{"id":2705,"date":"2017-03-31T14:13:20","date_gmt":"2017-03-31T11:13:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.libridergi.org\/?p=2705"},"modified":"2017-03-31T14:30:06","modified_gmt":"2017-03-31T11:30:06","slug":"lbr-0090","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.libridergi.org\/en\/2017-en\/lbr-0090","title":{"rendered":"Kahraman\u0131n Do\u011fu\u015f Miti: Mitolojinin Psikolojik Yorumu"},"content":{"rendered":"
\n\t\t
\n\t\t\"\"<\/a>\n\t\t<\/div><\/div><\/figure><\/div>\n

Kahraman\u0131n Do\u011fu\u015f Miti: Mitolojinin Psikolojik Yorumu<\/h2>\n

Otto RANK<\/h3>\n
<\/div>\n

ISBN: <\/strong>9786055302870
\nPage:<\/strong>\u00a0112
\nPublication Date:<\/strong>\u00a02016
\nLocation:<\/strong>\u00a0\u0130stanbul
\nPublisher:<\/strong> Pinhan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p><\/div>

<\/div>\n

<\/div>\nLIBRI<\/em> II (2017) 47-50<\/strong>
\nDOI<\/strong>:\u00a010.20480\/lbr.2017008
\nReceived Date<\/strong>: 02.03.2017 | Acceptance Date<\/strong>: 25.03.2017
\nOnline Publication Date<\/strong>: 29.03.2017
\nCopyright \u00a9 Journal of Book Notices, Reviews and Translations, 2017<\/p>\n

<\/div><\/div>\n

\n\t
\n\t\t\n

\"pdf\"\u00a0\u00a0Get PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"references\"\u00a0<\/strong> View PDF<\/strong><\/a><\/p>\n

\"info\"\u00a0 <\/a>Citation<\/a>
\n<\/b><\/p>\n

\n\t\t

<\/div>\n\t<\/div>\n<\/div>\n<\/div>
<\/div>\n

O. RANK, Kahraman\u0131n Do\u011fu\u015f Miti: Mitolojinin Psikolojik Yorumu<\/em>. \u0130stanbul 2016. Pinhan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 112 sayfa. \u00c7ev. G. Yava\u015f. ISBN: 9786055302870<\/strong><\/p>\n

Mitolojik konular hi\u00e7 olmazsa S. Freud ve C. G. Jung\u2019dan -bir ba\u015fka deyi\u015fle psikoloji bir bilim olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131ndan- beri psikologlar\u0131n ilgisini \u00e7ek\u00admektedir. Bu psikologlar genel olarak efsane k\u00f6kenlerine ve efsanele\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerine dikkatlerini \u00e7evirmekle birlikte kendi bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bu efsaneleri kullanmaktad\u0131rlar. Mitolojik s\u00f6ylence ara\u015ft\u0131rma\u00adlar\u0131nda psikoloji bilimini kullanan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan birisi de Otto Rank\u2019t\u0131r. O. Rank\u2019\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na Freud\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hem y\u00f6ntem olarak hem de arg\u00fcmanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131 olarak kaynakl\u0131k etmektedir. O. Rank\u2019\u0131n b\u00f6ylesine ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndan biri olan Der Mythus von der Geburt des Helden: Versuch einer Psychologischen Mythendeutung<\/em> 1909 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f ancak 2016 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye Kahraman\u0131n Do\u011fu\u015f Miti: Mitolojinin Psikolojik Yorumu<\/em> (T\u00fcrk\u00e7e\u2019ye \u00e7evirisi The Myth of The Birth of The Hero: A Psychological In\u00adterpretation of Mythology<\/em> adl\u0131 \u0130ngilizce n\u00fcshas\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r) ismiyle kazand\u0131r\u0131labilmi\u015ftir. Kitab\u0131 \u00e7ekici k\u0131lan nokta, yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n \u00fczerinden y\u00fcz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre ge\u00e7mesine ra\u011fmen ortaya koydu\u011fu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u00f6zg\u00fcn\u00adl\u00fc\u00ad\u011f\u00fcd\u00fcr. Eser, J. B. Hare\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Sunu\u015f<\/em> (7-8) ve ard\u0131ndan yazar\u0131n okuyu\u00adcuya temel bilgiler sundu\u011fu Giri\u015f<\/em> (9-19) k\u0131s\u0131mlar\u0131yla birlikte iki ana b\u00f6\u00adl\u00fcmden olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Giri\u015f<\/em> (9-19) k\u0131sm\u0131nda yazar, ilkel veya bir siyasi birlik kurabilmi\u015f t\u00fcm insan topluluklar\u0131n\u0131n i\u00e7lerinden baz\u0131 ki\u015fileri (bunlar genelde kral veya din adam\u0131d\u0131r) veya ger\u00e7ekli\u011fi olmayan ki\u015filikleri efsane ve masallarla y\u00fccelttiklerini ve bu y\u00fc\u00adceltme\/efsanele\u015ftirme fenomeninin co\u011frafi yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmayan topluluklar\u00adda bile benzerlikler hatta bazen tam bir \u00f6rt\u00fc\u015fme i\u00e7erisinde bulunabilece\u011fini belirterek hem y\u00fcceltme\/efsanele\u015ftirme hem de efsanelerin i\u00e7eriklerinin \u00f6r\u00adt\u00fc\u015fmesinin nedenlerini incelemektedir. Yazar dikkat \u00e7ekici olarak vurgulad\u0131\u011f\u0131 bu konu hakk\u0131nda \u00fc\u00e7 ba\u015fat yakla\u015f\u0131m s\u0131ralamaktad\u0131r: Bunlardan ilki Adolf Bas\u00adtian ve Adolf Bauer taraf\u0131ndan savunulmu\u015f temel fikirler<\/em> teorisidir. Bu teoriye g\u00f6re mitler insanlar\u0131n ortak e\u011filimlerinin bir d\u0131\u015favurumu \u015feklinde meydana gelmektedir ve farkl\u0131 co\u011frafyalarda da olsalar insan topluluklar\u0131 birbirlerin\u00adden esinlenmeden benzer mitolojik unsurlar yaratabilirler. Mitlerin belirli bir topluluk taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve di\u011fer topluluklar\u0131n bu ilk toplulu\u011fun mito\u00adlojik i\u00e7eriklerini kabul ettiklerini savunan di\u011fer teoriler ise; orijinal topluluk<\/em> teorisi ve g\u00f6\u00e7<\/em> (veya \u00f6d\u00fcn \u00e7alma<\/em>) teorisidir. Bu \u00fc\u00e7 teori aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ay\u00adr\u0131mlar olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden yazar \u00f6zellikle orijinal topluluk<\/em> ve g\u00f6\u00e7<\/em> (veya \u00f6d\u00fcn\u00e7 alma<\/em>) teorisinin birbiriyle uyu\u015ftu\u011funu ifade eder. Ancak bu iki teorinin asl\u0131nda mitlerin nas\u0131l yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in belirli bir varsay\u0131m ortaya koy\u00adsalar da neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131na dair bir ipucu vermediklerini ifade eder. Di\u00ad\u011fer taraftan Freud, insanlar\u0131n ortak psikolojik s\u00fcre\u00e7lerine dair yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla (Oedipus sendromuna dair) temel fikirler<\/em> teorisine katk\u0131da bulunmaktad\u0131r. Zira Freud\u2019a g\u00f6re Oedipus\u2019un ya\u015fad\u0131klar\u0131 insanlar\u0131n ortak arzu ve korkular\u0131n\u0131n d\u0131\u015favurumudur ve bu ortakl\u0131k mitolojik i\u00e7eri\u011fe yans\u0131\u00admaktad\u0131r. Yazar ayr\u0131ca mitolojik i\u00e7eriklerin g\u00f6ksek olgularla (mesela g\u00fcne\u015fle veya ayla) kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gelene\u011fi \u00fczerinde de durarak ortak psikolojik s\u00fcre\u00e7le\u00adrin nas\u0131l olup da g\u00f6ksel olgularla \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve asl\u0131nda han\u00adgisinin; psikolojinin mi yoksa g\u00f6ksel olgular\u0131n m\u0131 mitlerin olu\u015fumunda daha etkin oldu\u011funu sorgulamaktad\u0131r.<\/p>\n

Kitab\u0131n birinci ana b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan I. Mitlerin D\u00f6ng\u00fcs\u00fc<\/em> (20-73) kendi i\u00e7eri\u00adsinde on be\u015f alt ba\u015fl\u0131ktan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu alt ba\u015fl\u0131klarda Yahudi mitolojisin\u00adden Hindu mitolojisine \u0130skandinav mitolojisinden Yunan mitolojisine kadar pek \u00e7ok efsane karakteristik noktalar\u0131 \u00f6zellikle vurgulanarak k\u0131saca \u00f6zetlen\u00admi\u015ftir. \u0130lk alt ba\u015fl\u0131k olan Sargon<\/em>\u2019da (20-21) pek \u00e7ok efsaneye kaynakl\u0131k eden kral soyundan yeni do\u011fmu\u015f \u00e7ocu\u011fun terk edilmesi, \u00e7ocu\u011fun ba\u015fka bir aile taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fct\u00fclmesi ve b\u00fcy\u00fcd\u00fckten sonra kral olmas\u0131 temas\u0131 \u00fczerinde durulmaktad\u0131r. Bu teman\u0131n hemen hemen ayn\u0131s\u0131 Musa\u2019n\u0131n hik\u00e2yesinde mev\u00adcut oldu\u011fu ikinci alt ba\u015fl\u0131k olan Musa<\/em>\u2019da (21-24) anlat\u0131lmaktad\u0131r. Musa mi\u00adtinde ayr\u0131ca r\u00fcya motifinin mitolojik d\u00f6ng\u00fcye girdi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k Karna<\/em>\u2019da (24-26) ayn\u0131 tema Hindu mitolojisindeki Karna ile Yunan mitolojisindeki Ion efsanesiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Oedipus<\/em> (27-29) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir sonraki alt ba\u015fl\u0131kta bu temaya ayr\u0131ca babay\u0131 \u00f6ld\u00fcrme ve anneyle ensest ili\u015fki temas\u0131 eklenerek mitolojik d\u00f6ng\u00fc geni\u015fletilmi\u015ftir. Be\u015finci alt ba\u015f\u00adl\u0131k Paris<\/em>\u2019te (29-31) terk edilen \u00e7ocu\u011fa bir hayvan taraf\u0131ndan bak\u0131lmas\u0131 olgusu eklenmi\u015ftir. Sonraki alt ba\u015fl\u0131klar; Telephus<\/em> (31-32) ve Perseus<\/em>\u2019ta (32-33) ben\u00adzer i\u00e7eriklerin yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir. Sekizinci alt ba\u015fl\u0131k olan G\u0131lgam\u0131\u015f<\/em>\u2019ta (33-34) efsane d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne bir kartal\u0131n terk edilen \u00e7ocu\u011fu yeti\u015ftirmesi eklenir. Dokuzuncu alt ba\u015fl\u0131k olan Kiros<\/em>\u2019ta (34-49) Pers \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun kurucusu B\u00fcy\u00fck Kyros miti farkl\u0131 kaynaklardan \u00f6zetlenmi\u015ftir. Yazar\u0131n, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan mitolojik d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn merkezine yerle\u015ftirilmi\u015f bir efsane olarak betimledi\u011fi Kyros\u2019un hik\u00e2yesi Herodotos ile Pompeius Trogus\u2019taki (Justi\u00adnus\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131nt\u0131larla g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan) versiyonlar\u0131n\u0131n benzerli\u011fiyle dik\u00adkat \u00e7ekerken Ktesias (metnin asl\u0131 kaybolmu\u015f oldu\u011fundan bu versiyonu \u015eaml\u0131 Nikolaos\u2019un \u00f6zetinden \u00f6\u011frenmekteyiz) ve Firdevsi\u2019de farkl\u0131 yorumlar\u0131n\u0131n mev\u00adcut oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Onuncu alt ba\u015fl\u0131k Tristan<\/em>\u2019da\u00a0 (49-51) Kelt k\u00f6kenli \u00fcnl\u00fc \u0130ngiliz destan\u0131 Tristan ve \u0130solde<\/em> \u00f6zetlenmektedir. Romulus<\/em> (52-56) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan on birinci alt ba\u015fl\u0131kta Roma \u015fehrinin kurulu\u015f miti; Romulus ile Remus\u2019un \u00fcnl\u00fc efsanesini hem Q. Fabius Pictor\u2019un anlat\u0131m\u0131n\u0131 yeniden kur\u00adgulayan Mommsen\u2019in versiyonundan hem de Titus Livius\u2019un versiyonundan al\u0131nt\u0131lanarak anlat\u0131lmaktad\u0131r. Yazar bu efsanede d\u00fc\u015fman karde\u015f motifine dikkat \u00e7ekmektedir. On ikinci alt ba\u015fl\u0131k Herk\u00fcl<\/em> (56-59) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makta ve Yu\u00adnan mitolojisinin en \u00fcnl\u00fc efsanelerinden biri olan Herakles mitini anlat\u00admaktad\u0131r. \u0130sa\u2019n\u0131n hik\u00e2yesinin Luka<\/em> ve Matta<\/em> \u0130ncillerindeki do\u011fu\u015f hik\u00e2yesinin al\u0131nt\u0131lanarak verildi\u011fi on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k \u0130sa<\/em> (59-65) ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u015fl\u0131kta \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fu\u015f hik\u00e2yesiyle Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fcn do\u011fu\u015f hik\u00e2yesi aras\u0131ndaki ba\u011f\u00adlant\u0131lara ayr\u0131ca de\u011finilmektedir. On d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc alt ba\u015fl\u0131k olan Siegfried\u2019<\/em>de (65-67) \u0130skandinav sagas\u0131 olarak bilinen Volsung Sigurd<\/em>\/Siegfried<\/em> efsanesi \u00f6zet\u00adlenmi\u015ftir. Bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n son alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 olan Lohengrin<\/em>\u2019de (67-73) Ku\u011fulu \u015e\u00f6valye<\/em> efsanesi XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fcy\u00fck bestecisi R. Wagner\u2019in \u201cLohengrin<\/em>\u201d ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan operas\u0131nda dramatize edildi\u011fi \u015fekliyle anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kitab\u0131n ikinci ana b\u00f6l\u00fcm\u00fc II. Mitlerin Yorumlanmas\u0131<\/em> (74-110) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Burada bir \u00f6nceki ba\u015fl\u0131kta \u00f6zetlenen mitlerin ortak nok\u00adtalar\u0131ndan hareketle standart bir destan tasla\u011f\u0131 olu\u015fturulmu\u015f ve bu mitlerin kayna\u011f\u0131na y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nok\u00adtada yazar, mitolojik birikimin olu\u015fumunda bireysel hayal g\u00fcc\u00fcne dikkat \u00e7ek\u00admektedir. Ayr\u0131ca, bireysel hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn karma\u015f\u0131k ve artistik yap\u0131s\u0131n\u0131 ince\u00adlemek i\u00e7in psikanalitik y\u00f6ntemin kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini iddia eder. Ard\u0131ndan psikanalitik y\u00f6ntemi kullanarak bireyin ebeveyn otoritesinden \u00e7\u0131kma s\u00fcrecini kabaca \u00f6zetler: Aseks\u00fcel a\u015fama olarak adland\u0131r\u0131lan \u00e7ocuklu\u011fun ilk d\u00f6nemle\u00adrinde ebeveynler y\u00fcceltilir. \u00c7ocuk zihinsel olarak b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e sosyal ya\u015famda kar\u015f\u0131la\u015fmalar yoluyla ebeveynlerine alternatif olabilecek y\u00fcksek stat\u00fcdeki ebeveynlerle tan\u0131\u015f\u0131r ve bu ebeveynleri kendi anne babalar\u0131yla de\u011fi\u015ftirme is\u00adte\u011fi duyar. Yazar, bu olgunun mitlerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan kahraman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck stat\u00fcdeki bir aile taraf\u0131ndan yeti\u015ftirilip sonradan y\u00fcksek stat\u00fcdeki kendi ailesine d\u00f6nmesi motifiyle uyumlu oldu\u011funu iddia etmektedir. Ayr\u0131ca yaza\u00adr\u0131n, kendisinin nevrotiklerin aile romans\u0131<\/em> olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ocukluk d\u00fc\u015fle\u00adrinden kurtulamam\u0131\u015f bireylerin ego<\/em>suyla, mitlerdeki temel e\u011filimler<\/em>in ve fantastik \u00f6\u011feler<\/em>in \u00f6rt\u00fc\u015fmesini vurgulamas\u0131 dikkat \u00e7ekicidir. Bununla birlikte \u201casl\u0131nda kahraman her zaman t\u00fcm m\u00fckemmelliklerle donat\u0131lm\u0131\u015f kolektif bir ego olarak yorumlanmal\u0131d\u0131r<\/em>\u201d diyerek temel d\u00fc\u015f\u00fcncesini tek c\u00fcmleyle ifade etmi\u015ftir. Yazar, genel hatlar\u0131yla ortaya koydu\u011fu bu paralelli\u011fin tam olarak an\u00adla\u00ad\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in detaylar\u0131n incelenmesi gerekti\u011fini s\u00f6ylemektedir. Bu de\u00adtaylar\u0131n r\u00fcyalar (veya kehanetler), reddedilme ya da suya terk edilme gibi mo\u00adtiflerle temsil edildi\u011fini belirterek, bunlar\u0131 nevrotiklerde g\u00f6r\u00fclen histerik belirtilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak incelemektedir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak eser mitolojik ara\u015ft\u0131rmaya psikolojik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcn \u00f6rneklerinden birini sunarak okuyucunun ilgisine sunulmu\u015ftur. Yazar\u0131n \u00f6zel\u00adlikle II. Mitlerin Yorumlanmas\u0131<\/em> (74-110) olarak isimlendirilen ikinci ana b\u00f6l\u00fcm alt\u0131nda en \u00e7ok bilinen mitlerle modern psikanaliz kuram\u0131 aras\u0131nda kurdu\u011fu ba\u011flant\u0131 ve mitlerin k\u00f6kenine dair yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar ufuk geni\u015fletici nite\u00adliktedir. Bununla birlikte \u00e7eviri yap\u0131l\u0131rken \u00f6zel isimlerin Latince ve Yunanca \u00f6zg\u00fcn hallerinin korunmamas\u0131 \u00e7eviri metodolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece yan\u00adl\u0131\u015f bir tercih olmu\u015ftur. Kyros<\/em> yerine Kiros<\/em>, Korinthos<\/em> yerine Corinth<\/em> veya Ion<\/em> yerine \u0130yon<\/em> gibi hatalar bu konuda verilebilecek birka\u00e7 \u00f6rnektir. Tarihsel ve mitolojik altyap\u0131s\u0131 kuvvetli olmayan okuyucu, b\u00f6yle hatalar nedeniyle baz\u0131 sorunlar ya\u015fayabilecek olsa da eser i\u00e7erik olarak hem entelekt\u00fceller hem de akademik ara\u015ft\u0131rma y\u00fcr\u00fctenler i\u00e7in olduk\u00e7a tatmin edicidir.<\/p>\n

Akdeniz \u00dcniversitesi,\u00a0Akdeniz Uygarl\u0131klar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc<\/strong>
\nAkdeniz Eski\u00e7a\u011f Ara\u015f\u00adt\u0131rmalar\u0131 Anabilim Dal\u0131<\/p>\n

<\/div>\n

Emre SALMAN (MA.) <\/strong>
\nemresalmn@gmail.com<\/strong><\/p>\n

<\/div>

<\/div>\n

<\/div>\n

<\/a>