{"id":2968,"date":"2017-08-16T17:13:13","date_gmt":"2017-08-16T14:13:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.libridergi.org\/2015-en\/trans-2015-en\/lbr-0105"},"modified":"2017-08-16T17:31:53","modified_gmt":"2017-08-16T14:31:53","slug":"lbr-0105","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.libridergi.org\/en\/2017-en\/lbr-0105","title":{"rendered":"Orta Deniz\u2019in Yap\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"
\n\t\t
\n\t\t\"\"<\/a>\n\t\t<\/div><\/div><\/figure><\/div>\n

Orta Deniz\u2019in Yap\u0131m\u0131<\/em><\/h2>\n

Cyprian BROODBANK<\/h3>\n
<\/div>\n

ISBN:\u00a0<\/strong>9786055250973
\nPage:<\/strong>\u00a0712
\nPublication Date:<\/strong>\u00a02016
\nLocation:<\/strong>\u00a0\u0130stanbul
\nPublisher:<\/strong> Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131<\/p><\/div>

<\/div>\n

<\/div>\nLIBRI<\/em>\u00a0III (2017) 211-225<\/strong>
\nDOI<\/strong>:\u00a010.20480\/lbr.2017023
\nReceived Date<\/strong>: 15.06.2017 | Acceptance Date<\/strong>: 10.08.2017
\nOnline Publication Date<\/strong>: 16.08.2017
\nCopyright \u00a9 Journal of Book Notices, Reviews and Translations, 2017<\/p>\n

<\/div><\/div>\n

\n\t
\n\t\t\n

\"pdf\"\u00a0\u00a0Get PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"references\"\u00a0<\/strong>\u00a0View PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"info\"\u00a0\u00a0<\/a>Citation<\/a>
\n<\/b><\/p>\n

\n\t\t

<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>
<\/div>\n

C. BROODBANK, Orta Deniz\u2019in Yap\u0131m\u0131<\/em>. \u0130stanbul 2016. Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 712 sayfa. \u00c7ev. E. K\u0131l\u0131\u00e7. ISBN: 9786055250973<\/strong><\/p>\n

\u0130\u00e7indekiler<\/em> (5), Te\u015fekk\u00fcr <\/em>(6-7), Topografik Harita ve Kronolojik Tablolar<\/em> (8-14) b\u00f6l\u00fcmleri ile ba\u015flamakta ve Akdeniz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n olu\u015fumunu, M\u00d6 2 milyondan al\u0131p M\u00d6 500\u2019lere getirmekte, Avrupa, bat\u0131 Asya ile Afrika cenahlar\u0131ndan ve Akdeniz\u2019in kalbindeki adalardan g\u00f6r\u00fc\u015flere ve bilgilere e\u015fit derecede yer ve\u00adren ilk kaynak olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131makta olan \u201cOrta Deniz\u2019in Yap\u0131m\u0131\u201d on bir ana b\u00f6l\u00fcm ve bunlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 alt ba\u015fl\u0131klardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Birinci B\u00f6l\u00fcm Bir Barbarl\u0131k Tarihi,<\/em> (15 -53) ana ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile ba\u015flamakta ve Girizgah: Bir Akdeniz Mikrokozmosu <\/em>(15-18) isimli ilk alt ba\u015fl\u0131\u011fa ge\u00e7ilmekte\u00addir. Bu b\u00f6l\u00fcmde yazar\u0131m\u0131z, Ege\u2019deki Kythera Adas\u0131\u2019nda yap\u0131lan kaz\u0131lardaki bulgular \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Minoan yerle\u015fimi hakk\u0131nda bilgi vererek kitab\u0131n\u0131n birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcne giri\u015f yapmakta ve bu kitab\u0131n\u0131n kapsam\u0131 ve yaz\u0131lma amac\u0131n\u0131 aktara\u00adrak devam etmektedir. \u0130kinci alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, Yozla\u015fmadan \u00d6nce<\/em> (18-25)\u2019de Frans\u0131z tarih\u00e7i Braudel, Orta\u00e7a\u011f ve antik d\u00f6nem tarih\u00e7ilerinden Horden-Purcell ve Braudel\u2019in longue dur\u00e9e<\/em>\u2019sini hakk\u0131nda bilgi verilmi\u015f, \u2018\u2019Akdeniz\u2019\u2019 kelimesi \u00fczerinde durulmu\u015f ve Akdeniz\u2019in \u00e7ok dilli bir tarih oldu\u011fu vurgusu yap\u0131larak b\u00f6l\u00fcm detayland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonraki alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olan Zenginlik Mahcubiyeti<\/em> (25-36)\u2019nde, Akdeniz\u2019in, erken d\u00f6nem tarihinin arkeoloji kanal\u0131yla yaz\u0131lmas\u0131na \u00e7ok uygun oldu\u011fu ile s\u00f6ze ba\u015flanm\u0131\u015f, yap\u0131lan ve yap\u0131lmakta olan kaz\u0131larla ilgili detayl\u0131 bilgi verilmi\u015f ve arkeoloji biliminin olu\u015fturdu\u011fu yeni faaliyet alanlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015f ve incelenmi\u015ftir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, Kuzey Afrika, B\u00fcy\u00fck Bo\u015fluk<\/em> (36-40)\u2019tur. Bu b\u00f6l\u00fcmde, Akdeniz arkeolojisinin zenginliklerinin e\u015fitsiz da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n mahcubiyete neden oldu\u011fu, ara\u015ft\u0131rmalardaki dengesizliklerden bahsetmekte olan yazar, Akdeniz\u2019in baz\u0131 b\u00f6lgeleri ile ilgili bilgi k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamakta ve bunun k\u0131smen bak\u0131\u015f eksikli\u011finden olabilece\u011fini vurgulamaktad\u0131r. Yeni \u00c7er\u00e7eveler: Zaman ve \u0130klim De\u011fi\u015fiklikleri<\/em> (40-44) isimli b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde, bundan 30 y\u0131l \u00f6nce, erken Akdeniz arkeolojisinde ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck yap\u0131sal devrimin kronolojik bir devrim oldu\u011funu belirten yazar, \u00e7evresel de\u011fi\u015fikli\u011fin insan toplumlar\u0131 \u00fczerindeki etkilerini de de\u011ferlendirmektedir. Mevcut Tehlike<\/em> (44-53) isimli birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, Akdeniz\u2019in erken ge\u00e7mi\u015finin havzan\u0131n sorunlu bug\u00fcn\u00fcyle nas\u0131l ili\u015fkili oldu\u011funu da de\u011ferlendirmemiz gereklili\u011fi incelenmektedir ve Akdeniz arkeolojisi bug\u00fcn hangi tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r? Ge\u00e7mi\u015fin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131 mevcut sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne de\u011filse bile en az\u0131ndan bir perspektife oturtulmas\u0131na ve daha ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc, ya\u015fanabilir bir gelece\u011fin yarat\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etmeye nas\u0131l katk\u0131da bulunabilir? sorular\u0131 g\u00fcndeme getirilmektedir.<\/p>\n

\u0130kinci B\u00f6l\u00fcm, K\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 Yerler<\/em> (54-81)\u2019de, ilk alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olan Akdeniz Merkezleri ve Kenarlar\u0131<\/em> (54-60)\u2019nda fiziksel kara ve deniz co\u011frafyalar\u0131n\u0131n yorumlay\u0131c\u0131 bir betimlemesini yapmay\u0131 ve farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan Akdeniz\u2019in tan\u0131mlar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. \u0130kinci alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, Akdenizler ve Akdenizsi B\u00f6lgeler<\/em> (60-63)\u2019te, tarih\u00e7i, arkeolog ve co\u011frafyac\u0131 John Myres\u2019in Akdeniz\u2019in \u2018\u2019Bir insan yurdu olarak benzersiz bir co\u011frafi b\u00f6lge\u2019\u2019 oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Yazar, Myres\u2019in cesur iddias\u0131n\u0131 daha kesin ve ikna edici bir bi\u00e7imde nas\u0131l do\u011frulayabiliriz? sorusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirerek kitab\u0131na devam etmektedir. Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, Bir Havza Do\u011fuyor<\/em> (63-65) olan ve Akdeniz\u2019in bi\u00e7imi ve bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011finin incelendi\u011fi bu b\u00f6l\u00fcmde, bunlar\u0131n, levha tektoni\u011finin miras\u0131 oldu\u011fu vurgulanmakta, bu nedenle de tres longue duree<\/em>\u2019de ge\u00e7ici bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi belirtilmektedir. Akdeniz jeolojik tarihinin ger\u00e7ek bir ba\u015flang\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde durularak, konuyla ilgili \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131klamalar ortaya konmaktad\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k, Be\u015f Tektonik Sonu\u00e7<\/em> (65-72), tektonik tarih, Akdeniz karalar\u0131n\u0131 ya\u015fanacak yerler olarak nas\u0131l de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir? sorusu ile ba\u015flamaktad\u0131r. Yazar bu soruya, tektonik tarihin en az be\u015f \u00f6nemli sonucu oldu\u011funu s\u00f6yleyerek cevap vermektedir ve bu sonu\u00e7lar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralamaktad\u0131r: Havza co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede kesintili, ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir nitelik g\u00f6stermesi,\u00a0 Akdeniz hava durumu,\u00a0 Akdeniz haritas\u0131n\u0131n potansiyel cazibe merkezleri ve ileti\u015fim d\u00fc\u011f\u00fcmleriyle dolu olmas\u0131,\u00a0 istenen minerallerin yayg\u0131n bir varl\u0131k g\u00f6stermesi ve son olarak da biyo\u00e7e\u015fitlilik. Be\u015finci alt ba\u015fl\u0131kta, Periplus: Denizi Ke\u015ffetmek<\/em> (72-80), nas\u0131l ki \u00e7\u00f6ller tektiplikten uzaksa denizler de alabildi\u011fince \u00e7e\u015fitlidir diyerek s\u00f6ze ba\u015flayan yazar, Antik Yunan\u2019da periplus<\/em> anlat\u0131lar\u0131n\u0131n, sahil \u015feritlerinde yap\u0131lan uzun seyr\u00fc seferleri konu ald\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmektedir ve denizin as\u0131l \u00f6neminin, \u00fcst\u00fcndeki hareketlilikte yatt\u0131\u011f\u0131 vurgusu yapmaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, Tam Yol \u0130leri<\/em> (80- 81), kitab\u0131n sundu\u011fu \u00e7er\u00e7evenin, Akdeniz\u2019de hayat\u0131 derinden yap\u0131land\u0131ran unsurlar\u0131n ilk kez b\u00fct\u00fcnle\u015fip yay\u0131lma bi\u00e7imlerinin izlenmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir yandan da izleklerin \u00e7e\u015fitlili\u011fine, eldeki bilginin izin verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde bir\u00e7ok \u00f6l\u00e7ekte \u00f6rnekler verildi\u011fi eklenmektedir. Kitab\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin her birinde, belli b\u00f6lgelerde belli d\u00f6nemlerden bahsetmek i\u00e7in hala kullan\u0131lan al\u0131\u015f\u0131ld\u0131k isimlerin olabildi\u011fince zahmetsiz bir bi\u00e7imde ele al\u0131naca\u011f\u0131, her b\u00f6l\u00fcmde kapsanan zaman aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderek azalaca\u011f\u0131, on binlerce ku\u015faktan binlerce, y\u00fczlerce, onlarca ve nihayetinde son b\u00f6l\u00fcmde ise sadece 10-15 ku\u015fa\u011fa inece\u011fi aktar\u0131l\u0131rken, b\u00f6l\u00fcmlerle ilgili kapsam \u00f6zetleri verilmektedir.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm, T\u00fcrle\u015ftiren Deniz (1,8 milyon \u2013 50.000 y\u0131l \u00f6ncesi)<\/em> (82-108)\u2019in ilk ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, Derin Zamanda Ba\u015flang\u0131\u00e7<\/em> (82-87)\u2019de, Akdeniz\u2019in uzun erimli tarihi i\u00e7in Afrika\u2019n\u0131n do\u011fal bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 oldu\u011funu belirten yazar, bundan yakla\u015f\u0131k 5,9 milyon y\u0131l \u00f6nceki jeolojik bir kas\u0131lman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 irdelemekte, homininlerin yay\u0131lmas\u0131 konusunda bilgi aktar\u0131mlar\u0131na devam etmektedir. \u0130kinci alt ba\u015fl\u0131k, Paleo \u2013 Akdeniz<\/em> (87-91)\u2019de, Pan-Akdeniz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli son jeolojik olaylar aktar\u0131lmakta, havzan\u0131n fizyonomisini ciddi bi\u00e7imde \u015fekillendirilmi\u015f olma nedenlerden birinin tektonik hareketlilik oldu\u011fu eklenmekte ve \u0130talya ve adalar\u0131n\u0131n bu konuda \u00f6nemli bir \u00f6rnek oldu\u011fu ile s\u00f6ze devam edilmektedir. Kuzey Akdeniz\u2019de \u0130lk \u0130nsan N\u00fcfuslar\u0131<\/em> (91-96), isimli bu b\u00f6l\u00fcmde yazar, Afrika\u2019n\u0131n burada Erken Ta\u015f Devri olarak bilinen d\u00f6nem boyunca homininlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndaki \u00f6nc\u00fc rol\u00fcn\u00fcn, ayn\u0131 \u015feyin, o d\u00f6nemin Alt Paleolitik olarak bilindi\u011fi kuzeydeki topraklarda da k\u0131smen ge\u00e7erli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 belirterek s\u00f6ze ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130lk insanlar olan, Homo heidelbergensis<\/em>\u2019in varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlar\u0131 ve onlarla ilgili detay bilgiler aktararak b\u00f6l\u00fcme devam edilmektedir. \u0130lerleyen sat\u0131rlarda homininleri mercek alt\u0131na alm\u0131\u015f ve onlarla ilgili bilgiler verilmi\u015ftir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm, Asalette Benze\u015fen \u0130ki T\u00fcr<\/em> (96-102)\u2019tir. Bu b\u00f6l\u00fcmde erken Akdeniz \u00e7evresi n\u00fcfuslar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131ran bir etken olarak denizin rol\u00fcn\u00fc anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flayan \u015feyin, Avrupa\u2019da Heidelbergensis\u2019in ilk kez ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 izleyen yar\u0131m milyon y\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, denizin kuzeyinde ve g\u00fcneyinde ayr\u0131 ayr\u0131 evrim yollar\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fine tan\u0131k olmam\u0131z oldu\u011fu vurgusu yap\u0131larak, Neandertaller ve bizim do\u011frudan atalar\u0131m\u0131z, modern Homo Sapiens<\/em> olarak Avrupa\u2019da 45.000 y\u0131ldan k\u0131sa bir s\u00fcre kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda tuhaf bir ger\u00e7eklik sergilenmektedir ve asl\u0131nda iki farkl\u0131 t\u00fcr olarak de\u011ferlendirilebilecek insanlar\u0131n, aralar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kan\u0131tlar\u0131n\u0131n k\u0131smen iskeletlerinden geldi\u011fi ama aksi iddia edilemeyen kan\u0131t\u0131n mitokondriyal DNA oldu\u011fu \u00f6zellikle belirtilmektedir. Mitokondriyal DNA konusu ve iki insan t\u00fcr\u00fc aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131k detayland\u0131r\u0131larak b\u00f6l\u00fcme devam edilmektedir. Be\u015finci ve son b\u00f6l\u00fcm olan, Neandertaller G\u00fcne\u015fin Alt\u0131nda, \u00d6yle Mi?<\/em> (102-108 )\u2019de, peki ya Akdeniz Neandertalleri? sorusu sorularak, b\u00f6l\u00fcme giri\u015f yap\u0131lmakta ve Avrupa\u2019n\u0131n Orta Paleolitik sakinlerine verilen ismin s\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 konusunu irdeleyerek b\u00f6l\u00fcme devam edilmektedir. Neandertallerin yolculuklar\u0131 ve ya\u015famlar\u0131 hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgi verilmektedir.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm,<\/em> ana ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, So\u011fuk G\u00fcnler Beklemi\u015fti Bizi, (50.000 y\u0131l \u00f6ncesi\u00a0 <\/em>\u2013 M.\u00d6.10.000) <\/em>(109-147). <\/em><\/strong>\u0130lk alt ba\u015fl\u0131k olan, Akdeniz\u2019in Modernle\u015fmesi<\/em> (109-116)\u2019nde, yazar b\u00f6l\u00fcme hayat\u0131n Akdeniz\u2019in bundan 50.000 y\u0131l \u00f6ncesinde iki insan t\u00fcr\u00fc olan Neandertaller ve anatomik olarak modern insan Homo Sapiens<\/em> aras\u0131nda, Cebelitar\u0131k ve Sina\u2019da payla\u015f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu belirterek ba\u015flamakta ve nas\u0131l ve nerelere yay\u0131ld\u0131klar\u0131 konusunda bilgi vermektedir. K\u00fclt\u00fcrl\u00fc Avc\u0131 \u2013Toplay\u0131c\u0131lar<\/em> (117-120) b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde,\u00a0 Neandertaller ortadan kaybolduklar\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n yepyeni bir buzul devrine do\u011fru ilerledi\u011fi belirtilerek kitaba devam edilmektedir. Son Buzul Maksimum (M\u00d6 21.000 \u2013 18.000)\u2019un, Akdeniz \u00e7evresinde modern insanlar\u0131n kendilerini k\u00f6t\u00fc \u015fartlara g\u00f6re nas\u0131l yal\u0131tt\u0131klar\u0131 detayl\u0131 bir bi\u00e7imde anlat\u0131lmaktad\u0131r. Yazar bize, bu yal\u0131tma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonucunda da, Akdeniz\u2019de tan\u0131nabilir ilk a\u011flar\u0131n kuruldu\u011funu; bu avc\u0131-toplay\u0131c\u0131lar d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklarda ya\u015fad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, bu a\u011flar\u0131n, karada hareketlili\u011fin yaya olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesine ra\u011fmen s\u0131kl\u0131kla, \u00e7ok sonraki zamanlar\u0131n a\u011flar\u0131na rakip \u00e7\u0131kabilecek mesafeler aras\u0131nda kurulan ba\u011flant\u0131lar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirledi\u011fini aktarmaktad\u0131r. Son Buzul Maksimum\u2019a Dayanmak<\/em> (120-126) isimli alt ba\u015fl\u0131kta, Son Buzul Maksimum s\u0131ras\u0131ndaki ko\u015fullar\u0131n yeniden kurgulanmas\u0131na bakarsak, en d\u00fc\u015f\u00fck nokta 3000 y\u0131l kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011fu, ama iklimler M\u00d6 21.000\u2019den birka\u00e7 bin y\u0131l \u00f6nce zaten k\u00f6t\u00fc, istikrars\u0131z bir haldeyken iyice bozulmaya ba\u015flam\u0131\u015f, M\u00d6 18.000\u2019den sonra bile binlerce y\u0131l boyunca pek az iyile\u015fme oldu\u011fu bilgisi verilerek b\u00f6l\u00fcme giri\u015f yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu d\u00f6nem, havza ve \u00e7evresinin yap\u0131s\u0131 \u00f6rneklerle detayland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda olan, Denizde Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve Korsardinya<\/em> (126-129 )\u2019ya, Neandertallerin sahil \u015feridini bir besin kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu ile ba\u015flan\u0131p, Cosquer, \u0130berya sahillerindeki birka\u00e7 ma\u011farayla birlikte Paleolitik sanatta gerek konusu gerek \u00fcslubuyla i\u00e7 kesimlerdeki temsillerden ayr\u0131lan bir Akdeniz b\u00f6lgesinden bahsedilebilece\u011fi fikrine yeniden hayat verildi\u011fi ile devam edilmektedir ve konu ile ilgili \u00f6rneklerle bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. Sahte Bir \u015eafak<\/em> (129-145) isimli bu b\u00f6l\u00fcmde iklimin ac\u0131mas\u0131z mengenesinin M\u00d6 18.000 \u2013 17.000\u2019den itibaren d\u00f6nem d\u00f6nem gev\u015femeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belirtilmekte ve bu gev\u015femenin, buzularas\u0131 ko\u015fullar\u0131na y\u00fcz bin y\u0131l s\u00fcrecek ilk d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber verdi\u011fi ekleniyordu. Modern insanlar\u0131n Akdeniz\u2019in her yerine yay\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu aktar\u0131larak, bu zaman dilimindeki ya\u015fam anlat\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn son alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan, Kuyrukta Kanca<\/em> (146-147)\u2019da, yazar\u0131m\u0131z\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, M\u00d6 10.700 civar\u0131nda bu dingin \u00e7a\u011f, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 1100 y\u0131l kadar devam eden buzul ko\u015fullar\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015fle, sert bir kesintiye u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r; iklimbilimciler bu s\u00fcreden s\u0131kl\u0131kla \u2018\u2019so\u011fuk bir tokat\u2019\u2019 diye bahseder. Bu kasvetli, kritik \u00f6nemdeki d\u00f6nem, varl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk tespit edilmesini sa\u011flayan bitkinin ad\u0131yla Gen\u00e7 Dryas diye bilinir. Bir ba\u015fka aktar\u0131mda, Gen\u00e7 Dryas ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olman\u0131n, Orta Denizi\u2019nin yarat\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir a\u015fama olarak Akdeniz denizcili\u011finde ustal\u0131k d\u00f6neminin ba\u015flamas\u0131 oldu\u011fudur.<\/p>\n

Be\u015finci B\u00f6l\u00fcm, Cesur Yeni D\u00fcnyalar, (M\u00d6 10.000 \u2013 5500)<\/em> (148-202) olarak isimlendirilmi\u015f ve be\u015finci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ilk konusu olan, Pigme Hipopotamlar ve Kara Cam Adas\u0131 <\/em>(148-156)\u2019n\u0131 K\u0131br\u0131s\u2019\u0131n detayl\u0131 olarak incelenmesi olu\u015fturmaktad\u0131r. K\u0131br\u0131s\u2019ta insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, uzun erimli, faal seyreden ve muhtemelen daha d\u00fczenli bir denizcilik faaliyetine i\u015faret etti\u011fi belirtilerek, t\u00fcm deniz yolculuklar\u0131 incelendi\u011finde kesin olan\u0131n, deniz yolculu\u011funun bir avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 icad\u0131 oldu\u011fu ve bu yolculuklar\u0131n olduk\u00e7a zorlu \u015fartlarda yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Cennet Yeniden mi Kazan\u0131ld\u0131?<\/em> (156-159), isimli bu b\u00f6l\u00fcmde, Gen\u00e7 Dryas \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n M\u00d6 9600 civar\u0131nda h\u0131zla son buldu\u011fu, 50-60 y\u0131l i\u00e7inde yakla\u015f\u0131k 7 derecelik \u0131s\u0131 art\u0131\u015flar\u0131 oldu\u011fu, bu da Holosen \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n gezegenin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son 11.600 y\u0131l\u0131n\u0131n, insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, bizim m\u00fcdahalemiz olmaks\u0131z\u0131n yerk\u00fcrenin 100.000 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir zaman \u00f6nce buzularas\u0131 d\u00f6nemdeki haline b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde benzeyece\u011fi devrin ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011fu belirtilerek ba\u015flanmaktad\u0131r. Ya\u011fmurlar\u0131n t\u00fcm ya\u015fam\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fi detayl\u0131 bir \u015fekilde incelenmektedir. Bu iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ekolojik hatta a\u00e7\u0131k\u00e7a toplumsal bir alt\u0131n \u00e7a\u011f olan bu devirdeki yegane \u00f6nemli iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi oldu\u011fu, ancak k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce \u00e7evre kay\u0131tlar\u0131yla do\u011fruland\u0131\u011f\u0131 ve de yakla\u015f\u0131k tarihi ile \u2018\u20196200 Olay\u0131\u2019\u2019 olarak isimlendirildi\u011fi aktar\u0131lmaktad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k, Neolitik D\u00f6nemde Levant\u2019ta N\u00fckleer Patlama<\/em> (160-169)\u2019da, erken Holosen\u2019de Levant c\u00f6mert bir ekoloji, kuvvetli bir topo\u011frafya, m\u00fckemmel bir f\u0131rsatlar penceresi, son ama bir o kadar \u00f6nemlisi de Son Buzul Maksimum\u2019dan beri bili\u015fsel ve pratik bak\u0131mdan m\u00fcstesna bir birikimin te\u015fekk\u00fcl etti\u011fi mamur bir co\u011frafya oldu\u011fu, bu bile\u015fimden de Neolitik d\u00f6nemin ilk \u00e7ift\u00e7i topluluklar\u0131 do\u011fdu\u011fu belirtilmektedir. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn sat\u0131rlar\u0131, \u00e7ift\u00e7ilik ve \u00fcr\u00fcnler hakk\u0131nda detayl\u0131 bilgilerle devam etmektedir. Bir sonraki alt ba\u015fl\u0131k olan, Levant\u2019ta S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Bir Gelece\u011fe Do\u011fru<\/em> (169-172)\u2019da, Levant\u2019ta \u00c7anak \u00c7\u00f6mlek \u00d6ncesi Neolitik B\u2019nin son d\u00f6nemi ya da \u00c7anak \u00c7\u00f6mlek \u00d6ncesi Neolitik C olarak bilinen d\u00f6nemin, M\u00d6 6700 \u2013 6200 aras\u0131n\u0131 tarihlendi\u011fi ve M\u00d6 6200 \u2013 5500 tarihleri aras\u0131 da Ge\u00e7 ya da \u00c7anak \u00c7\u00f6mlekli Neolitik kabul edildi\u011fi anlat\u0131larak, Levant\u2019taki tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin bilgileri aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Da\u011flar\u0131n Ard\u0131nda, Denizlerin \u00d6tesinde<\/em> (172-178), bu alt ba\u015fl\u0131kta, Levant\u2019\u0131n kom\u015fular\u0131 Anadolu ve K\u0131br\u0131s\u2019ta neler oldu\u011funa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Anadolu platosu Akdeniz\u2019in \u00e7evresel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama Ege\u2019yle kurulan karasal ba\u011flant\u0131 karasal ba\u011flant\u0131 olarak \u00f6nemli oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc burada, sahilden 150 km i\u00e7eride, mega yerle\u015fimlerin en \u00fcnl\u00fcs\u00fc olan \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Anadolu platosu hakk\u0131nda pek \u00e7ok detay \u00f6\u011frenmekteyiz. Kuzey Akdeniz\u2019in Son Avc\u0131 \u2013 Toplay\u0131c\u0131lar\u0131<\/em> (178-184)\u2019nda, erken Holosen\u2019de Akdeniz hakk\u0131nda sezgisel olarak kavranmas\u0131ndaki en zor noktan\u0131n, Levant\u2019taki Neolitik ve ondan sonraki evrelerin kapsad\u0131\u011f\u0131 muazzam s\u00fcrenin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc boyunca, \u00e7ift\u00e7ili\u011fin Necef\u2019ten K\u0131br\u0131s\u2019a uzanan, oradan bir eksen de\u011fi\u015fimiyle Anadolu\u2019dan ge\u00e7en bir hatt\u0131n do\u011fusunda kalm\u0131\u015f olmas\u0131 oldu\u011fu yazar taraf\u0131ndan aktar\u0131lmakta ve bu k\u00fclt\u00fcrel evren hakk\u0131nda da elimizdeki verilerin \u00e7ok da yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, bize avc\u0131 \u2013 toplay\u0131c\u0131larla ilgili yine de olabildi\u011fince detayl\u0131 bilgiler vermektedir. Akdeniz Avrupas\u0131\u2019n\u0131n Neolitikle\u015fmesi<\/em> (184-188), Akdeniz havzas\u0131n\u0131n kuzey yar\u0131s\u0131nda, M\u00d6 7000 ile 5500 aras\u0131nda farkl\u0131 tarihlerde Neolitik \u00e7ift\u00e7i topluluklar\u0131, biraz daha dayanan birka\u00e7 cep d\u0131\u015f\u0131nda bu Mezolitik d\u00fcnyan\u0131n yerini alm\u0131\u015ft\u0131r diyerek s\u00f6ze ba\u015flanan bir di\u011fer alt ba\u015fl\u0131kta, bu topluluklar hakk\u0131nda okuyucu bilgilendirilmektedir. G\u00f6letin Etraf\u0131nda S\u0131\u00e7ramalar<\/em> (188-196) isimli bu alt ba\u015fl\u0131kta da, yazara g\u00f6re, \u00e7ift\u00e7ili\u011fin Anadolu\u2019da izledi\u011fi yol iki katl\u0131 bir uyarlamay\u0131 akla getirir, \u00f6nce Akdeniz ko\u015fullar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p Anadolu yaylas\u0131n\u0131n ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flanm\u0131\u015f, sonra tar\u0131m Ege\u2019ye yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yeniden Akdeniz ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130\u015fte bu b\u00f6l\u00fcmde, bu yolculuk detayland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Be\u015finci b\u00f6l\u00fcm\u00fcn son alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan, Sahra\u2019daki M\u00fcthi\u015f Cazibe Merkezi ve Delta Baraj\u0131<\/em> (196-201), isimli b\u00f6l\u00fcmde, Akdeniz Afrika\u2019s\u0131n\u0131n Erken Holosen tarihi; ilk insan yerle\u015fimleri, bitki ve hayvan \u00e7e\u015fitleri gibi pek \u00e7ok konu ile birlikte olduk\u00e7a detayl\u0131 bir \u015fekilde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Alt\u0131nc\u0131 B\u00f6l\u00fcm olan Nas\u0131l Olabilirdi? (M\u00d6 5500 \u2013 3500)<\/em> (202-256)\u2019nin ilk alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan, Y\u00fcz Akdeniz \u00c7i\u00e7e\u011fi A\u00e7ar<\/em> (202-204)\u2019d\u0131r. M\u00d6 5500 ile 3500 aras\u0131nda kalan y\u0131llar Akdeniz\u2019in unutulmu\u015f \u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu belirtilen b\u00f6l\u00fcmde, metal kullan\u0131m\u0131, iklimi ve en ay\u0131rt edici \u00f6zellik olarak da, b\u00f6lgesel d\u00f6nemler a\u011f\u0131yla k\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm olmas\u0131 oldu\u011fu aktar\u0131lmaktad\u0131r. Seslerin Kesildi\u011fi Pastoral Senfoni<\/em> (204-212), yazar bu ba\u015fl\u0131kta, Kuzey Afrika\u2019da Sahra\u2019n\u0131n yeniden avc\u0131 \u2013 toplay\u0131c\u0131lar\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fini ve yakla\u015f\u0131k 2000 y\u0131l boyunca Sahra\u2019ya h\u00e2kim olan, Orta Pastoral diye bildi\u011fimiz yeni bir hayat tarz\u0131 yaratt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemekte ve bu hayat tarz\u0131n\u0131 detayland\u0131rmaktad\u0131r. Bir di\u011fer alt ba\u015fl\u0131k olan, Adal\u0131lar\u0131n Yay\u0131lmas\u0131<\/em> (212-218)\u2019\u0131nda, yazar, insanlar, obsidyeni almak i\u00e7in gelip giderken, a\u015fina olduklar\u0131 adalara, anakaradan genellikle g\u00f6r\u00fcnen, gayet iyi tan\u0131nan yerler olsalar da, o zaman dek nispeten az say\u0131da adada daimi yerle\u015fimler kurmu\u015flard\u0131 diye ba\u015flayan sat\u0131rlara bu yerle\u015fimlerle ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131 ile devam etmektedir. \u015eimdiki alt ba\u015fl\u0131k, Miyop Akdeniz<\/em> (218-229)\u2019dir. Avc\u0131 \u2013 toplay\u0131c\u0131lar\u2019\u0131n, M\u00d6 be\u015finci biny\u0131l\u0131n sonlar\u0131na kadar birka\u00e7 \u0131ss\u0131z yerde, \u00f6zellikle de Kuzey \u0130berya\u2019da, Midi ve Po Ovas\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7 kesimlerinde tutunmu\u015f olduklar\u0131n\u0131 belirten yazar\u0131m\u0131z, Akdeniz Avrupas\u0131\u2019nda kuzeydeki \u0131l\u0131man b\u00f6lgelere ve Bat\u0131 Anadolu\u2019daki Bak\u0131r \u00c7a\u011f\u0131\u2019na do\u011fru bulan\u0131kla\u015fan, seyrek bir yay\u0131lma g\u00f6sterdikleri de ekleyerek, bu yerle\u015fimler ve ya\u015fam tarzlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi vermektedir. Daha Uzun Menzilli G\u00f6r\u00fcn\u00fcm<\/em> (229-234) isimli be\u015finci alt ba\u015fl\u0131kta, as\u0131l \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan \u015feyin, kendi i\u015fine bakan, Akdeniz Avrupas\u0131\u2019n\u0131n ovalar\u0131na, vadilerine ve adalar\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bu bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck toplulu\u011fun uzaklarda bulunan istenilir maddeler ve nesnelere, havzada d\u0131\u015far\u0131ya y\u00f6neldi\u011fi daha bariz olan ba\u015fka topluluklar kadar eri\u015febilir olmas\u0131 oldu\u011fu vurgulanarak, s\u00f6z konusu y\u00f6nelme b\u00f6lgeleri detayl\u0131 bir \u015fekilde irdelenmi\u015ftir. Akdeniz Avrupa\u2019s\u0131nda Olacak \u015eeylerin Sezdirilmesi<\/em> (234-238), M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131llarda Akdeniz \u00e7evresindeki topluluklar temelden de\u011fi\u015fmi\u015f, de\u011fi\u015fen \u00e7evre ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 yeni toplumsal yap\u0131lar ve a\u011flar olu\u015fturmu\u015flard\u0131 diye ba\u015flayan b\u00f6l\u00fcm, havzan\u0131n \u00e7o\u011fu b\u00f6lgesinde de\u011fi\u015fimin M\u00d6 3500 civar\u0131nda ya da sonras\u0131nda g\u00f6r\u00fclece\u011fi belirtilerek ve bu de\u011fi\u015fimler hakk\u0131nda bilgi verilmesi ile devam etmektedir. G\u00f6z Kama\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 Bir Levant<\/em> (238-256), bu son b\u00f6l\u00fcmde yazar, Akdeniz\u2019in bu unutulmu\u015f \u00e7a\u011f\u0131ndaki Levanten boyutunu, her y\u00f6n\u00fcyle inceleyerek bize aktarmaktad\u0131r.<\/p>\n

Yedinci B\u00f6l\u00fcm, \u015eeytani ve Derin Mavi Deniz, (M\u00d6 3500 \u2013 2200)<\/em> (257-344) olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Alt ba\u015fl\u0131klara ge\u00e7ersek s\u0131ras\u0131yla; Hayali U\u00e7u\u015flar<\/em> (257-262), b\u00f6l\u00fcme, Akdeniz civar\u0131nda iki u\u00e7u\u015f ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen yazar, bunlar\u0131 ayn\u0131 yerde, birini \u00f6nce M\u00d6 5000 civar\u0131nda, di\u011ferini de bundan 2500 y\u0131l sonra tekrarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek giri\u015f yapmakta ve sat\u0131rlar\u0131na, bu iki u\u00e7u\u015f aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131, benzerlikleri de bize, M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc biny\u0131l sonuna yak\u0131n tarihlerde, bir \u2013 iki y\u00fczy\u0131l farkla do\u011fmu\u015f, farkl\u0131l\u0131klara \u00f6rnek te\u015fkil eden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan iki ki\u015finin verileri ile olduk\u00e7a detayl\u0131 bir \u015fekilde bize a\u00e7\u0131klayarak devam etmektedir. \u00c7evresel Akdenizle\u015fme<\/em> (262-265), Akdeniz havzas\u0131nda M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131llarda b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi\u011fi vurgusu yap\u0131lmas\u0131 ve bu de\u011fi\u015fimlerin \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn konusunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Sahra\u2019n\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc<\/em> (265-268),yazara g\u00f6re, Kuzey Afrika\u2019da de\u011fi\u015fiklikler meydana gelmi\u015ftir, bu de\u011fi\u015fikler farkl\u0131 a\u00e7\u0131lardan bize aktar\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk S\u00fcperg\u00fc\u00e7ler: M\u0131s\u0131r ve Mezopotamya<\/em> (268-276), Nil\u2019in, Yukar\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019da ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerler boyunca ve Mezopotamya nehirlerinin \u00f6tesinde, M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc biny\u0131l ba\u015f\u0131nda nihayetinde d\u00fcnyay\u0131 etkileyecek geli\u015fmeler oldu\u011fu belirtilerek, M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131llarda bu geli\u015fmelerin ivme kazand\u0131\u011f\u0131\u00a0 eklenmi\u015f ve bu b\u00f6lge, \u00e7\u00f6mleklerinden siyasetine kadar her y\u00f6n\u00fcyle incelenmi\u015ftir. Medenile\u015ftirme S\u00fcre\u00e7leri<\/em> (276-282), bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn konusu, Erken M\u0131s\u0131r ve Mezopotamya devletlerinin dikkat \u00e7ekici siyasi olu\u015fumlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, onlarla birlikte ve onlardan ayr\u0131lmaz bir bi\u00e7imde yeni elit k\u00fclt\u00fcr ve geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli ekonomi tipleri, bunlar ayr\u0131 k\u00f6kenlerden gelmelerine, kal\u0131c\u0131 olarak farkl\u0131 \u00fcslupsal \u2018\u2019g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler\u2019\u2019 sergilemelerine ra\u011fmen \u00e7ok fazla ortak noktaya da sahip olmalar\u0131n\u0131n irdelenmesidir. Akdeniz\u2019de \u0130lk Yank\u0131lar<\/em> (282-288), yazar, Nil Deltas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6tesinde yatan Akdeniz\u2019in tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, kom\u015fulara duyulan bir merak\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda neden \u00f6nemlidir? sorusunu sormakta ve cevaplar\u0131n\u0131 kapsaml\u0131 olarak aktarmaktad\u0131r. E\u015fek ve Yelken<\/em> (288-291), bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn konusu, nakliye alan\u0131nda, M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n sermaye zenginli\u011fi ve bilgi birikiminin destekledi\u011fi iki devrimci yenilik, birincisi, Akdeniz\u2019in evcil hayvanlar portf\u00f6y\u00fcne yeni eklenen bir hayvan olan e\u015fek, ikinci yenilikse yelkenin kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131yd\u0131. <\/em><\/strong>Levant\u2019ta Yol Ayr\u0131m\u0131<\/em> (292-299), yazara g\u00f6re, farkl\u0131 ekolojiler, gelenekler ve farkl\u0131 d\u0131\u015f etkilere maruz kalmak, M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc biny\u0131l sonu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131l Levanten toplumlar\u0131n\u0131n homojenlikten \u00e7ok uzak olmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ve bu durumun sonu\u00e7lar\u0131 da bu b\u00f6l\u00fcmde detayl\u0131 bir \u015fekilde anlat\u0131lmaktad\u0131r. Denizci Levant R\u00fc\u015ft\u00fcn\u00fc Ispatl\u0131yor<\/em> ( 299-303), Neolitik D\u00f6nem ve Bak\u0131r \u00c7a\u011f\u0131\u2019nda bu sahil boyunca deniz trafi\u011fine ili\u015fkin pek g\u00f6stergeye de rastlanmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek ba\u015flayan b\u00f6l\u00fcm, bu durumun M\u00d6 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc biny\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda, \u00f6zellikle de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131lda de\u011fi\u015fti\u011fini ve bu d\u00f6nemin Levant\u2019\u0131n denizcilik d\u00fcnyas\u0131nda yeniden \u00f6rg\u00fctlenmesinin ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu\u011fu eklemekte ve \u00f6rneklerle \u00e7e\u015fitlendirerek devam etmektedir. Dikenli Yapraklar ve Pi\u015fkin \u0130nsanlar<\/em> (304-313), Akdeniz\u2019in kuzey yakas\u0131ndaki insanlar da M\u00d6 \u2018\u2019uzun\u2019\u2019 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131lda Neolitik \u00f6nc\u00fcllerinden farkl\u0131 bi\u00e7imlerde hayatlar geli\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131, diyerek giri\u015f yap\u0131lan b\u00f6l\u00fcm, b\u00f6lgedeki hayat tarzlar\u0131n\u0131 ve M\u00d6 3500 sonras\u0131nda yo\u011funla\u015fan yeni \u00f6l\u00fcm bi\u00e7imlerini inceleyerek devam etmi\u015ftir. Lilliput Efendileri<\/em> (313-325), bu b\u00f6l\u00fcmde yazar, Akdeniz\u2019in kuzey yakas\u0131nda M\u00d6 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131l ortalar\u0131na gelindi\u011finde, toplumsal \u00e7evre ko\u015fullar\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerin dramatik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde aktarm\u0131\u015ft\u0131r. Aktar\u0131mlar sonras\u0131nda, liderli\u011fin M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011funun tersine \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede sek\u00fcler bir i\u015f olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc, rit\u00fcellerin kutsal bir havadan yoksun oldu\u011fu, Akdenizle\u015fmi\u015f havza kadar de\u011fi\u015fken bir ortamda, kazan\u0131mlar\u0131n uzun zaman elde tutulmas\u0131n\u0131n hi\u00e7 kolay olmad\u0131\u011f\u0131, bireyler, yerler ya da toplumsal gruplar\u0131n bu \u015fekilde s\u00fcreklilik g\u00f6steren y\u00fckseli\u015fi, seleflerinin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar s\u0131k, Akdeniz\u2019in daha fazla b\u00f6lgesinde ve \u00e7ok daha geni\u015f, daha bir yap\u0131ya oturtulmu\u015f ve dayan\u0131kl\u0131 bi\u00e7imlerde ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 bir gelece\u011fi i\u015faret etti\u011fi vurgulanmaktad\u0131r. Uzak Ufuklar ve Yolculu\u011fun \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131<\/em> (325-339), bu b\u00f6l\u00fcmde yazar, erken Akdeniz\u2019in dil co\u011frafyas\u0131 \u00fczerine detayl\u0131 tahminler yapmaktad\u0131r. Yelkenin icad\u0131yla birlikte, havzada Gen\u00e7 Dryas ve Erken Holosen\u2019de denizcili\u011fin yay\u0131lmas\u0131ndan bu yana ya\u015fanm\u0131\u015f ilk b\u00fcy\u00fck denizcilik geli\u015fmesi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtilerek, bu geli\u015fmenin yans\u0131malar\u0131 konusunda bilgi vermi\u015ftir. Calypso\u2019nun Adalar\u0131<\/em> (339-344), Akdeniz\u2019in b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ili\u015fki ve temas kurmada g\u00f6zlenen art\u0131\u015f\u0131n izlerini s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc, yazar, bu ak\u0131m\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f Malta, Gozo ve K\u0131br\u0131s adalar\u0131yla birlikte bitirecektir.<\/p>\n

Sekizinci B\u00f6l\u00fcm olan Resmi T\u00f6renler, (M\u00d6 2200 \u2013 1300) <\/em>(345-444)\u2019in ilk alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan, I\u015f\u0131ldayan Her \u015eey<\/em> (345-348)\u2019de, erken Akdeniz\u2019e ili\u015fkin en muhte\u015fem ke\u015fifleri saymas\u0131 istense, \u00e7o\u011fu ki\u015finin cevab\u0131 M\u00d6 ikinci biny\u0131ldan yana a\u011f\u0131r basaca\u011f\u0131n\u0131 belirten yazar, \u00f6rneklerle bu ke\u015fifleri a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130konla\u015fm\u0131\u015f buluntular\u0131 bir kenara b\u0131raksak bile, M\u00d6 ikinci biny\u0131l, kan\u0131tlar\u0131n niceli\u011fi ve niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan daha eski tarihlerde benzeri olmayan bir devir oldu\u011funu da ayr\u0131ca eklemektedir. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn di\u011fer alt ba\u015fl\u0131klar\u0131na s\u0131ras\u0131yla bakarsak, Bir S\u0131nanma Devri<\/em> (348-354), bu b\u00f6l\u00fcmde, G\u00fcneybat\u0131 Asya\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinde biny\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir izini s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kurakla\u015fma e\u011filimi konu edilerek, M\u00d6 2500 sonras\u0131nda ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir ivmelenme g\u00f6sterdi\u011fi, M\u00d6 2200 civar\u0131nda da, iki a\u011f\u0131r kurakl\u0131kla zirve noktas\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, daha sonra da M\u00d6 ikinci biny\u0131l ba\u015f\u0131nda yat\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131lmaktad\u0131r. \u0130\u015fte bu ani de\u011fi\u015fimin izleri t\u00fcm havza genelinde incelenmektedir. Do\u011fu Akdeniz\u2019deki Sarayl\u0131 Siyasi Olu\u015fumun Ana Hatlar\u0131<\/em> (355-359), M\u00d6 2000 sonras\u0131nda Do\u011fu Akdeniz\u2019in her yerinde topluluklar ve co\u011frafyalar\u0131n h\u0131zla canlanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belirtilen bu b\u00f6l\u00fcmde, ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00e7e\u015fitlilik ve ortak e\u011filimler g\u00f6sterdi\u011fi \u00f6rneklerle irdelenmektedir. G\u00f6letin \u00c7evresindeki Saraylar<\/em> (359-372), Do\u011fu Akdeniz \u00e7evresindeki geli\u015fmelerin ger\u00e7ek dokusu hakk\u0131nda neler s\u00f6yleyebiliriz? Sorusu ile ba\u015flayan b\u00f6l\u00fcm, 12. Hanedan y\u00f6netiminde kraliyet iktidar\u0131n\u0131n \u00fclke i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda dirildi\u011fi topraklar hakk\u0131nda bilgi aktar\u0131m\u0131 ile devam etmektedir. Do\u011fu Akdeniz\u2019de Bir Ticaret Sistemi Billurla\u015f\u0131yor<\/em> (372-383), Do\u011fu Akdeniz\u2019deki bu b\u00f6lgelerin nas\u0131l birlikte evrildi\u011fini ve birle\u015ferek daha geni\u015f bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturdu\u011funu anlamak istiyorsak diye s\u00f6ze ba\u015flayan b\u00f6l\u00fcmde, havzan\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bir etkile\u015fim sahnesi olarak incelememiz gerekir diyerek bilgilendirmeye ba\u015flamaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn Yollar Avaris\u2019e \u00c7\u0131kar<\/em> (383-386), yazar\u0131n, Nil\u2019in Pelusiac kolunda, Akdeniz\u2019e bakan o b\u00fcy\u00fck sulak g\u00f6z, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir Levant esintisi ta\u015f\u0131yan, geni\u015f bir alanla ba\u011flant\u0131l\u0131 kozmopolit bir \u015fehir haline gelmi\u015fti dedi\u011fi, Avaris, bu b\u00f6l\u00fcmde t\u00fcm detaylar\u0131 ile incelenmi\u015ftir. Do\u011fuda De\u011fi\u015fim ve S\u00fcreklilik<\/em> (386-391), bu b\u00f6l\u00fcmde, Ahmose\u2019nin Avaris\u2019i yerle bir etmesi, bu nedenle Akdeniz tarihinde b\u00fcy\u00fck bir kesinti ve yeniden y\u00f6nelim an\u0131n\u0131 temsil etti\u011fi olay sonras\u0131nda, M\u00d6 1500 sonras\u0131ndaki y\u00fczy\u0131llar\u0131, tepe noktas\u0131 genel olarak ele\u015ftirellikten biraz uzak bir tav\u0131rla Tun\u00e7 \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n zirvesi olarak kabul edilen, g\u00f6rkemli bir d\u00f6nemi tan\u0131mlayan 18. Hanedan\u2019dan erken Yeni Krall\u0131k firavunlar\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 karar ve onlar\u0131n etkileri anlat\u0131lmaktad\u0131r. \u201cTicaret\u201de A\u00e7\u0131lan D\u00f6rt Pencere<\/em> (391-404), Do\u011fu Akdeniz\u2019de, M\u00d6 ikinci biny\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131, sadece yeni giri\u015fimlerinin yan\u0131 s\u0131ra geleneksel faaliyetlerin artmas\u0131yla de\u011fil, belli ticaret ve etkile\u015fim tiplerinin dokusuyla ilgili canl\u0131 kavray\u0131\u015flar sunan, \u00f6te yandan arkeologlar\u0131n genelde g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u015feylerin bir buzda\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131ndan ibaret oldu\u011funu da do\u011frulayan, \u00fcst\u00fcn arkeolojik ve metinsel pencerelerin bollu\u011fuyla da me\u015fhurdur diye ba\u015flanan b\u00f6l\u00fcm, se\u00e7ilen d\u00f6rt pencerenin detayl\u0131 anlat\u0131m\u0131 ile devam etmektedir, ki bunlar, Ugarit, Akhenaten\u2019de bir kraliyet balkonu, Uluburun bat\u0131\u011f\u0131,\u00a0 \u2018\u2019Bates Adas\u0131\u2019\u2019d\u0131r. \u0130mparatorluklar ve T\u00fcccarlar<\/em> (404-415), a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6rt pencerenin, M\u00d6 1500 sonras\u0131nda Do\u011fu Akdeniz civar\u0131nda g\u00f6zlenen genel \u00f6r\u00fcnt\u00fclere nas\u0131l uydu\u011funu da havza \u00f6zelinde bu b\u00f6l\u00fcmde incelenmi\u015ftir. Bat\u0131 Cephesinde Yeni Hi\u00e7bir \u015eey de Yok De\u011fil<\/em> (415-423), zamanda bir kez daha geriye gidip M\u00d6 ikinci biny\u0131l ba\u015f\u0131ndan beri, Erken ve Orta Tun\u00e7 \u00e7a\u011flar\u0131nda havzan\u0131n bat\u0131 ve orta b\u00f6lgelerinde neler oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rmam\u0131z gerekiyor diyerek s\u00f6ze ba\u015flanan b\u00f6l\u00fcmde, b\u00f6lgeye ait ihracat, toplumsal iktidar, tar\u0131m gibi konular mercek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bir Kuleler Adas\u0131<\/em> (423-425), bu b\u00f6l\u00fcmde, Korsika adas\u0131ndaki kule formlu yap\u0131lar konu edilmi\u015ftir. Merkezde K\u0131p\u0131rdanmalar<\/em> (425- 431), yazar, Orta Akdeniz\u2019in geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 bu a\u015famada kavramsal olarak \u00fc\u00e7 b\u00f6lgeye ayr\u0131labilir diyerek \u015f\u00f6yle devam ediyor; bunlardan biri Kuzey \u0130talya ve Adriyatik\u2019in ba\u015f\u0131nda ola\u011fan\u00fcst\u00fc derecede geni\u015f ba\u011flant\u0131lara sahip b\u00f6lgeydi, bir di\u011feri G\u00fcney Tiren\u2019deki yar\u0131madalar ve adalar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lara dayanan benzer bir dinamizme sahipti, bu ikisi aras\u0131ndaysa Orta \u0130talya ve Dalma\u00e7ya\u2019da daha sakin b\u00f6lgeler uzan\u0131yordu, yine de buran\u0131n baz\u0131 yerlerinde ilgin\u00e7 e\u011filimler tespit etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr diye devam etmekte ve bu b\u00f6lgeleri detayl\u0131 bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Akdenizlerin Kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131<\/em> (431-444), bu b\u00f6l\u00fcmde, M\u00d6 ikinci biny\u0131l\u0131n ortas\u0131nda kalan y\u00fczy\u0131llarda Orta Akdeniz\u2019de Ege \u00e7\u00f6mlekleri belirmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek, iki kutuplu bir \u2018\u2019adalar yolu\u2019\u2019 yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131lmakta, g\u00fcne\u015f renginde, tuhaf bir malzeme olan kehribar\u0131n b\u00f6lgede dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, deniz ticaretinin de katk\u0131s\u0131 ile ili\u015fkilerin yak\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7ta da Orta Deniz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birle\u015fmi\u015f oldu\u011fu belirtilmekte ve bu konu mercek alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dokuzuncu B\u00f6l\u00fcm, Denizden I\u015f\u0131ldayan Her\u015fey, (M\u00d6 1300 \u2013 800)<\/em> (445-505), alt\u0131 alt ba\u015fl\u0131ktan olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlardan ilki olan, Manzaral\u0131 Bir Oda<\/em> (445-448)\u2019da, Wenamun\u2019un Hikayesi hakk\u0131nda bilgi verilmektedir. Do\u011fu Akdeniz\u2019de Sert ve Yumu\u015fak<\/em> (449-460), Wenamun\u2019un ezeli d\u00fc\u015fman\u0131ndan, Orta Levant sahillerinden daha iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olabilir mi? sorusu ile ba\u015flanan ikinci b\u00f6l\u00fcmde, Amarna mektuplar\u0131nda ad\u0131 ge\u00e7en yerlerin, M\u00d6 on birinci y\u00fczy\u0131lda hala serpilip geli\u015fmekte oldu\u011fu belirtilmekte ve Fenike, \u0130srail, M\u0131s\u0131r, Orta Asur hakk\u0131nda olduk\u00e7a detayl\u0131 bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. Felaket mi Yoksa B\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc\u2026. Zengin ve Tuhaf Bir \u015eeye ?<\/em> ( 460-472), <\/em><\/strong>daha \u00f6nceki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin tersine iklim hi\u00e7 \u00f6nemli bir rol oynamam\u0131\u015f oldu\u011fu s\u00f6ylenen bu b\u00f6l\u00fcmde, sadece M\u00d6 sekizinci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda, M\u00d6 ikinci biny\u0131l ba\u015f\u0131ndan beri h\u00e2kim olan hava ko\u015fullar\u0131nda fark edilebilir bir de\u011fi\u015fim g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc aktar\u0131lmakta ve bu de\u011fi\u015fimlerin etkileri detayland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yazar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re M\u00d6 1200 \u00f6ncesi ve sonras\u0131ndaki de\u011fi\u015fikliklerden as\u0131l galip \u00e7\u0131kan\u0131n Akdeniz, daha do\u011frusu Akdeniz\u2019de ya\u015fayan insanlard\u0131r. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k olan, Merkez Merkezi Olur<\/em> (472-482)\u2019da, yazar, d\u00f6nemin Orta Akdeniz \u00fcr\u00fcnleri, teknolojileri, muhtemelen de insanlar\u0131 Do\u011fu Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda boy g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in havas\u0131n\u0131 da bir nebze olsun tatm\u0131\u015f oldu\u011fumuzu, bu t\u00fcr buluntular\u0131n yenili\u011fini ne kadar vurgulasak az geldi\u011fini belirterek, daha \u00f6nceki tarihlere ait yeg\u00e2ne paralelleri M\u00d6 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc biny\u0131lda, bir ba\u015fka huzursuzluk evresine denk gelen Cetina yay\u0131lmas\u0131nda g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini aktarmakta bu d\u00f6nemi detayl\u0131 bir \u015fekilde anlatmaktad\u0131r. Be\u015finci alt ba\u015fl\u0131k olan, Fareler ve Melkart<\/em> (482-495), G\u00fcney \u0130berya\u2019da ve genel olarak Akdeniz havzas\u0131nda yeni biny\u0131l\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131, Cadiz K\u00f6rfezi\u2019ndeki bir sanayi liman\u0131 olan Huelva\u2019n\u0131n \u00e7evresindeki batakl\u0131klardan daha iyi hi\u00e7bir \u015feyin ifade edemeyece\u011fi ile ba\u015flayan sat\u0131rlar, Huelva\u2019daki sembolik iki ke\u015fiften ve farenin yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuktan bahsederek devam etmektedir. Akdeniz\u2019in Geri Kalan\u0131<\/em> (495-505), fareleri bir kenara b\u0131rak\u0131rsak, havzan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgeleri, M\u00d6 birinci biny\u0131l\u0131n ilk iki y\u00fczy\u0131l\u0131ndaki geli\u015fmelerin \u00e7ekimine girmeye nas\u0131l ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131 acaba? sorusu ile bu son alt ba\u015fl\u0131k ba\u015flamakta ve Akdeniz\u2019in ikisi de merkezi deniz ve \u00f6tesindeki b\u00f6lgelerin aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalm\u0131\u015f, daha sonraki tarihlerde \u00f6nce d\u00f6nemlerin ger\u00e7eklerini \u00f6rten muazzam zenginlik efsaneleri \u00fcretmi\u015f iki kutbunun incelenmesi ile devam etmektedir.<\/p>\n

Onuncu B\u00f6l\u00fcm, Ba\u015flang\u0131c\u0131n Sonu, (M\u00d6 800 \u2013 500)<\/em> (506-592)\u2019nu olu\u015fturan alt ba\u015fl\u0131klar\u0131 s\u0131ralarsak; (Bitmemi\u015f) Sekizinci Senfoni<\/em> (506-511), <\/em><\/strong>yazara g\u00f6re, Schubert\u2019in \u2018\u2019Bitmemi\u015f\u2019\u2019 Sekizinci Senfoni\u2019si gibi Akdeniz\u2019in sekizinci y\u00fczy\u0131l senfonisi de eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r ve M\u00d6 sekizinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ve hemen sonras\u0131n\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u2018\u2019Yunan R\u00f6nesans\u0131\u2019\u2019 anlam\u0131na gelmektedir. \u0130\u015fte bu g\u00f6r\u00fc\u015fler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bu b\u00f6l\u00fcm olduk\u00e7a geni\u015f kapsaml\u0131 olarak incelenmi\u015ftir. \u00dc\u00e7ka\u011f\u0131t\u00e7\u0131l\u0131k<\/em> (511-523), yine bir soru ile yazar b\u00f6l\u00fcme ba\u015flamaktad\u0131r: Peki ya Akdeniz\u2019in geri kalan\u0131 hakk\u0131nda neler s\u00f6yleyebiliriz? Bu soruya yazar\u0131n cevab\u0131; M\u00d6 sekizinci y\u00fczy\u0131lda ve yedinci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda incelemeye de\u011fer temalar\u0131n hemen hepsini, Napoli K\u00f6rfezi\u2019ndeki Ischia Adas\u0131\u2019nda bulunan Pithekoussai sayesinde ortaya koyabiliriz, olmu\u015f ve s\u00f6z konusu b\u00f6lge mercek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve yaz\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n etkileri irdelenmi\u015fti. Memleketten Uzaktaki Memleketler<\/em> (523-529 ), b\u00f6l\u00fcm, \u2018\u2019koloni\u2019\u2019 diye bilinen olgunun tarifi ile ba\u015flamaktad\u0131r ve Cadiz\u2019deki yerle\u015fimlerle ilgili detay bilgilerin payla\u015f\u0131m\u0131 ile devam etmektedir. Peki bu zenginli\u011fi kayna\u011f\u0131 neydi? Sorusu ile End\u00fcl\u00fcs b\u00f6lgesinin kaynaklar\u0131 irdelenmektedir. Tanr\u0131lar ve Yunanlar: Tap\u0131naklar ve Etnisitenin Y\u00fckseli\u015fi<\/em> (529-535), buraya dek Pithekoussai yerle\u015fiminin olabildi\u011fince bize rehberlik etti\u011fi, ancak iki bak\u0131mdan bizi yan\u0131ltt\u0131\u011f\u0131, bunlardan birincisinin, ileti\u015fim ve ticaretin birbirine eklemlenmesinde tap\u0131naklar\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rolle ilgilidir ve bu \u00f6rnekte tap\u0131naklar\u0131n yoklu\u011fu, basit\u00e7e Ischia\u2019da arkeolojik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n do\u011fru yerlerde yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131yla ilgili olabilir diyen yazar, Pithekoussai\u2019nin bize pek bilgi vermedi\u011fi ikinci meseleninse Akdeniz\u2019in baz\u0131 b\u00f6lgelerinde etnik \u00f6z bilincin artmas\u0131yla ilgili oldu\u011funu ve bu noktaya dek, bu kitapta Akdeniz halklar\u0131 hakk\u0131nda bu terimleri kullanarak yazmaktan kasten ka\u00e7\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131, diller d\u0131\u015f\u0131nda \u2018\u2019Yunan\u2019\u2019 ve \u2018\u2019Etr\u00fcsk\u2019\u2019 gibi terimler kullanmad\u0131klar\u0131n\u0131, \u2018\u2019Fenikeli\u2019\u2019 birli\u011fine de ku\u015fkuyla yakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle vurgulamaktad\u0131r. Arkaik Bir Son Nokta: \u015eehirler ve \u015eehir Hayat\u0131n\u0131n Serpilmesi<\/em> (535-546),bu b\u00f6l\u00fcmde, M\u00d6 sekizinci y\u00fczy\u0131lda ve yedinci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda ba\u015flayan, M\u00d6 yedinci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda ve be\u015finci y\u00fczy\u0131lda devam eden geli\u015fmenin, Arkaik diye bilinen bir d\u00fcnya yaratt\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ve bu d\u00fcnya her y\u00f6n\u00fcyle detayl\u0131 olarak incelenmi\u015ftir. Arkaik Ticaretten Uzaklarda<\/em> (546-557), yazar, bu d\u00fcnyay\u0131 birbirine ba\u011flayan \u015feyin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, hala ticari i\u015flemlerden olu\u015ftu\u011funu, k\u00f6lelerin de Akdeniz\u2019de uzunca bir s\u00fcredir var oldu\u011funu belirtmektedir ve bu kadar fazla ba\u011f\u0131ms\u0131z faaliyet devam ederken, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde ekonomik a\u00e7\u0131dan zay\u0131f kent-devletler nas\u0131l olup da bu kadar heybetli kent co\u011frafyalar\u0131 yaratm\u0131\u015f ve \u00fclkelerinin d\u0131\u015f\u0131nda bu kadar etkin olmu\u015f\u00adtur? Tap\u0131naklar ve \u00dc\u00e7 Direkli Kad\u0131rgalar<\/em> (557-560), yazara g\u00f6re, ilahi h\u00fckm\u00fcn g\u00f6zetiminde b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme ve m\u00fczakere etme mek\u00e2nlar\u0131 olarak mabetlerin rol\u00fc uzunca bir s\u00fcredir y\u00fckseli\u015f\u00adteydi. M\u00d6 alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda Akdeniz\u2019in d\u00f6rt bir yan\u0131nda, \u00f6zellikle de Yunan d\u00fcnyas\u0131nda giderek standart g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde muazzam, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z tap\u0131naklar\u0131n y\u00fckselmeye ba\u015flamas\u0131yla bu s\u00fcre\u00e7 de fiziksel zirvesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Tap\u0131naklar d\u0131\u015f\u0131nda, \u00fc\u00e7 direkli kad\u0131rga, birbirine son derece ba\u011fl\u0131 denizlerde, t\u0131pk\u0131 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131ndaki dretnotlar gibi, daha \u00f6nceki sava\u015f gemilerinin pabucun dama atm\u0131\u015f, M\u00d6 54O\u2019\u0131 izleyen on y\u0131l i\u00e7inde de Do\u011fu Ege\u2019nin \u00f6nde gelen denizci kent-devletleri yeni s\u00fcper gemileri benimsemi\u015fti. Son B\u00fcy\u00fck Kazan\u0131mlar<\/em> (560-573), bu b\u00f6l\u00fcmde, buraya dek Erken Demir \u00c7a\u011f\u0131 Akdeniz\u2019i ekseninde yerle\u015fiklik kazanan ini\u015fli \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 a\u011flar ve birbirine yakla\u015fan hayat tarzlar\u0131ndan olu\u015fan uzun bir ku\u015fa\u011fa odaklan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak faaliyetlerin ve taleplerin artmas\u0131, M\u00d6 yedinci y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda ve alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda havzan\u0131n geri kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de bu ku\u015fa\u011fa d\u00e2hil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak, co\u011frafi ve k\u00fclt\u00fcrel Akdeniz\u2019i hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar yak\u0131n bir ili\u015fki i\u00e7ine girildi\u011fi belirtilerek bu ili\u015fki detayl\u0131 olarak incelenmektedir. Akdeniz\u2019in B\u00fcy\u00fck Patlamas\u0131 Ba\u015fl\u0131yor<\/em> (573-578), Akdeniz\u2019in s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n, insanlar, pratikler ve ticaret ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki hareketleri bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ana i\u00e7eri\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r. Tan\u0131d\u0131k Olana Do\u011fru<\/em> (578-592), yazar\u0131n aktar\u0131m\u0131 ile M\u00d6 ikinci y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f soylu Yunan entelektte Polybius, burada yazd\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck tarih eserinde, tarihin ancak M\u00d6 220\u2019den itibaren (siyasi tarihi, o da Akdeniz havzas\u0131 ile kom\u015fular\u0131n\u0131n siyasi tarihini kast ediyordu) ger\u00e7ekten i\u00e7 i\u00e7e \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, etkile\u015fime dayal\u0131 bir birlik sergiledi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dile getirmi\u015fti. Bu b\u00f6l\u00fcm, inceledi\u011fimiz ge\u00e7mi\u015fin en son evreleriyle ard\u0131ndan gelen M\u00d6 be\u015finci y\u00fczy\u0131l aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc kuran k\u0131sa bir sons\u00f6zle tamamlanacakt\u0131r.<\/p>\n

Ve kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan, On Birinci B\u00f6l\u00fcm, De Profundis<\/em> (593 -610), Erken Akdeniz Tarihinin Do\u011fas\u0131<\/em> (593- 595) isimli ilk alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, Polybius\u2019tan \u00f6nceki biny\u0131llardan ba\u015flay\u0131p do\u011fumundan birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6ncesinde tamamlayarak, Orta Deniz\u2019in do\u011fu\u015funa katk\u0131da bulunmu\u015f ba\u015fl\u0131ca yollar\u0131 \u00f6zetlenip bir araya getirilmi\u015ftir. Yazara g\u00f6re mercek alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bu tarih, esasen Akdeniz halk\u0131na ili\u015fkin bir tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olmu\u015ftur ama mecburen havzan\u0131n fiziksel dokusunu, (ya\u011fan, akan, dalgalanan, tatl\u0131 ve tuzlu) suyu, de\u011fi\u015fen fauna ve floray\u0131, \u00f6zellikle de iklimdeki dalgalanmalar\u0131n b\u00fct\u00fcn bunlar \u00fczerindeki etkisini konu alan bir do\u011fa tarihi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 halini de alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci alt ba\u015fl\u0131k olan, \u00dc\u00e7 Ortak Payday\u0131 Yeniden G\u00f6relim<\/em> (595-600), Akdeniz\u2019in daha en ba\u015fta k\u00fclt\u00fcrel varolu\u015ftan yoksun bir co\u011frafi ifade olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p dinamik, etkile\u015fimli, yak\u0131nsak ve sonuncusu ama bir kadar \u00f6nemlisi geni\u015f \u00e7apta tan\u0131nan bir olu\u015fum haline nas\u0131l geldi\u011fini kabaca \u00f6zetlemi\u015ftir. Gelelim son b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na, Orta Deniz\u2019e Do\u011fru \u0130vmelenme<\/em> (600-605), Akdeniz tarihinin ana hatlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131ndan itibaren nas\u0131l i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi ve birle\u015fti\u011fi, ger\u00e7ek bir Orta Deniz\u2019in nas\u0131l olu\u015fabilece\u011fi ile ba\u015flayan b\u00f6l\u00fcm sat\u0131rlar\u0131, b\u00fct\u00fcn o deniz t\u00fcccarlar\u0131, kaynak ya da \u015fan \u015feref pe\u015finde ko\u015fan di\u011fer insanlar\u0131yla, uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00fcreticileri ve se\u00e7ici t\u00fcketicileriyle, gayretli, s\u0131kl\u0131kla rekabet\u00e7i elitleri, iyi a\u011flara dayal\u0131 merkezleri, gemiler, ihracata y\u00f6nelik tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri, parlak metalleri ve \u00e7ok ge\u00e7meden istikrars\u0131z ilahlar\u0131yla neye benzeyebilece\u011fine dair bize bir fikir verece\u011fi vurgusu ile devam etmektedir. Sonraki Akdeniz\u2019e Dair D\u00f6rt Soru<\/em> (605-608), isimli bu alt ba\u015fl\u0131kta yazar, M\u00d6 500 civar\u0131ndaki bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131ndan, birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l sonras\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda birka\u00e7 sorunun akla geldi\u011fi belirtmekte ve o sorulara yan\u0131tlar vermektedir. Ve son alt ba\u015fl\u0131k olan, Salamis\u2019ten G\u00f6r\u00fcn\u00fcm<\/em> (609-610)\u2019de, yazar, kitab\u0131n\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde d\u00f6rt teman\u0131n do\u011fal olarak \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu kitab\u0131n kapsam\u0131n\u0131n epey d\u0131\u015f\u0131nda kalan daha ba\u015fka meseleleri g\u00fcndeme getirdi\u011fini belirtmekte ve devam etmektedir. \u201cAma Akdeniz tarihinin \u00e7ok me\u015fhur, \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 oldu\u011fu kabul edilen g\u00fcnlerinden birinin ard\u0131nda yatan \u00e7ok daha derin ve s\u0131kl\u0131kla m\u00fctevazi ge\u00e7mi\u015fleri, ayr\u0131ca fraktal nitelikleri resmetme \u00e7abas\u0131yla, o kadar da ola\u011fan\u00fcst\u00fc olmayan bir de\u011finiyle sat\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131 noktalayabiliriz<\/em>\u201d.<\/p>\n

Kitap, Notlar<\/em> (611-644 ), Kaynak\u00e7a<\/em> (645-689), G\u00f6rsellerin Kaynaklar\u0131<\/em> (690-693), Dizin<\/em> (694-712) k\u0131s\u0131mlar\u0131 ile sonlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Akdeniz \u00dcniversitesi
\nAkdeniz Uygarl\u0131klar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc
\n<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

\u00c7i\u011fdem \u00d6NER (MA)\u00a0<\/strong>
\ndemrederin@gmail.com<\/strong><\/p>\n

<\/div>

<\/div>\n

<\/div>\n

<\/a>