen say\u0131lar aras\u0131nda da (yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere yanl\u0131\u015f olmakla birlikte) bir tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n oldu\u011fu ve yine katalogdaki say\u0131lardan farkl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. 553. sayfada verilen say\u0131lar \u015f\u00f6yledir: Kyzikos (94<\/strong> adet), Constantinopolis (14<\/strong> adet), Heraclea (11<\/strong> adet), Antiochia (7<\/strong> adet), Nicomedia (4<\/strong> adet), Thessalonica (3<\/strong> adet).<\/p>\n

Ayn\u0131 paragrafta, darphanelere ili\u015fkin bilgiler i\u00e7in kullan\u0131lan baz\u0131 referans\u00adlar, \u00f6rne\u011fin Tekin 2011<\/em>, Akat 1986<\/em>, Yavuz 2014<\/em> Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi sikkeleri i\u00e7in kullan\u0131labilecek ana kaynaklar de\u011fillerdir: \u0130lki baz\u0131 Anadolu kent\u00adlerinin sikkeleri hakk\u0131nda genel bilgi verirken, ikincisi bir define incelemesi ve sonuncusu da, bu makalenin ikinci yazar\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n y\u00fcksek lisans tezidir. Dolay\u0131s\u0131yla bu kaynaklar\u0131n hi\u00e7biri s\u00f6z\u00fc edilen paragrafta verilen genel bilgiler i\u00e7in, tabi ki kaynak te\u015fkil etmekle birlikte, ancak as\u0131l kayna\u011f\u0131 olu\u015ftur\u00admazlar. Bu kaynaklar kullan\u0131lsa bile, Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi sikkeleri i\u00e7in ana kaynaklar olan, yazarlar\u0131n makalede az da olsa kulland\u0131klar\u0131 RIC<\/em> serileri ve katalogda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan LRBC<\/em> I kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131. Zira bahsi edilen di\u011fer kaynaklar da bu son iki kayna\u011f\u0131 referans olarak kullanmaktad\u0131rlar.<\/p>\n

552. sayfa 6. ve 7. paragraflar ile 553. sayfa 1. ve 2. paragraflarda definede ele ge\u00e7en sikkelerin arka y\u00fcz tipleri hakk\u0131nda bilgiler ve yorumlara yer verilirken, 553. sayfa 2. paragraf\u0131n sonunda bunlar\u0131n \u00f6n y\u00fczlerindeki b\u00fcstler hakk\u0131nda \u00e7ok k\u0131sa bilgilere yer verilmi\u015ftir. Arkeolojik malzemenin tan\u0131mlanmas\u0131 nas\u0131l ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru bir s\u0131ra takip ediyorsa, sikkeler i\u00e7in de buna benzer bir y\u00f6ntem s\u00f6z konusudur ki sikkeler i\u00e7in \u00f6nce \u00f6n y\u00fcz sonra arka y\u00fcz tan\u0131m\u0131 ve bunlarla ilgili bilgi ve yorumlar s\u0131ras\u0131yla verilmelidir. Burada bunun tam tersi bi\u00e7imde bir yol izlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bununla birlikte, arka y\u00fcz tiplerinin ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda y\u00f6ntemsel hatalar bulunmaktad\u0131r. 552. sayfa 6. paragraf\u0131n ilk c\u00fcmlesinde ifade edilen Ge\u00e7 Roma D\u00f6nemi\u2019nin \u00f6zelli\u011fi olarak arka y\u00fczlerinde \u00e7e\u015fitlili\u011fin azald\u0131\u011f\u0131 bilgisi hangi verilere dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r? Burada mutlaka ilgili kayna\u011fa at\u0131fta bulunulmal\u0131d\u0131r. Hemen devam\u0131ndaki c\u00fcmlede, arka y\u00fcz betimlerine g\u00f6re toplam alt\u0131 farkl\u0131 tipin oldu\u011fu ve bunlar\u0131n en \u00e7ok g\u00f6r\u00fcleninin de asker ve ortada sancak betimi oldu\u011fu bilgisi, 568. sayfada yer alan Resim 8\u2019deki grafi\u011fe (Arka Y\u00fcz Tiplerinin Y\u00fczdesel Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131) at\u0131fta bulunularak verilmektedir. Hemen belirtmekte yarar var ki, Resim 8\u2019deki grafikte, \u201casker ve sancak\u201d tipi de\u011fil \u201cAskeri Betim\u201d \u015feklinde bir adlan\u00add\u0131rma g\u00f6r\u00fclmektedir. Grafikte ayr\u0131ca, asl\u0131nda yine askeri nitelikte bir tip olan \u201cKararg\u00e2h Kap\u0131s\u0131\u201d tipi, ayr\u0131 olarak belirtilmi\u015ftir. Buradaki \u201cAskeri Betim\u201d ad\u00adlan\u00add\u0131rmas\u0131, sikkenin arka y\u00fcz\u00fcndeki asker betimlerinden kaynaklanmaktad\u0131r ki, n\u00fcmismatik \u00e7al\u0131\u015fmalarda b\u00f6yle bir grupland\u0131rma kullan\u0131lmamakta ve arka y\u00fcz tipleri betimler ve lejantlar\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirilmektedir. Devam\u0131n\u00adda, define i\u00e7indeki sikkelerin arka y\u00fcz\u00fcnde en fazla g\u00f6r\u00fclen tipin \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 iki asker aralar\u0131nda sancak\u201d betimi oldu\u011fu; \u00fcst k\u0131sm\u0131nda (do\u011frusu \u00e7evresinde ola\u00adcakt\u0131r ve alt k\u0131s\u0131mda kesim \u00e7izgisi ile ayr\u0131lan yerde de darphane ve offici\u00adna\u2019ya i\u015faret eden harfler g\u00f6r\u00fclmektedir) GLORIA EXERCITVS<\/em> (Ordunun ihti\u015fa\u00adm\u0131) yaz\u0131l\u0131 lejant\u0131n bulundu\u011fu bilgisi, LRBC I-II<\/em> adl\u0131 kayna\u011fa at\u0131fta bulunularak verilmi\u015ftir. Ayn\u0131 tipe ili\u015fkin, betimdeki farkl\u0131l\u0131klarla ilgili daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ancak eksik oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen bilgiler ise bir sonraki paragrafta verilmi\u015ftir. Burada, as\u00adl\u0131n\u00adda tek bir paragrafta anlat\u0131lmas\u0131 daha do\u011fru olan tek bir tipe, yani GLORIA EXERCITVS<\/em> arka y\u00fcz tipine ili\u015fkin bilgilerde bir da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmekte\u00addir. Ayr\u0131ca, bu k\u0131s\u0131mdaki eksikli\u011fin n\u00fcmismatik de\u011ferlendirme y\u00f6ntemindeki eksiklikten kaynakland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen bu tipin \u00fc\u00e7 varyasyonu vard\u0131r ve bu varyasyonlar LRBC<\/em> Tip 1, 2 ve 3 olarak bilinmektedir. Makalede s\u00f6z\u00fc edilen tipler ise Tip 2 (iki sancak) ve Tip 3 (bir sancak) \u015feklinde ve katalog numaralar\u0131na at\u0131fta bulunularak belirtilebilirdi[6]<\/sup><\/a>. Ancak, hemen yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi at\u0131f sadece LRBC I-II<\/em> bi\u00e7iminde eserin tamam\u0131na verilmi\u015ftir ki, bu kitab\u0131 eline alan n\u00fcmismat olmayan bir okuyucu kesinlikle neye ve nereye at\u0131fta bulunuldu\u011funu anlayamayacakt\u0131r. Oysaki definedeki sikkeler i\u00e7in sadece LRBC<\/em> I referans olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, verilen bu LRBC I-II<\/em> referans\u0131n\u0131n yan\u0131na, daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgilerin yer ald\u0131\u011f\u0131 ve ana kaynak olan RIC<\/em> VII referans\u0131 da kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

552. sayfa 7. paragrafta ve 553. sayfadaki devam\u0131nda ba\u015fka bir arka y\u00fcz tipi olan \u201cKararg\u00e2h Kap\u0131s\u0131\u201d tipinden, sadece definedeki ba\u015fka bir tip olarak bah\u00adse\u00addilmekte ancak yine bu tipi ta\u015f\u0131yan sikkeleri belirtecek katalog numara\u00ads\u0131 verilmemektedir. Katalo\u011fa bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda tip olarak ayn\u0131 ancak lejantlar\u0131 fark\u00adl\u0131 iki arka y\u00fcz tipi, \u201ckararg\u00e2h kap\u0131s\u0131<\/em>\u201d (Kat. No. 1-3, 11, 16, 19) ve \u201cg\u00f6zetleme kulesi<\/em>\u201d (Kat. No. 80-82, 117, 121) olarak farkl\u0131 tan\u0131mlamalarla verilmi\u015ftir. Halbuki, bunlar\u0131n genel tan\u0131m\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u0130ki bur\u00e7lu karargah giri\u015fi, kap\u0131s\u0131z; \u00fcstte, y\u0131ld\u0131z[7]<\/sup><\/a>. Aralar\u0131ndaki fark ise, belirtildi\u011fi \u00fczere lejantlar\u0131d\u0131r ki, ilki PRO\u00adVIDENTIAE AVGG<\/em> ikincisi de PROVIDENTIAE CAES<\/em> ya da CAESS<\/em> lejantlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

553. sayfa 1. paragraf\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesinde genel olarak Roma sikkelerinin arka y\u00fczlerinde yer alan tiplerden k\u0131saca bahsedilerek Sear 1988<\/em> ve Yavuz 2014<\/em> eserlerine at\u0131fta bulunulmu\u015ftur. Burada kullan\u0131lan at\u0131flar yine konuyu esas olarak ele alan kaynaklar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kaynaklard\u0131r. \u0130lki, Roma sikkelerinin k\u0131sa bilgileriyle resimlerinin ve de bu sikkelerin, eserin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihlerdeki sat\u0131\u015f fiyatlar\u0131n\u0131n verildi\u011fi bir katalogdur. \u0130kincisi ise ikinci yazar\u0131n y\u00fcksek lisans tezidir. Bunlar\u0131n yerine konuyu do\u011frudan ele alan ve asl\u0131nda yazarlar\u0131n bir sonraki c\u00fcmle i\u00e7in kulland\u0131klar\u0131 kaynak olan Hill 1989<\/em> kullan\u0131lmal\u0131yd\u0131. Devam\u0131nda, Roma\u2019n\u0131n kurulu\u015fu ad\u0131na bas\u0131lan \u201cikizler ve kurt<\/em>\u201d (sikkenin arka y\u00fcz\u00fcndeki tipi betimlersek do\u011frusu kurt ve ikizler olmal\u0131) tipi ile ilgili bilgiler at\u0131fta bulunularak belirtilmi\u015f fakat yine definedeki sikkeler i\u00e7in katalog numa\u00adras\u0131 verilmemi\u015ftir.<\/p>\n

553 sayfa 2. paragrafta s\u0131ras\u0131yla Victoria<\/em>, \u00c7elenk i\u00e7inde VOT<\/em> ve Securitas<\/em> arka y\u00fcz tipleriyle ilgili bilgiler verilmektedir. Burada, \u201cZafer tanr\u0131\u00e7as\u0131 olan Victoria\u2019da sikkeler \u00fczerinde s\u0131k kullan\u0131lan bir betimdir. Bir gemi pruvas\u0131 \u00fcze\u00adrinde dururken betimlenen Victoria elimize ge\u00e7en sikkeler \u00fczerinde bir elinde m\u0131zrak di\u011fer elinde kalkan tutarken betimlenmi\u015ftir (LRBC I-II).<\/em>\u201d ifadesiyle defi\u00adnedeki Victoria betimli sikkelerden bahsedilmektedir. Bu ifadeden, Roma sikkeleri \u00fczerindeki t\u00fcm Victoria betimlerinin gemi pruvas\u0131 \u00fczerinde yer al\u00add\u0131\u011f\u0131 ve sanki definede ele ge\u00e7en sikkeler \u00fczerindeki betim tanr\u0131\u00e7an\u0131n elinde tuttuklar\u0131 ile farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterdi\u011fi gibi bir anlam \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki sadece Ge\u00e7 Roma sikkeleri \u00fczerindeki Victoria betimleri bile olduk\u00e7a \u00e7e\u015fitlidir ve hep\u00adsinin az ya da \u00e7ok betimsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 oldu\u011fu gibi lejantlar\u0131nda da farkl\u0131\u00adl\u0131klar vard\u0131r[8]<\/sup><\/a>. Dolay\u0131s\u0131yla, burada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, katalogda yer alan sikkelerin arka y\u00fczlerindeki Victoria betiminin, sadece \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde Constanti\u00adno\u00adpolis\u2019in personifikasyonunun yer ald\u0131\u011f\u0131 sikkelerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve darp\u00adhane k\u0131saltmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir lejant ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtip, ilgili kayna\u011fa at\u0131fta bulunarak ve katalog numaras\u0131 vererek \u00f6nlenebilirdi. Ayr\u0131ca, bu tip i\u00e7in yap\u0131lan at\u0131f yine LRBC <\/em>I-II\u2019nin geneline yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan okuyucu i\u00e7in bu sikke ti\u00adpine ula\u015fmak i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir durum olu\u015fturmaktad\u0131r. Devam\u0131nda, di\u00ad\u011fer arka y\u00fcz tipleri olan \u00c7elenk i\u00e7inde VOT<\/em> tipinden ve \u00e7elenk i\u00e7indeki her X i\u015faretinin imparatorun iktidarda kald\u0131\u011f\u0131 on y\u0131la i\u015faret etti\u011fi bilgisi verilmekte\u00addir. Burada sikke \u00fczerindeki betimden ve sikkenin hangi imparatorun ka\u00e7\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131na tekab\u00fcl etti\u011finden bahsedilseydi konu daha anla\u015f\u0131l\u0131r olurdu.<\/p>\n

T\u00fcm bunlara ek olarak, arka y\u00fcz betimlerinin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere, konu\u00adnun daha anla\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ad\u0131na, her arka y\u00fcz tipi i\u00e7in katalog nu\u00admaralar\u0131 verilmeli ve ayr\u0131ca, bunlar\u0131n hangi darphanelerde bas\u0131ld\u0131klar\u0131na ili\u015f\u00adkin, en az\u0131ndan sadece definedeki \u00f6rneklerin, a\u00e7\u0131klamalarda bulunulmas\u0131 ge\u00adrekirdi. Bu bilgilere, tiplerin imparatorlara g\u00f6re say\u0131sal da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve daha anla\u00ad\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131 i\u00e7in, Resim 8\u2019deki grafi\u011fe ek olarak, ka\u00e7 adet olduklar\u0131 bilgileri de belki bir tablo halinde eklenebilirdi. B\u00f6ylece, inceleme sonucunda elde edi\u00adlen bilgiler n\u00fcmismatik y\u00f6nteme uygun ve daha anla\u015f\u0131l\u0131r bir bi\u00e7imde aktar\u0131labi\u00adlirdi.<\/p>\n

553. sayfa 3.-5. paragraflarda definenin tarihlendirilmesi ve niteli\u011fi ile ilgili bilgilere yer verilmektedir. 3. paragrafta, definedeki en erken tarihli sik\u00adkenin I. Constantinus\u2019a ait oldu\u011fu ve MS 307-337 y\u0131llar\u0131na tarihlendi\u011fi (Kata\u00adlog No. 4[9]<\/sup><\/a>) belirtilmektedir. E\u011fer definedeki en erken tarihli sikke bu ise neden katalo\u011fun ba\u015f\u0131nda yer almamaktad\u0131r? Bunun anla\u015f\u0131l\u0131r bir yan\u0131 yoktur! Kald\u0131 ki, katalo\u011fun ilk \u00fc\u00e7 sikkesi i\u00e7in verilen tarih MS 324-330\u2019dur. Devam\u0131nda ise, definedeki en ge\u00e7 tarihli sikkelerin de MS 335-337 y\u0131llar\u0131na tarihlendi\u011fi (Katalog No. 5, 6, 28, 30, 31, 32) \u015feklinde katalog numaralar\u0131 verilerek belir\u00adtilmektedir. Burada yine bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Nas\u0131l olur da en erken tarihli sikke ile en ge\u00e7 tarihli sikke bir katalogda arka arkaya gele\u00adbilir? Bunun sebebi, katalog haz\u0131rlan\u0131rken n\u00fcmismatik y\u00f6ntemlerin g\u00f6z ard\u0131 edil\u00admesi ve kronolojik s\u0131ralamaya dikkat edilmemesidir.<\/p>\n

553. sayfa 4. paragraftaki \u201cBu durumda en ge\u00e7 tarihli sikkeler MS 335-337 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan definenin MS 335 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce g\u00f6m\u00fclmedi\u011fi kesindir. Bu da definenin MS 337 y\u0131l\u0131ndan sonraki bir tarihte g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kan\u0131tlamaktad\u0131r<\/em>\u201d c\u00fcmlesinde bir ifade bozuklu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Definedeki en ge\u00e7 tarihli sikke MS 337 y\u0131l\u0131na tarihleniyorsa, bu definenin g\u00f6m\u00fc tarihi tabi ki bu tarihten sonraki bir tarih olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla MS 335 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce g\u00f6m\u00fclmedi\u011fi kesindir gibi bir ifade gereksizdir. Devam\u0131nda, 552. sayfa 5. paragrafta verilen darphanelere ait sikke say\u0131lar\u0131 bu kez bir liste halinde, yukar\u0131da da belirtildi\u011fi gibi, bir \u00f6nceki sayfada verilen say\u0131larla tutars\u0131z oldu\u011fu halde yeniden verilmi\u015ftir. Bu paragraf ile bir sonraki paragraf anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcze\u00adre definenin tarihlendirmesi ve niteli\u011finin ortaya koyuldu\u011fu sonu\u00e7 paragraf\u00adlar\u0131d\u0131r. Bu nedenle, daha \u00f6nceki sayfada verilen bilgilerin, yeniden ve konu\u00adnun b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozacak bi\u00e7imde araya eklenerek verilmesi kompozisyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan hatal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

553. sayfa 5. paragrafta \u201cPanik definesi, tasarruf definesi ve kay\u0131p kese defi\u00adnesi olmak \u00fczere buluntu durumlar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 gruba ayr\u0131lan defineler i\u00e7erisinden Kyzikos Hadrian Tap\u0131na\u011f\u0131 2010 y\u0131l\u0131 kaz\u0131lar\u0131nda bulunan define, art arda tahta ge\u00e7mi\u015f imparatorlar\u0131n sikkelerinden olu\u015fup, yakla\u015f\u0131k 30 y\u0131la yak\u0131n bir s\u00fcreyi kapsamaktad\u0131r (Morrisson, 2002: 115). Ayr\u0131ca ele ge\u00e7en bir sikke \u00fczerinde kese par\u00e7as\u0131na rastlanmas\u0131 da definenin kay\u0131p kese grubunda oldu\u00ad\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir<\/em>\u201d bi\u00e7iminde bir ifade yer almaktad\u0131r. Burada yer alan her iki c\u00fcmlede mant\u0131k hatalar\u0131 g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. \u0130lk c\u00fcmlede, niteliklerine g\u00f6re define gruplar\u0131 ile Hadrianus Tap\u0131na\u011f\u0131 definesinin kapsad\u0131\u011f\u0131 y\u0131llar gibi birbiri ile ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan iki farkl\u0131 konu tek bir c\u00fcmlede verilmi\u015f ve buna da bir at\u0131fta bulunulmu\u015ftur. Ard\u0131ndan gelen c\u00fcmlede ise, definedeki bir sik\u00adkenin \u00fczerinde rastlanan kese par\u00e7as\u0131ndan dolay\u0131 bu definenin kese grubun\u00adda oldu\u011funun \u201cd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc<\/em>\u201d ifade edilmi\u015ftir. \u0130lk c\u00fcmledeki kurgu hatas\u0131 ne\u00addeniyle, bu c\u00fcmlede belirtilen bilgilerin tamam\u0131n\u0131n yap\u0131lan at\u0131ftan, yani Mor\u00adrisson 2002<\/em>\u2019den, al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 izlenimi do\u011fmaktad\u0131r. Bu at\u0131f asl\u0131nda, bu birle\u015fik c\u00fcm\u00adlenin ilk c\u00fcmleci\u011finde bahsedilen define grupland\u0131rmas\u0131 i\u00e7in verilmi\u015ftir. Yazarlar\u0131n defineden edindikleri bilgilerin bir sonucu olan ikinci c\u00fcmleci\u011fi bu c\u00fcmleyle birle\u015ftirmeleri bu hatay\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki define gruplan\u00add\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin bilgiden sonra, paragraf\u0131n son c\u00fcmlesinde belirtilen ve defi\u00adnenin kese grubuna d\u00e2hil oldu\u011fu bilgisi kan\u0131t\u0131yla birlikte sunulsa daha anla\u015f\u0131\u00adl\u0131r olurdu. Ayr\u0131ca, bir sikkenin \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilgisi verilen -ki sikkenin hangisi oldu\u011fu bilgisine de yer verilmemi\u015ftir- kese par\u00e7as\u0131 ile ilgili, bunun yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 malzemeye ili\u015fkin yetkili restorat\u00f6r(ler)\/konservat\u00f6r(ler) taraf\u0131ndan herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve e\u011fer yap\u0131ld\u0131ysa sonu\u00e7lar\u0131ndan bahsedilebilirdi. Zira az say\u0131daki define \u00fczerinde tekstil ya da deri kese kal\u0131n\u00adt\u0131lar\u0131na rastlanmaktad\u0131r ve bu haliyle bu bilgiler olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Katalogda verilen foto\u011fraflardan, \u00fczerinde \u201ckese<\/em>\u201d par\u00e7as\u0131 olan sikkenin Kat. No. 4 ol\u00addu\u011fu ve bu par\u00e7an\u0131n da kuvvetle muhtemel tekstil par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u00admaktad\u0131r.<\/p>\n

Katalog ve sikke foto\u011fraflar\u0131, n\u00fcmismatik \u00e7al\u0131\u015fmalarda malzemenin, n\u00fc\u00admismat olsun olmas\u0131n di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan da g\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. N\u00fcmismatik katalog veri formatlar\u0131 yay\u0131nlar\u00adda \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermekle birlikte, genel itibar\u0131yla birbirine \u00e7ok benzerdir (t\u00fcm\u00fcnde sikkenin \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131m\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fc ve referans bilgileri mutlaka yer al\u0131r). Ancak, sikke kataloglar\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken uyulmas\u0131 gereken, uluslararas\u0131 camiada da kabul g\u00f6rerek y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zamand\u0131r kullan\u0131lan ve uygulanan n\u00fcmismatik y\u00f6ntemler bulunmaktad\u0131r. B\u00f6ylelikle, bu alanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma\u00adlarda uluslararas\u0131 bir standart ve yaz\u0131mda da bir birlik olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n

\u0130ncelenen makalenin katalog k\u0131sm\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, n\u00fcmismatik y\u00f6ntem\u00adlerin ve katalog format\u0131n\u0131n tam olarak anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle de pek \u00e7ok hatay\u0131 bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Katalogda g\u00f6ze \u00e7arpan hatalar\u0131, stan\u00addart katalog format\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uymakla birlikte, bi\u00e7imsel ve bunlardan kaynakl\u0131 kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ile n\u00fcmismatik y\u00f6ntem eksikli\u011finden kaynaklanan kro\u00adno\u00adlojik d\u00fczene uyulmamas\u0131, sikke tan\u0131mlar\u0131ndaki eksiklikler, sikke lejantlar\u0131\u00adn\u0131n verili\u015findeki hatalar, referanslar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda g\u00f6r\u00fclen hatalar ile sikke\u00adlerin lejantlar\u0131ndaki hatal\u0131 okumalar olarak s\u0131ralayabiliriz. Ayr\u0131ca bir konuya daha de\u011finmekte yarar vard\u0131r. Katalogda yer alan sikkelerin bir k\u0131sm\u0131na en\u00advanter numaras\u0131 (Env. No.) d\u0131\u015f\u0131nda et\u00fcdl\u00fck numaras\u0131 (Et. No.) verilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Definedeki sikkelerin envanterlik ve et\u00fcdl\u00fck olarak ayr\u0131lmas\u0131\u00adn\u0131n sebebi ve amac\u0131 nedir? \u0130ki farkl\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rma bu sikkelerin ayr\u0131 ayr\u0131 muha\u00adfaza edildi\u011fi anlam\u0131na m\u0131 geliyor? E\u011fer \u00f6yleyse, bir definenin bu \u015fekilde s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131larak (b\u00f6l\u00fcnerek) muhafaza edilmesi ne kadar do\u011frudur? Toplu bir buluntu grubu olarak de\u011ferlendirilen defineler, kendi i\u00e7lerinde bir b\u00fct\u00fcn olu\u015f\u00adturmakla birlikte, ister envanterlik ister et\u00fcdl\u00fck olsun, bir b\u00fct\u00fcn olarak muhafaza edilmelidir. B\u00f6ylece, ileride meydana gelebilecek herhangi bir kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Katalogda, bi\u00e7imsel olarak \u015fu hatalar g\u00f6r\u00fclmektedir:<\/p>\n

    \n
  1. Darphane (kent) isimlerinin ba\u015fl\u0131klarda \u201cKyzikos Darphanesi, Thessalo\u00adnika Darphanesi veya Herakleia Darphanesi\u201d \u015feklinde \u201cDarphanesi\u201d kelime\u00adsiyle birlikte verilmesidir ki b\u00f6yle bir ifadenin kullan\u0131m\u0131 gereksiz oldu\u011fu gibi, zaten burada verilen kent isimleri darphaneleri i\u015faret etmektedir. Hi\u00e7bir n\u00fc\u00admis\u00admatik katalogda da bu t\u00fcr bir kullan\u0131m g\u00f6r\u00fclmemektedir.<\/li>\n
  2. Darphane isminin alt\u0131nda, o darphaneye ait sikkelerin kronolojik olarak s\u0131ralanmas\u0131 gerekmektedir ki, bunun i\u00e7in de alt sat\u0131rda ilgili sikkelerin darp tarihlerinin yaz\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Ancak katalogda bu bilgi, sikke tan\u0131m\u00adlar\u0131n\u0131n alt\u0131nda katalog numaras\u0131yla verilen ilk sikkeye ait \u00f6l\u00e7\u00fc ve envanter bilgilerinden sonra verilmi\u015ftir. Bu y\u00f6ntem katalo\u011fun t\u00fcm\u00fcnde ayn\u0131 \u015fekilde uygu\u00adlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu haliyle, sikkelerin darp y\u0131llar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve anla\u015f\u0131l\u0131r olmaktan uzakt\u0131r. Ayr\u0131ca, verilen tarih sanki sadece ilgili sikke i\u00e7in verilmi\u015f izlenimi ver\u00admek\u00adtedir.<\/li>\n
  3. Katalog numaras\u0131 verilirken, ayn\u0131 numara hem ilgili sikkelerin \u00f6n y\u00fcz tan\u0131m bilgisinden \u00f6nce hem de tan\u0131mlamalar\u0131n arkas\u0131ndan s\u0131ralanan sikkele\u00adrin ilkinden \u00f6nce verilmi\u015ftir. Bu durum katalogda ilerleyen numaralarda ka\u00adr\u0131\u015f\u0131k\u00adl\u0131klara sebep olmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin, 554. sayfada Vrbs Roma<\/em> ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u00adda s\u0131ralanan 7-10 numaral\u0131 sikkelerde, 7 numaras\u0131n\u0131n ard\u0131nda \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131mlar\u0131 verilmi\u015f, ard\u0131ndan referanslar s\u0131ralanm\u0131\u015f ve s\u0131ra sikkelere numara vermeye gelince ilk sikkeye 8 numaras\u0131 verilmi\u015ftir. Buradaki sorun, verilen 7 numaras\u0131 ile temsil edilen herhangi bir sikkenin olmamas\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ka\u00adtalog numaralar\u0131 kaym\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, yukar\u0131da bahsi edilen sikke say\u0131lar\u0131ndaki tutars\u0131zl\u0131klara sebep olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, sikke \u00f6l\u00e7\u00fcleri ve envanter bilgileri olmad\u0131\u011f\u0131 halde bu numaralar birer sikkeyi temsil ediyor gibi alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bu durum, 556. sayfa 25-26, 32-33 numaral\u0131 sikkelerde, 561. sayfa 126-127 numaral\u0131 sikkelerde de tekrarlanmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n

    Katalogda, n\u00fcmismatik y\u00f6ntem a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fu hatalar g\u00f6r\u00fclmektedir:<\/p>\n

      \n
    1. Uluslararas\u0131 standartlarda haz\u0131rlanan sikke kataloglarda krall\u0131k, impara\u00adtorluk, kent, darphane isimleri ve sikkeler belli bir d\u00fczene\/s\u0131ralamaya g\u00f6re verilmektedir. Makaledeki katalogda, imparatorlar kronolojik bir d\u00fczende verildi\u011fi halde, sikkeler bas\u0131m tarihlerine g\u00f6re kronolojik bir d\u00fczende veril\u00adme\u00admi\u015ftir. Yukar\u0131da, definedeki en erken tarihli sikkenin katalogda 4., ancak bu sikkeden \u00e7ok daha sonra tedav\u00fcle \u00e7\u0131kan bir sikkenin de 1. s\u0131rada verildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131. Buna ek olarak, Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi sikkeleri i\u00e7in haz\u0131r\u00adlanan kataloglarda darphanelerin de belirli bir d\u00fczen\/s\u0131ralamada verilmesi gerekmektedir. Buna g\u00f6re darphaneler bat\u0131dan do\u011fuya ve kuzeyden g\u00fcneye do\u011fru bir s\u0131ralama takip ederek s\u0131ralanmaktad\u0131r. Fakat haz\u0131rlanan katalogda, Kyzikos her imparator ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan sonra ilk s\u0131ray\u0131 alm\u0131\u015f[10]<\/sup><\/a> ve ard\u0131ndan di\u011fer darphaneler de rastgele s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin I. Constantinus sikkeleri i\u00e7in darphaneler Kyzikos<\/em>, Thessalinoka<\/em>, Herakleia<\/em>, Antiokheia<\/em>, Constantinopolis<\/em>, Nikomedeia<\/em> s\u0131ras\u0131n\u0131 izlerken, II. Constantinus i\u00e7in Kyzikos<\/em>, Herakleia<\/em>, Cons\u00adtan\u00adti\u00adnopolis<\/em>, Antiokheia<\/em> s\u0131ras\u0131n\u0131 izlemektedir. H\u00e2lbuki katalo\u011fun t\u00fcm\u00fcnde ve her imparatorun sikkeleri \u015fu darphane s\u0131ralamas\u0131yla verilmeliydi: Thessalo\u00adnica<\/strong>, Heraclea<\/strong>, Constantinopolis<\/strong>, Nicomedia<\/strong>, Cyzicus<\/strong>, Antiochia<\/strong>. Yazarlar\u0131n referans olarak kulland\u0131\u011f\u0131 LRBC<\/em> ve RIC<\/em> kaynaklar\u0131 ile di\u011fer referans kataloglar, daha dikkatli incelenseydi, bu durum kolayl\u0131kla fark edilebilirdi.<\/li>\n
    2. Katalogdaki sikkelerin tan\u0131mlamalar\u0131nda baz\u0131 eksiklikler g\u00f6ze \u00e7arpmak\u00adtad\u0131r. Roma \u0130mparatorluk sikkelerinin \u00f6n ve arka y\u00fcz tiplerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve bun\u00adlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n farkl\u0131 varyasyonlar\u0131 olmas\u0131 nedeniyle, tan\u0131mlamalar\u0131n dik\u00adkatli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Buna birka\u00e7 \u00f6rnek vermek gerekir\u00adse; imparator b\u00fcstlerindeki kalkan, m\u0131zrak, paludamentum, z\u0131rh gibi ayr\u0131nt\u0131\u00adlar (Kat. No. 5\u2019teki b\u00fcst\u00fcn defne \u00e7elenkli oldu\u011fu belirtilmekte ancak, verilen LRBC<\/em> 1261 referans\u0131na g\u00f6re b\u00fcst; defne \u00e7elenkli, rozet diademli, z\u0131rhl\u0131 ve paludamentumludur[11]<\/sup><\/a>) ile definede pek \u00e7ok sikkede temsil edilen GLORIA EXCER\u00adCITVS<\/em> tiplerinin tan\u0131mlamalar\u0131nda, askerlerin ellerinde tuttuklar\u0131 kal\u00adkan ve m\u0131zraklar, hi\u00e7 belirtilmemi\u015ftir (Kat. No. 15, 17, 18, vd.). Bu t\u00fcr eksiklik\u00adler, \u00f6zellikle RIC<\/em> kataloglar\u0131ndaki tan\u0131mlamalar yoluyla giderilebilirdi.<\/li>\n
    3. Katalogda, arka arkaya gelen baz\u0131 sikkeler i\u00e7in \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131m\u00adlama\u00adlar\u0131na y\u00f6nelik, daha \u00f6nce tan\u0131mlamalar\u0131 yap\u0131lan sikkelere g\u00f6nderme yap\u0131\u00adlarak, tan\u0131mlama yerine sadece bunlar\u0131n katalog numaras\u0131 verilmi\u015ftir. Fakat burada da, baz\u0131 hatalar g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r. Kat. No. 28-31 i\u00e7in \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131mlamalar\u0131 yerine \u201cNo 15 gibi\u201d, Kat. No. 32-33 i\u00e7in \u201cNo 14 gibi\u201d ve Kat. No. 59-66 i\u00e7in de \u201cNo 28 gibi\u201d ifadeleri kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, Kat. No. 28-31 GLORIA EXERCITVS<\/em> (LRBC<\/em> Tip 2), Kat. No. 32-33 VOT<\/em>\/XXX tiplerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Darphanesi okunamayan bu sikkeler i\u00e7in herhangi bir tarih verilmemi\u015ftir. Oysaki ayn\u0131 imparatora ait olan ve ayn\u0131 arka y\u00fcz tipi ta\u015f\u0131yan sikkeler ile ayn\u0131 tarihler verilmeliydi. Kat. No. 59-66 \u0130mparator Delmatius d\u00f6\u00adnemine ve \u201cDarphanesi Okunamayanlar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131na s\u0131ralanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131mlar\u0131 i\u00e7in verilen \u201cNo 28 gibi\u201d g\u00f6ndermesi I. Cons\u00adtantinus d\u00f6nemine ait sikkeleri kapsamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla arka y\u00fcz tipleri ayn\u0131 olsa bile, \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde Delmatius\u2019un portresi ve lejantlar\u0131 olmas\u0131 gereken Kat. No. 59-66 ile \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde I. Constantius\u2019un portresi ve lejantlar\u0131 yer alan Kat. No. 28\u2019deki sikkeler birbirinin ayn\u0131s\u0131 olamaz! Yine, bu sikkeler i\u00e7in de, arka y\u00fcz tiplerine g\u00f6re bir tarih verilmesi gerekirdi.<\/li>\n
    4. \u00d6n ve arka y\u00fcz lejantlar\u0131n\u0131n okuma ve yaz\u0131m bi\u00e7imlerinde de baz\u0131 hata\u00adlar g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlardan ilki, imparator unvan ve isminin yer ald\u0131\u011f\u0131 lejant\u0131n sonuna nokta (.) koyulmas\u0131d\u0131r. Lejantlarda bazen imparator unvan ve isimlerini ay\u0131rmak i\u00e7in nokta (.) kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu nedenle, burada lejant sonunda kullan\u0131lan noktan\u0131n b\u00f6yle bir kullan\u0131m oldu\u011fu \u015f\u00fcphesi do\u011fmaktad\u0131r. Bunu \u00f6nlemek i\u00e7in noktal\u0131 virg\u00fcl (;) kullanmak daha do\u011frudur. Ayr\u0131ca, sikkelerin darp yerlerine i\u015faret eden darphane k\u0131saltmalar\u0131\/lejantlar\u0131, katalogda, sikke tan\u0131m\u0131ndan sonra verilmi\u015ftir. Bu tarz bir kullan\u0131m hatal\u0131 de\u00ad\u011fildir ancak, bu lejant\u0131n imparator unvan ve isimlerinden ayr\u0131 oldu\u011funu belirtmek i\u00e7in, lejant\u0131n \u00f6n\u00fcne \u201ckesimde,\u201d ifadesi koymak daha do\u011frudur. B\u00f6y\u00adlece, hem bu lejant\u0131n sikke pulunun neresinde yer ald\u0131\u011f\u0131 hem de di\u011fer lejanttan ayr\u0131 bir lejant oldu\u011fu belirtilmi\u015f olur. Hatta bu lejant\u0131, imparator unvan ve isminin verildi\u011fi lejanttan sonra, noktal\u0131 virg\u00fcl ile ay\u0131rarak belirtmek ve ard\u0131ndan yine noktal\u0131 virg\u00fcl ile ya da noktalama i\u015fareti kullanmadan sikke\u00adnin tan\u0131m\u0131n\u0131 vermek, daha do\u011fru bir kullan\u0131m olurdu. \u00d6rne\u011fin Kat. No. 1\u2019in arka y\u00fcz\u00fc i\u00e7in: PROVIDEN-TIAEAVGGG<\/em>; kesimde, SMKS<\/em>\u2022; arka y\u00fcz tan\u0131m\u0131 (le\u00adjantlar d\u00fczeltilerek verilmi\u015ftir).<\/li>\n
    5. Sikkeler \u00fczerinde yer alan lejantlar\u0131n okunmas\u0131 ve bunun katalogda g\u00f6sterilmesi hususunda da baz\u0131 hatalar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hatalar katalo\u011fun t\u00fcm\u00fcnde g\u00f6r\u00fclmektedir. A\u015fa\u011f\u0131da bu hatalara ili\u015fkin birka\u00e7 \u00f6rnek a\u00e7\u0131klamalar ile birlikte verilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n

      N\u00fcmismatik y\u00f6ntem, sikke \u00fczerindeki lejantlar\u0131n, katalo\u011fa da sikkenin \u00fcze\u00adrinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015fekliyle aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Sikke \u00fczerinde lejantlar her zaman kesintisiz olarak devam etmeyebilir. Kimi zaman, b\u00fcst ya da tipin yerle\u015ftirilme bi\u00e7imine g\u00f6re kesintiye u\u011frayabilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, n\u00fcmismatik a\u00e7\u0131dan bu ayr\u0131mlar\u0131n da katalogda g\u00f6sterilmesi \u00f6nemlidir. Le\u00adjant\u00adlar\u0131n yaz\u0131m\u0131 konusunda farkl\u0131 kaynaklarda farkl\u0131 y\u00f6ntemlerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekle birlikte, konunun uzman\u0131 olmayan okuyucular i\u00e7in lejantlar\u0131n sik\u00adke \u00fczerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imiyle yaz\u0131lmalar\u0131 daha anla\u015f\u0131l\u0131r olmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131n\u00addan \u00f6nemlidir.<\/p>\n

      Yazarlar, lejantlar\u0131 belirtirken unvan, isim ve s\u0131fatlar\u0131 kelime-kelime ay\u0131r\u00adm\u0131\u015f\u00adlard\u0131r. Bu kullan\u0131lan bir y\u00f6ntemdir. Ancak buradaki sorun, lejantlar\u0131n sikke \u00fczerinde nas\u0131l g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn anla\u015f\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7in, unvan ve isim\u00adler ayr\u0131 olarak yaz\u0131lsa bile, e\u011fer sikke \u00fczerinde lejant kesintiye u\u011fram\u0131\u015fsa bu\u00adnun tire \u201c-\u201c ile (RIC serilerinde lejantlar bu bi\u00e7imde g\u00f6sterilmektedir) ya da unvan ve isimler ayr\u0131lmadan g\u00f6steriliyorsa yine \u201ctire\u201d veya bir bo\u015fluk b\u0131rak\u0131la\u00adrak kesintinin g\u00f6sterilmesi daha do\u011fru olur. N\u00fcmismatik kataloglarda, sikke\u00adlerin \u00fczerinde yer alan lejantlar\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015f bi\u00e7imlerine g\u00f6re de ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ya\u00adni, varyasyon olarak de\u011ferlendirildi\u011fi unutulmamal\u0131 ve referans verilirken bu \u00f6zel\u00adlikler mutlaka dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin Kat. No. 1\u2019deki \u00f6n ve arka y\u00fcz lejantlar\u0131 ile darphane k\u0131saltmas\u0131n\u0131n do\u011fru bi\u00e7imi s\u0131ras\u0131yla, CONSTAN-TINVS AVG<\/em> veya CONSTAN-TINVSAVG<\/em> ya da CONSTAN TINVSAVG; PROVIDEN-TIAEAVGG<\/em> veya PROVIDEN-TIAE AVGG<\/em> ya da PROVIDEN TIAEAVG; SMKS<\/em>\u2022 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

      Ayr\u0131ca, lejantlar\u0131n yaz\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan k\u00f6\u015feli parantez de kimi yerlerde yanl\u0131\u015f kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer lejantta okunamayan bir harf veya harfler varsa, bunun k\u00f6\u015feli parantez i\u00e7erisinde [.] veya […] ya da [ ] bi\u00e7iminde belirtilmesi gerekmektedir. K\u00f6\u015feli parantezin i\u00e7erisine kesin olarak orada oldu\u011funu\/ola\u00adca\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz harfler yaz\u0131labilir, ancak tahmini olarak buraya harf yaz\u0131lma\u00admas\u0131 ve buna ek olarak, sikke \u00fczerinde g\u00f6r\u00fclebilen harflerin k\u00f6\u015feli parantez i\u00e7erisinde g\u00f6sterilmemesi gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin Kat. No. 4\u2019\u00fcn \u00f6n y\u00fcz lejan\u00adt\u0131 D<\/em>[N CONSTANTINI] MAX AVG<\/em>, \u00e7elenk i\u00e7indeki lejant VOT<\/em> XXX ve SMK<\/em>[A] bi\u00e7iminde verilmi\u015ftir. Ancak, katalo\u011fa ili\u015ftirilen sikke foto\u011fraf\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere lejant D<\/em>[NCONSTA]NTINIMAXAVG<\/em> ve kesimdeki darphane k\u0131saltmas\u0131 da, foto\u011fraftan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, \u2022SMHA<\/em>\u2022 \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. \u00c7elengin i\u00e7in\u00adde\u00adki lejant\u0131n do\u011fru yaz\u0131m\u0131 VOT<\/em>\/XX olmal\u0131d\u0131r[12]<\/sup><\/a>. Yazarlar\u0131n X olarak de\u011ferlen\u00addirdi\u011fi betim ise, \u00e7elengin birle\u015fim noktas\u0131n\u0131n hemen \u00fczerinde yer alan y\u0131ld\u0131z (\ue712) betimidir. Ayr\u0131ca \u015funu hat\u0131rlatmakta yarar vard\u0131r ki, sikke \u00fczerinde lejant\u00adlar alt alta sat\u0131r halinde yer al\u0131yorsa, her bir sat\u0131r kesme (slash) \u201c\/\u201d i\u015fareti ile ayr\u0131l\u00admal\u0131d\u0131r. \u0130kinci bir \u00f6rnek vermek gerekirse Kat. No. 20\u2019nin \u00f6n y\u00fcz lejant\u0131 CONSTANTINVS<\/em> [MAX AVG], arka y\u00fcz lejant\u0131 [GLORIA EXERTVS] ve darphane k\u0131saltmas\u0131 da CONS<\/em>[A] bi\u00e7iminde verilmi\u015ftir. \u00d6n y\u00fcz lejant\u0131n\u0131n do\u011fru bi\u00e7imi, CONSTANTI-NVS MAX AVG<\/em> veya CONSTANTI-NVSMAXAVG<\/em> ya da CONSTANTI NVSMAXAVG<\/em>, arka y\u00fcz lejant\u0131n\u0131n do\u011fru bi\u00e7imi GLOR<\/em>–IA<\/em> EXERC<\/em>–ITVS<\/em> veya GLOR-IAEXERC-ITVS<\/em> ya da GLOR<\/em> IAEXERC<\/em> ITVS<\/em> ve darphane k\u0131saltmas\u0131n\u0131n do\u011fru bi\u00e7imi \u2022CONSA<\/em>\u2022 bi\u00e7iminde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

      Katalo\u011fa ili\u015ftirilen foto\u011fraflar sayesinde, bu sikkelere ili\u015fkin verilen lejant bilgilerinin pek \u00e7o\u011funda hatalar oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Definedeki t\u00fcm sikke\u00adlerin foto\u011fraflar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 bu tip hatalar\u0131n di\u011fer sikkeler i\u00e7in de yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitini olanaks\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r. Ancak, mevcut durum, t\u00fcm sik\u00adkeler i\u00e7in yeniden bir g\u00f6zden ge\u00e7irmenin zorunlu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir[13]<\/sup><\/a>.<\/p>\n

        \n
      1. Katalogda, bir veya birden fazla \u00f6rne\u011fi olan sikkeler i\u00e7in tek bir \u00f6n ve arka y\u00fcz tan\u0131m\u0131 ve lejant bilgileri verilmi\u015f ve \u00f6rnekler bu tan\u0131m alt\u0131na s\u0131ralan\u00adm\u0131\u015ft\u0131r. Katalo\u011fun tekrar bilgilerle \u015fi\u015firilmesini \u00f6nlemek a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu kesinlik\u00adle do\u011fru bir y\u00f6ntemdir. Fakat burada dikkat edilmesi gereken husus, tan\u0131m ile birlikte sikke \u00fczerindeki lejant\u0131n tam olarak belirtilmesi ve tan\u0131m alt\u0131nda s\u0131ralanan her bir sikkeler i\u00e7inse, okunabilen lejantlar\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 belirtilmesi gerekti\u011fidir. Ancak, incelenen makaledeki katalogda tan\u0131mla birlikte verilen lejantlar\u0131n asl\u0131nda sadece bir sikke i\u00e7in (ilk sikke i\u00e7in) verilmi\u015f oldu\u011fu ancak bu haliyle, birden fazla sikke varsa, t\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsad\u0131\u011f\u0131 gibi bir durum g\u00f6r\u00fcl\u00admektedir ki, ayn\u0131 gruptaki t\u00fcm sikkeler \u00fczerindeki lejantlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Ayr\u0131ca, darphane k\u0131saltmalar\u0131nda, darp\u00adha\u00adnelerdeki \u015fubelere i\u015faret eden officina<\/em> belirteci olan son harflerin de\u011fi\u015fik\u00adlik g\u00f6sterebilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, darphane k\u0131saltmalar\u0131n\u0131n da her bir sikke i\u00e7in t\u0131pk\u0131 lejantlarda oldu\u011fu gibi ayr\u0131 verilmesi gerekmektedir (\u00f6rne\u011fin, Kat. No. 1-3, 12-14, 38-55 gibi). H\u00e2lbuki t\u00fcm sikkelerin \u00f6n ve arka y\u00fcz lejant\u00adlar\u0131, ilgili sikkenin teknik bilgilerinden sonra yine \u201c\u00d6y.\u201d ve \u201cAy.\u201d ayr\u0131m\u0131yla belirti\u00adle\u00adbilirdi. B\u00f6ylece, her bir sikke \u00fczerindeki ayr\u0131nt\u0131lar okuyucunun da bil\u00adgisine sunulabilirdi ki, do\u011fru olan y\u00f6ntem de budur.<\/li>\n<\/ol>\n

        Burada, \u015funu da belirtmekte yarar vard\u0131r ki, katalogda verilen t\u00fcm sikkele\u00adrin foto\u011fraflar\u0131n\u0131n da kullan\u0131lmas\u0131, bu sikkelerin okuyucu taraf\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcl\u00admeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. N\u00fcmismatik yay\u0131nlarda genel olarak izlenen y\u00f6n\u00adtem, kondisyonu k\u00f6t\u00fc olan sikkelerin foto\u011fraflar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 bir tercih olmakla birlikte, incelenen t\u00fcm sikkelerin foto\u011fraflar\u0131na yer verilmesi y\u00f6n\u00fcn\u00addedir.<\/p>\n

          \n
        1. Katalogda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir ba\u015fka hata ise sikkelere ili\u015fkin verilen tarihlerde g\u00f6r\u00fclmektedir. Yazarlar, katalogdaki sikkelerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011fun\u00adlu\u011fu i\u00e7in referans eser (katalog) olarak sadece LRBC<\/em>\u2019yi kullanm\u0131\u015f ve bundaki tarihleri esas alm\u0131\u015flard\u0131r. Bu kayna\u011f\u0131n yan\u0131nda, yazarlar\u0131n az da olsa referans olarak kulland\u0131klar\u0131, RIC VII<\/em>\u2019nin de mutlaka kullan\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Zira, Roma \u0130mparatorluk D\u00f6nemi sikkeleri i\u00e7in as\u0131l referans kayna\u011f\u0131m\u0131z olan RIC<\/em> serileri, LRBC<\/em>\u2019ye g\u00f6re daha spesifik tarihler vermekte oldu\u011fundan bu eserler\u00addeki tarihler esas al\u0131nmal\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da, katalogda verilen tarihlerde g\u00f6r\u00fclen hatalar\u0131n t\u00fcm\u00fc de\u011fil fakat yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131na, RIC<\/em> VII referans\u0131 ve tarihiyle bir\u00adlikte de\u011finilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ol>\n

          Kat. No. 1-3: Burada referans olarak sadece Ireland<\/em> 2000 kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lbuki Ireland\u2019da LRBC<\/em> referans\u0131 da verilmektedir. Ancak, yazarlar ne bu referans\u0131 ne de RIC<\/em> VII referans\u0131n\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Buna ek olarak, yazarlar bu sikkelerin tarihi i\u00e7in Ireland\u2019\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla asl\u0131nda LRBC<\/em>\u2019nin verdi\u011fi tarih olan 324-330 tarihini kullanm\u0131\u015flard\u0131r. Fakat bu sikkelerin tarihi, \u00f6n y\u00fczdeki portrenin \u00f6zellikleri ve darphane i\u015fareti olan SMKS<\/em>\u2022 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda 325-326 olarak verilmeliydi (RIC<\/em> VII, s. 648 no. 34).<\/p>\n

          Kat. No. 4: Yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi \u00fczere (11), bu sikkenin arka y\u00fcz\u00fcnde yer alan \u00e7elengin i\u00e7indeki lejant ve darphane k\u0131saltmas\u0131 hatal\u0131 okunmu\u015ftur. Darphane k\u0131saltmas\u0131n\u0131n hatal\u0131 okunmas\u0131 sonucu (asl\u0131nda verilen LRBC<\/em> refe\u00adrans\u0131 daha dikkatli kullan\u0131lsayd\u0131 bu sikkenin arka y\u00fcz\u00fcndeki tipin sadece He\u00adraclea darphanesinde bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131labilirdi) sikke Cyzicus darphanesine verilmi\u015ftir. Oysaki yazarlar\u0131n verdi\u011fi LRBC<\/em> 887 referans\u0131, yanl\u0131\u015f verilmi\u015f ol\u00admak\u00adla birlikte[14]<\/sup><\/a>, Heraclea darphanesine aittir ve MS 324-330 tarihlerini vermektedir. Yazarlar e\u011fer RIC<\/em> VII referans\u0131n\u0131 da kullansalard\u0131 belki b\u00f6yle bir hatay\u0131 fark edebileceklerdi. Buna g\u00f6re, bu sikkenin tarihi de MS 307-337 de\u00ad\u011fil fakat RIC<\/em> VII, s. 549 no. 66\u2019n\u0131n verdi\u011fi MS 324 tarihi olarak d\u00fczeltilebi\u00adlirdi[15]<\/sup><\/a>. Dolay\u0131s\u0131yla definedeki en erken tarihli sikke MS 307-337 tarihleri ara\u00ads\u0131na gibi mu\u011flak bir tarihe de\u011fil fakat MS 324\u2019e tarihlenmektedir. Bununla birlikte, benzer bir arka y\u00fcz tipini ta\u015f\u0131yan ve bu kez VOT<\/em>\/XXX olarak do\u011fru okunan, fakat yine darphane k\u0131saltmas\u0131 SMH<\/em>[B] olarak hatal\u0131 verilen (do\u011fru bi\u00e7imi, \u2022SMHB<\/em> olmal\u0131d\u0131r) bir ba\u015fka sikke (Kat. No. 12) i\u00e7in verilen referans yine LRBC<\/em> 887 ve tarih ise bu kez MS 324-330\u2019dur[16]<\/sup><\/a>. H\u00e2lbuki bu sikke i\u00e7in RIC<\/em> VII, s. 553 no. 90 referans\u0131 ve onun verdi\u011fi MS 327-329 tarihi esas al\u0131nmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n

            \n
          1. Bir define de\u011ferlendirilirken, \u00f6zellikle definenin bulundu\u011fu kent veya b\u00f6lgeden ele ge\u00e7en (buna kom\u015fu b\u00f6lgeleri de ekleyebiliriz) ve ayn\u0131 d\u00f6neme i\u015faret eden defineleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak gerekmektedir. B\u00f6ylece, incele\u00adnen tek bir defineden elde edilen veriler, di\u011fer definelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak or\u00adtak veya farkl\u0131 noktalar tespit edilebilir ve buna \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunulabilir.<\/li>\n<\/ol>\n

            Ayr\u0131ca, makalede eksik olan bir ba\u015fka \u015fey ise Kyzikos\u2019ta yap\u0131lan kaz\u0131larda ele ge\u00e7en ve yay\u0131mlanan di\u011fer n\u00fcmismatik malzemeden[17]<\/sup><\/a> hi\u00e7 bahsedilmemi\u015f olmas\u0131d\u0131r. H\u00e2lbuki incelenen bu define verileri ile daha \u00f6nce yay\u0131mlanm\u0131\u015f sikkeler ve hatta kaz\u0131da \u00e7\u0131kan fakat yay\u0131mlanmam\u0131\u015f sikkelerin istatistiki veri\u00adleri (kaz\u0131 sikkelerini \u00e7al\u0131\u015fan bir n\u00fcmismat yoksa bile bunun i\u00e7in kaz\u0131 envanter veya et\u00fcdl\u00fck eser listeleri incelenerek bu veriye ula\u015f\u0131labilirdi) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131la\u00adrak, definenin kapsad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemle ilgili de\u011ferlendirme yap\u0131labilirdi.<\/p>\n

            Sonu\u00e7 olarak, bilim d\u00fcnyas\u0131na tan\u0131t\u0131lmas\u0131 son derece \u00f6nemli olan bu n\u00fcmismatik malzemenin (definenin) inceleme, de\u011ferlendirme ve yay\u0131m a\u015famalar\u0131nda bi\u00e7imsel ve y\u00f6ntemsel olarak olduk\u00e7a vahim hatalar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu tip hatalar, yukar\u0131da da s\u00f6ylendi\u011fi gibi, konunun uzman\u0131 olmayan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n n\u00fcmismatik \u00e7al\u0131\u015fma ve de\u011ferlendirme y\u00f6ntemleri\u00adni bilmemelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu nedenle n\u00fcmismatik malzeme\u00adnin de\u011ferlendirilmesi konusunda mutlaka bir n\u00fcmismatla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ya da bu malzemeyi \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011frenci veya ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bir n\u00fcmismata dan\u0131\u015farak bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmesi yahut b\u00f6yle bir yay\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7 olmazsa son okumas\u0131n\u0131n bir n\u00fcmismat taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131, yukar\u0131daki say\u00adfalarda aktar\u0131lan hatalar\u0131n en aza indirgenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli\u00addir. Ayr\u0131ca belirtmekte yarar var ki, bu haliyle makalenin yay\u0131m a\u015famas\u0131nday\u00adken edit\u00f6ryel ve hakem s\u00fcrecine tabi tutulmad\u0131\u011f\u0131; e\u011fer tutulduysa da bu i\u015fin, konunun uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yaz\u0131m yanl\u0131\u015flar\u0131, bi\u00e7imsel ve y\u00f6ntemsel yanl\u0131\u015flar\u0131n bu kadar fazla oldu\u011fu bir makalenin \u201culus\u00adla\u00adraras\u0131\u201d \u201cbilimsel\u201d bir yay\u0131n organ\u0131nda yay\u0131mlanabiliyor olmas\u0131, s\u00f6z\u00fc edilen derginin ve yazarlar\u0131n hem sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 hem de g\u00fcvenilirli\u011fini zedelemekte ve ayr\u0131ca \u00e7ok vahim bir durum arz etmektedir.<\/p>\n

            Son s\u00f6z olarak da, bu makaleye konu olan definenin ivedilikle yeniden in\u00adcelenerek t\u00fcm bu hatalar\u0131n d\u00fczeltilmesi gerekmektedir. Aksi halde bu maka\u00adle, n\u00fcmismatik veriler a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenilir olmamas\u0131 nedeniyle bu alandaki ara\u015f\u00adt\u0131r\u00admac\u0131lar taraf\u0131ndan kesinlikle kullan\u0131lamayacak ve ne yaz\u0131k ki bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma olmaktan uzak \u00f6zensizce haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve b\u00fcnyesinde pek \u00e7ok ha\u00adtay\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir \u00e7al\u0131\u015fma olarak an\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

            Dipnotlar<\/strong><\/h3>\n

            [1]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Yavuz 2014.
            \n            [2]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Meral \u2013 Yavuz 2017, 552.
            \n            [3]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Hellence ve Latince co\u011frafi adlar ile \u015fah\u0131s adlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan \u00e7a\u00adl\u0131\u015fmalar, Eski\u00e7a\u011f Bilimleri \u00fczerine yap\u0131lan yay\u0131nlarda ortak bir dil olu\u015fturabilmek ad\u0131\u00adna yararlan\u0131lmas\u0131 gereken \u00f6nemli eserlerdir. Tekin 2008, 52-55; Ergin 2004, 16-17; \u00d6zy\u0131ld\u0131r\u0131m 1998, 147-152; \u0130plik\u00e7io\u011flu 1997, 803-812; Millas 1992-1994, 189-197.
            \n            [4]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Baz\u0131 co\u011frafi adlar\u0131n yaz\u0131l\u0131\u015flar\u0131na ili\u015fkin \u00f6rnekler i\u00e7in bk. Tekin 2008, 55.
            \n            [5]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Bu a\u00e7\u0131klamalarda kullan\u0131lan \u201cArslan 1994\u201d referans\u0131 bu sikkeler i\u00e7in kullan\u0131labile\u00adcek ana kaynak olmamakla birlikte, at\u0131f yap\u0131lan k\u0131s\u0131m sikke tipinin k\u0131sa bir tan\u0131m\u0131n\u0131 yapmaktad\u0131r. Bu sikkeler i\u00e7in kullan\u0131lacak ana kaynak, katalogda referans olarak kullan\u0131lan LRBC<\/em> I ve RIC<\/em> VII olmal\u0131d\u0131r.
            \n            [6]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 GLORIA EXERCITVS<\/em> tiplerinin tan\u0131mlar\u0131 ve varyasyonlar\u0131 i\u00e7in bk. LRBC<\/em> I-II, 34, Plate 1 no. 987, 60, 1028.
            \n            [7]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Bu tipin bir de, \u00fc\u00e7 kuleli olan ve I. Licinius ad\u0131na Heraclea darphanesinde, MS 324 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesi bas\u0131lan bir varyasyonu bulunmaktad\u0131r (LRBC<\/em> I, 34).
            \n            [8]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 \u00c7e\u015fitli Victoria betimleri i\u00e7in bk. LRBC<\/em> I, s. 34, Plate 1-2.
            \n            [9]<\/a> \u00a0\u00a0\u00a0 Kat. no. 4 i\u00e7in verilen tarihin hatal\u0131 oldu\u011fu konusuna a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finilecektir.
            \n            [10]<\/a> \u00a0\u00a0 Olas\u0131l\u0131kla, definenin Kyzikos kentinde bulunmas\u0131ndan ve de en \u00e7ok sikkenin bu kent\u00adteki Roma darphanesinde bas\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 Kyzikos darphanesi \u00f6ne al\u0131n\u00adm\u0131\u015ft\u0131r.
            \n            [11]<\/a> \u00a0\u00a0 Bu tan\u0131m i\u00e7in bk. LRBC<\/em> I, Part I. Personalities and Dates (39. sayfadan sonra, sayfa nu\u00admaras\u0131 yok).
            \n            [12]<\/a> \u00a0\u00a0 Darphane k\u0131saltmas\u0131 hatal\u0131 okundu\u011fu i\u00e7in bu sikkeye Cyzicus darphanesi alt\u0131nda yer verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu sikkenin tarihlendirme konusunda da hata vard\u0131r. Bu ko\u00adnu\u00adlara a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla de\u011finilecektir.
            \n            [13]<\/a> \u00a0\u00a0 Yukar\u0131da 4. maddede i\u015faret edilen hatalar, katalogdaki 5, 11, 12, 15, 16, 18, 34, 38, 67, 77, 78, 80, 83, 89, 104, 113, 115, 117, 118, 121, 122, 125,126 ve 133 nu\u00admaral\u0131 sikkelerde de g\u00f6r\u00fclmektedir.
            \n            [14]<\/a> \u00a0\u00a0 LRBC<\/em> I, 887 referans\u0131, VOT<\/em>\/XXX ve \u2022SMHA<\/em> i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u00e2lbuki Kat. No. 4\u2019te VOT<\/em>\/XX ve \u2022SMHA<\/em>\u2022 lejantlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir (s. 11).
            \n            [15]<\/a> \u00a0\u00a0 RIC VII, s. 549 no. 66\u2019ya g\u00f6re, bu \u00f6rne\u011fin officina<\/em>s\u0131 \u0394\u2019d\u0131r ve A \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.
            \n            [16]<\/a> \u00a0\u00a0 Yazarlar, Kat. No. 4 ve 12\u2019deki sikkeler i\u00e7in MS 324-330 tarihlerini veren LRBC<\/em> 887 referans\u0131n\u0131 kullanmakla birlikte, sikkelerden ilki i\u00e7in MS 330-337 ve ikincisi i\u00e7in de MS 324-330 tarihini vermi\u015flerdir.
            \n            [17]<\/a> \u00a0\u00a0 K\u00f6ker 2003; 2007.<\/p>\n

             <\/p>\n

            S\u00fcleyman Demirel \u00dcniversitesi
            \nArkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/strong><\/p>\n

            <\/div>\n

            H\u00fcseyin K\u00d6KER (Yrd. Do\u00e7. Dr.) <\/strong>
            \nhuseyinkoker@gmail.com<\/strong><\/p>\n

            <\/div>

            <\/div>\n

            <\/div>\n

            <\/a>